Αύξηση φόρου κληρονομίας και γονικής παροχής

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*



Πριν από δέκα περίπου χρόνια το αφορολόγητο όριο για τους κοντικούς συγγενείς (τέκνα και σύζυγο του αποβιώσαντος) ήταν περίπου πέντε εκατομμύρια δρχ., ήτοι 15.000 ευρώ. Για περιουσία ή μερίδιο κληρονομίας που ελάμβανε ο κληρονόμος μέχρι του ποσού αυτού δεν πλήρωνε φόρο. Λίγο αργότερα το αφορολόγητο έγινε έξι εκατομμύρια δρχ. (περί τα 20.000 ευρώ).
Πριν από τέσσερα περίπου χρόνια το αφορολόγητο για την πρώτη κατηγορία κληρονόμων αυξήθηκε πάρα πολύ, από τα 20.000 στα 80.000 ευρώ, ενώ από 1-1-2008 το ελληνικό κράτος έδειξε το πλέον χαμογελαστό πρόσωπό του στον κληρονόμο (και σε πολλούς ομογενείς που κληρονομούν περιουσία στην Ελλάδα), καθώς κατήργησε εντελώς τον φόρο κληρονομίας, για την πρώτη κατηγορία κληρονόμων, έως 80.000 ευρώ, ενώ από τα 80.000 ευρώ και πάνω, ο φόρος γι’ αυτήν την κατηγορία των πιο στενών συγγενών, έγινε μόνο 1% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου, δηλαδή σχεδόν ασήμαντος, εάν υπολογίσουμε ότι στην συντριπτική πλειοψηφία των ακινήτων ανά την Ελλάδα, η αντικειμενική αξία είναι χαμηλώτερη της πραγματικής.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, για τους συγγενείς της πρώτης κατηγορίας (συνήθως τέκνα και σύζυγο του κληρονομουμένου), που κληρονομούν μετά την 1-1-2008, για ακίνητο αντικειμενικής αξίας 80.000 ευρώ ο κληρονόμος δεν πληρώνει καθόλου φόρο κληρονομίας, ενώ η πραγματική αξία του εν λόγω ακινήτου μπορεί να ειναι και διπλάσια, δηλ. 160.000 ευρώ.
Με την οικονομική κρίση που έχει προσφάτως χτυπήσει την πόρτα και της Ελλάδος το κράτος αναζητεί τρόπους για να αυξήσει τα έσοδά του, χωρίς ωστόσο να δυσαρεστήσει τους πολίτες. Ένας τομέας που έχει συζητηθεί τους τελευταίους μήνες όπου θα μπορούσε να αυξηθεί ο φόρος είναι και ο φόρος κληρονομίας, ο οποίος, κατά την γνώμη μερικών, είναι πολύ μικρός.
Αρκετές φορές τους τελευταίους μήνες έχει υποστηριχθεί ότι θα αυξηθεί και πάλι ο φόρος κληρονομίας, στην προσπάθεια του κράτους να εξεύρει χρήματα, όμως μέχρι τώρα το σημαντικό αφορολόγητο, δηλαδή ένα πολύ ευνοϊκό μέτρο για τους κληρονόμους, έχει αντέξει και ο αρμόδιος υπουργός έχει δηλώσει ότι δεν θα καταργήσει το αφορολόγητο ως έχει σήμερα.
Στις 4 Οκτωβρίου, όμως, θα γίνουν στην Ελλάδα βουλευτικές εκλογές και αρκετοί βλέπουν ότι η αντιπολίτευση (ΠΑ.ΣΟ.Κ.), μπορεί να τις κερδίσει. Σ’ αυτήν την περίπτωση φαίνεται ότι η νέα κυβέρνηση θα καταργήσει το σημαντικό αυτό αφορολόγητο. Ο αρχηγός του κόμματος μάλιστα Γιώργος Παπανδρέου στην ομιλία του στις 12-9-2009 στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, αναλύοντας το οικονομικό πρόγραμμα της κυβερνήσεως, εάν κερδίσει τις εκλογές, ανακοίνωσε ότι θα αλλάξει τον τρόπο φορολογίας των κληρονομιών και ότι θα καταργήσει το σημαντικό αφορολόγητο. Στην ομιλία δεν δόθηκαν λεπτομέριες, όμως είναι κοινό μυστικό ότι το ΠΑ.ΣΟ.Κ. σκοπεύει να καταργήσει το εξαιρετικά αυτό ευνοϊκό καθεστώς για όσους κληρονομούν, αλλά και για όσους θέλουν να κάνουν γονική παροχή στα παιδιά τους, αντικαθιστώντας το με ένα σύστημα που θα έχει επίσης αφορολόγητο όριο, αλλά απ’ ότι φαίνεται, πολύ χαμηλώτερο εκείνου που ισχύει σήμερα.
Ενόψει των δεδομένων αυτών, καλό θα είναι όσοι σκοπεύουν να αποδεχθούν κληρονομία στην Ελλάδα, αλλά και εκείνοι που σκέπτονται να μεταβιβάσουν ακίνητα στα παιδιά τους με γονική παροχή, να ενεργήσουν γρήγορα, διότι κανείς δεν μπορεί να τους εγγυηθεί ότι το εξαιρετικά θετικό και ευνοϊκό καθεστώς στην φορολογία κληρονομιών και στις γονικές παροχές, που ισχύει σήμερα, θα ισχύει και λίγους μήνες αργότερα.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Κληρονομικό καταπίστευμα του Χρήστου Ηλιόπουλου

Μπορεί κάποιος να μην γίνει κληρονόμος αμέσως μετά τον θάνατο του κληρονομουμένου, αλλά αργότερα, σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο; Η απάντηση είναι καταφατική. Στο ελληνικό δίκαιο υπάρχει η δυνατότητα αυτή σε δύο κύριως περιπτώσεις. Η μία είναι η περίπτωση της αποποίησης της κληρονομίας από τον αρχικό κληρονόμο, οπότε κάποιος άλλος μπορεί να γίνει κληρονόμος, ο οποίος αρχικώς δεν είχε κληρονομικό δικαίωμα.
Επί παραδείγματι, εάν αποβιώσει η σύζυγος και αφήσει τον σύζυγό της και τα δύο τους παιδιά, οι τελευταίοι μπορούν να αποποιηθούν της κληρονομίας, εντός προθεσμίας τεσσάρων μηνών από τον θάνατο, εκτός εάν είναι κάτοικοι εξωτερικού, οπότε η προθεσμία είναι ένα έτος. Μετά την αποποίηση του συζύγου και των παιδιών της θανούσης, κληρονόμοι καθίστανται τα αδέλφια ή και οι γονείς της θανούσης, εάν υπάρχουν.
Η άλλη περίπτωση κατά την οποία κάποιος γίνεται κληρονόμος, όχι όμως από την αρχή, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο είναι το κληρονομικό καταπίστευμα. Ο σύζυγος αφήνει διαθήκη, σύμφωνα με την οποία, επιθυμεί το σπίτι στο οποίο κατοικεί να μεταβιβασθεί στην σύζυγό του, η οποία όμως δεν θα έχει δικαίωμα να το πουλήσει ή να το διαθέσει κατ’ άλλον τρόπο (π.χ. δωρεά), χωρίς την συναίνεση της θυγατέρας τους, στην οποία και θα περιέλθει το σπίτι μετά τον θάνατο της συζύγου του διαθέτη. Χρονικό σημείο μπορεί να ορισθεί όχι μόνο ο θάνατος του αρχικού κληρονόμου (εδώ, της χήρας του διαθέτη), αλλά και άλλα γεγονότα, π.χ. όταν η θυγατέρα τους γίνει 18 ετών.
Η θυγατέρα του διαθέτη δεν καθίσταται κληρονόμος από την αρχή, από τον θάνατο δηλαδή του πατρός της. Αρχικώς, κληρονόμος γίνεται η σύζυγος (χήρα) του διαθέτη, η οποία όμως έχει έναν περιορισμό. Δεν δύναται να πωλήσει ή να μεταβιβάσει με άλλον τρόπο το σπίτι, διότι ο διαθέτης ορίζει ρητώς στην διαθήκη του ότι η επιθυμία του είναι μετά τον θάνατο και της συζύγου του, που είναι η αρχική κληρονόμος, το σπίτι να περιέλθει στην θυγατέρα τους, η οποία ονομάζεται καταπιστευματοδόχος.
Εννοείται ότι όσο ζει η αρχική κληρονόμος, σύζυγος του διαθέτη, αυτή δύναται να μεταβιβάσει το σπίτι, εφόσον συναινέσει σ’ αυτό και η θυγατέρα τους, εφόσον εκείνη, ως καταπιστευματοδόχος, δηλαδή απώτερη δικαιούχος που έχει δικαίωμα προσδοκίας στο ακίνητο, δικαιούται να συναινέσει στην μεταβίβαση και κατ’ αυτόν τον τρόπο ουσιαστικώς να παραιτηθεί των δικαιωμάτων της από το καταπίστευμα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι όσο ζει η κληρονόμος, δηλ, η σύζυγος του διαθέτη, όλες οι αγωγές και γενικώς οι δικαστικές πράξεις που αφορούν την κληρνομία πρέπει να επιδίδονται σ’ αυτήν και όχι στην θυγατέρα, η οποία δεν είναι ακόμα κληρονόμος, αλλά έχει μόνο δικαίωμα προσδοκίας κτήσεως της κληρονομίας.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εάν κάποιος θέλει να ενάγει τους κληρονόμους του διαθέτη, θα στραφεί εναντίον και θα κοινοποιήσει το δικόγραφο στην κληρονόμο, δηλαδή στην χήρα του διαθέτη, ενώ εάν το κοινοποιήσει και στην θυγατέρα του, που είναι καταπιστευματοδόχος, η κοινοποιήση σ’ εκείνην δεν θα έχει νομικό αποτέλεσμα, διότι η θυγατέρα δεν είναι ακόμα κληρονόμος. (Σχετική η υπ’ αριθ. 1361/2008 απόφαση του Γ’ Τμήματος του Αρείου Πάγου).


Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Συνδιαχείριση κοινού ακινήτου του Χρήστου Ηλίοπουλου

Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα, όπου τα περισσότερεα ζευγάρια μετά βίας κάνουν ένα παιδί, παλαιότερα οι Έλληνες αποκτούσαν περισσότερα από ένα παιδιά σε κάθε οικογένεια, με αποτέλεσμα σήμερα να είναι πολλές οι υποθέσεις συγκυριότητος ακινήτων, δεδομένου ότι υπάρχουν περισσότεροι του ενός κληρονόμοι της περιουσίας κάποιου που απεβίωσε. Οι συγκύριοι είναι συνήθως μεταξύ τους αδέλφια, ή αδέλφια και γονέας (σύζυγος του αποβιώσαντος), υπάρχουν όμως και υποθέσεις όπου οι συγκύριοι ενός ακινήτου είναι ξαδέρφια, θείοι και ανήψια κλπ.
Ο νόμος στην Ελλάδα, σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ των συγκυρίων, αντιμετωπίζει διαφορετικά την περίπτωση της διαφωνίας για την πώληση/μεταβίβαση και διαφορετικά την διαφωνία για την τακτική διαχείριση του ακινήτου. Με απλά λόγια, η πλειοψηφία των μεριδίων δεν μπορεί να υποχρεώσει την μειοψηφία να πωλήσει ή να μην πωλήσει το μερίδιό της. Έστω κι αν κάποιος έχει ένα μικρό μερίδιο ενός κοινού ακινήτου, η πλειοψηφία δεν μπορεί να τον υποχρεώσει να προβεί σε μία πράξη μεταβιβάσεως του μεριδίου του, εάν αυτός δεν το επιθυμεί.
Η ιδιοκτησία είναι ένα από τα προστατευόμενα δικαιώματα, τόσο από το άρθρο 17 του Συντάγματος, όσο και από σειρά διεθνών συνθηκών που έχει κυρώσει η Ελλάδα και κανείς δεν μπορεί να την στερηθεί χωρίς την θέλησή του, εκτός από την κρατική απαλλοτρίωση, που γίνεται όμως υπό προϋποθέσεις και πάντα με δίκαιη αποζημίωση.
Έτσι λοιπόν, ακόμα κι αν κάποιος έχει μόνο το 10% ενός ακινήτου, οι κύριοι του υπολοίπου 90% του ακινήτου δεν μπορούν νομικώς να τον υποχρεώσουν να πωλήσει ή να μεταβιβάσει, εάν αυτός δεν θέλει. Το ότι υπάρχει η δυνατότητα αγωγής διανομής είναι άλλο θέμα, που μπορεί να οδηγήσει σε λύση της διαφωνίας των συγκυρίων.
Αντιθέτως, όταν πρόκειται για αποφάσεις τακτικής διαχείρισης, δηλαδή εάν θα νοικιάσουμε το κοινό ακίνητο σε τρίτον, ή εάν θα μείνουμε μέσα εμείς οι ιδιοκτήτες του, ή εάν κάποιος μόνο από τους συνιδιοκτήτες θα το χρησιμοποιεί, καταβάλλοντας αποζημίωση χρήσεως στους άλλους, είναι ένα θέμα επί του οποίου, σε περίπτωση διαφωνίας, αποφασίζει η πλειοψηφία.
Εάν συνεπώς, την κυριότητα μίας οικίας μετά της αυλής της, που βρίσκεται στην Μυτιλήνη, έχει κατά τα 4/5 η αδελφή και κατά το 1/5 ο αδελφός της, η απόφαση για το ποιός θα χρησιμοποιεί το ακίνητο ανήκει, σε περίπτωση διαφωνίας, στην πλειοψηφία, δηλαδή στην αδελφή που έχει τα 4/5 εξ αδιαιρέτου, δηλ. το 80% και άρα την πλειοψηφία. Εάν η αδελφή αποφασίσει ότι θέλει να χρησιμοποιεί η ίδια το κοινό ακίνητο δικαιούται να αξιώσει από τον αδελφό της να της παραχωρήσει την αποκλειστική χρήση του. Η μόνη αξίωση του αδελφού θα είναι η αδελφή του να του καταβάλει το 1/5 της μισθωτικής αξίας του ακινήτου. Εάν π.χ. το ακίνητο έχει μισθωτική αξία 1.000 μηνιαίως, η αδελφή του θα πρέπει να του πλήρωνει 200 ευρώ το μήνα.
Μία βασική αντίρρηση που θα μπορούσε να προβάλει ο αδελφός θα ήταν ότι η αδελφή του, παρά το ότι έχει την πλειοψηφία, ασκεί το δικαίωμά της καταχρηστικώς. Αυτό θα πρέπει να το αποδείξει, δηλαδή να ισχυρισθεί ότι η απόφαση της πλειοψηφίας (της αδελφής) είναι άκυρη, διότι είναι αντίθετη στα χρηστά ήθη, επειδή, επί παραδείγματι, ο αδελφός μένει σε μέρος του κοινού ακινήτου μαζί με την άρρωστη γυναίκα του επί είκοσι χρόνια, χωρίς η αδελφή του να έχει ζητήσει την χρήση του ακινήτου, ενώ τώρα που του το ζητάει, του είναι πολύ δύσκολο ή και αδύνατο να ψάξει για άλλο σπίτι, δεδομένης και την άσχημης υγείας της συζύγου του.
Μπορεί επίσης ο μειοψηφών αδελφός να ισχυρισθεί ότι αυτός με την σύζυγό του μένουν στο υπόγειο του ακινήτου, ενώ ο Α΄ όροφος είναι αρκετός για να ικανοποιήσει τις στεγαστικές ανάγκες της αδελφής του, άρα η αγωγή της να τον διώξει εντελώς από το κοινό τους ακίνητο είναι καταχρηστική, δεδομένου ότι η απόφαση της πλειοψηφίας (αδελφής με το 80%) είναι άκυρη, ως αντικειμένη στα χρηστά ήθη. (Απόφαση 65/1987, Ειρηνοδικείο Μυτιλήνης).

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Το DNA δεν βοηθάει στην κτήση της ελληνικής ιθαγενείας του Χρήστου Ηλιόπουλου

Μεγάλο κύμα αιτήσεων για απόκτηση ελληνικής ιθαγενείας και διαβατηρίου παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Αιτία του μεγάλου ενδιαφέροντος για το ελληνικό διαβατήριο είναι προφανώς το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), που περιλαμβάνει 27 κράτη – μέλη, συμμετέχουσα μάλιστα στον πυρήνα των 15 πιο στενά συνδεδεμένων κρατών, με κοινό νόμισμα το ευρώ, που αποκτά κορυφαία θέση ανάμεσα στα πιο ισχυρά νομίσματα παγκοσμίως και με κοινή νομισματική και οικονομική πολιτική με τις πιο μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.
Κατοχή ελληνικού, δηλαδή ευρωπαϊκού διαβατηρίου σημαίνει ελευθερία μετακινήσεως και μόνιμης εγκαταστάσεως σε όλες τις χώρες – μέλη, για απεριόριστο χρονικό διάστημα, ουσιαστική κατάργηση της βίζας και της άδειας εργασίας σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και απόλαυση από τον κάτοχο του ελληνικού διαβατηρίου όλων των προνομίων και των δικαιωμάτων κάθε πολίτη της φιλοξενούσας χώρας – μέλους, με ταυτόχρονη απαγόρευση κάθε δυσμενούς διακρίσεως σε βάρος κάθε Έλληνα υπηκόου.
Ανάμεσα στους πολλούς ενδιαφερόμενους για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγενείας είναι και κάποιοι αλλοδαποί, που δεν μπορούν να αποδείξουν με επίσημα έγγραφα την σχέση αίματος που έχουν με κάποιον Έλληνα πολίτη, ώστε να αποκτήσουν κι αυτοί την ελληνική ιθαγένεια δυνάμει αδιακόπου σειράς πιστοποιητικών γεννήσεως και γάμου, από τον΄Ελληνα πρόγονό τους μέχρι σήμερα.
Αρκετά συχνή είναι η περίπτωση παιδιών γεννημένων εκτός Ελλάδος, αλλά και εκτός γάμου, από Έλληνα πατέρα. Εάν κάποιος επιθυμεί σήμερα να λάβει ελληνικό διαβατήριο με βάση το ότι ο πατέρας του είναι Έλληνας, πρέπει να μπορεί να αποδείξει τον γάμο της μητέρας του με τον Έλληνα πατέρα του. Ο γάμος αυτός πρέπει να έχει γίνει πριν από την γέννηση του αιτούντος, ώστε ο τελευταίος να θεωρείται παιδί του Έλληνα πατέρα εντός γάμου.
Εάν ο αιτών έχει γεννηθεί εκτός γάμου, θα πρέπει τουλάχιστον ο Έλληνας πατέρας του να τον/την έχει αναγνωρίσει μέχρι την συμπλήρωση του 18 έτους της ηλικίας του αιτούντος. Η αναγνώριση μπορεί να έχει γίνει στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, είτε με δικαστική απόφαση, είτε με συμβολαιογραφική πράξη, είτε με οποιονδήποτε άλλο νόμιμο τρόπο αναγνωρίσεως τέκνου, κατά το δίκαιο μιάς χώρας.
Εάν συνεπώς το εκτός γάμου τέκνο του Έλληνα πατέρα και της αλλοδαπής μητέρας έχει αναγνωρισθεί επισήμως από τον Έλληνα πατέρα του πριν συμπληρώσει τα 18 του χρόνια, τότε μπορεί να αιτηθεί την ελληνική ιθαγένεια.
Εάν όμως το τέκνο δεν έχει αναγνωρισθεί από τον Έλληνα πατέρα του μέχρι τα 18 του χρόνια, τότε η εκ των υστέρων αναγνώριση του εκτός γάμου γεννηθέντος τέκνου μπορεί να ωφελεί για λόγους κληρονομίας, όχι όμως και για την κτήση της ελληνικής ιθαγενείας.
Αρκετοί είναι αυτοί που επιχειρούν να διενεργήσουν έλεγχο DNA, προκειμένουν να αποδείξουν ότι ο πατέρας τους είναι Έλληνας και άρα να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια. Η προσπάθειά τους αυτή, τουλάχιστον με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, είναι αλυσιτελής, διότι ακόμα κι αν καταφέρουν να αποδείξουν με DNA ότι ο πατέρας τους είναι Έλληνας, δεν θα μπορέσουν να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια, εάν ο Έλληνας πατέρας τους δεν τους είχε αναγνωρίσει πριν την συμπλήρωση του 18 έτους της ηλικίας τους.
Αυτό ισχύει διότι το άρθρο 2 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγενείας ορίζει σαφώς ότι «αλλοδαπός που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του και αναγνωρίσθηκε νόμιμα ως τέκνο Έλληνα, έτσι ώστε να εξομοιώνεται πλήρως με γνήσιο τέκνο του πατέρα του, γίνεται Έλληνας από την αναγνώριση, αν κατά το χρόνο αυτόν είναι ανήλικος». Ο νόμος δηλαδή στην Ελλάδα δεν επιτρέπει άλλη απόδειξη, άρα ούτε και έλεγχο DNA, αναφορικώς με την κτήση ιθαγενείας με αναγνώριση εκτός γάμου τέκνου από τον βιολογικό πατέρα, παρά μόνο την νόμιμη αναγνώριση του εξωγάμου τέκνου από τον πατέρα όσο χρόνο το παιδί είναι ακόμα ανήλικο, δηλαδή κάτω των 18 ετών.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Greek expatriates can buy real estate in borderline areas of Greece by Christos Iliopoulos

According to the law in Greece, foreigners are not allowed to acquire real estate property, or to obtain a lease on it for a period of more than six years, in the borderline areas of Greece. The logic behind this law is to protect the integrity of the Greek territory. In other words, the prohibition exists for reasons of national security. The bottom line of this legislation is that, as a matter of principle, all transactions regarding real estate properties in most borderline areas of Greece are not allowed, even for Greek citizens.
However, Greek and European (European Union – EU) citizens are allowed to apply to a local committee for an exemption to the prohibition and for these citizens (Greek / EU) the exemption is usually granted.
The law states that those who have the Greek citizenship and people of Greek origin (Greek expatriates), including Cypriots, as well as citizens of any other European Union member-state, can apply for permission to obtain real estate as an exemption to the blanket prohibition of the law. The exemption is granted provided some conditions are met and the applicant declares how he/she will use the property.
It is interesting to note that this law allows Greek expatriates, including those who do not officially have the Greek citizenship, to apply to the committee in order to obtain permission to acquire real estate property in the borderline areas of Greece. This is very important for many people around the world, who have Greek roots and want to re-establish links with Greece, but they can’t trace their Greek ancestors to the official municipal archives (Demotologion – main book of citizens and Mitroon Arenon, Male Registry for the army).
The fact that they can’t obtain official birth certificates from a Greek local municipality for their ancestors means that they can’t obtain the Greek citizenship/passport, at least according to the easier procedure for citizenship acquisition. There are plenty of cases, though, where such expatriates are more “Greek” than many of us, since their ethnically Greek ancestors may have lived for millennia in Turkey for example, before they were persecuted or murdered by the Turkish regime (1915, the genocide against the Greeks of Pontos, 1922, killings and persecutions of 2.5 millions of Greeks or Asia Minor etc.).
It would be unjust to deny for example to a Greek expatriate, who lives today in the US, his right to obtain property in the island of Samos, where his ancestors lived until the beginning of the 20th century, simply because we can’t find today his ancestor’s registration in the municipal archives, especially when that Greek expatriate, citizen of the US today, speaks Greek, has a Greek name and can produce a plethora of old baptism and marriage certificates which show Greek Orthodox weddings etc.
People of Greek origin, who trace their ancestors to Imvros and Tenedos, Smyrna – Asia Minor, Konstantinople, or the Eastern Thrace, or to places of Greek territory, like Kastelorizo etc. are treated by the law in the same way as the official Greek and EU citizens, as far as their right to obtain property in Greece is concerned.

Christos ILIOPOULOS, attorney at
the Supreme Court of Greece, LL.M.
e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Αποζημίωση για ψυχική οδύνη στην οικογένεια του θύματος του Χρήστου Ηλιόπουλου

Στην Ελλάδα περισσότερο, δυστυχώς, από κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με εξαίρεση ίσως την Πορτογαλία), στα αυτοκινητικά δυστυχήματα χάνονται πολλές ανθρώπινες ζωές. Ειδικώς, κάθε χρόνο στον ακήρυχτο πόλεμο της Ελλάδος σκοτώνονται περίπου 2.000 άνθρωποι (!) στην άσφαλτο, ενώ αρκετές χιλιάδες τραυματίζονται σοβαρά και πολλοί μένουν ανάπηροι.
Μήνες ή και χρόνια μετά από ένα αυτοκινητικό δυστύχημα, οι συνθήκες υπό τις οποίες αυτό έγινε και οι συνέπειές του αναπτύσσονται στις αίθουσες των δικαστηρίων, τόσο για την ποινική τιμωρία του ή των υπαιτίων, όσο και για την αστική αποζημίωση των θυμάτων.
Ο ανυπαιτίως ζημιωθείς σε ένα ατύχημα δικαιούται να ζητήσει από τον υπαίτιο και τελικώς από την ασφαλιστική εταιρεία, κάθε ζημία που υπέστη ως αποτέλεσμα του ατυχήματος και της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του ευθυνομένου για το ατύχημα. Εκτός από τις άλλες αξιώσεις, ο ζημιωθείς έχει και την αξίωση του άρθρου 932 του Αστικού Κώδικα, που ορίζει ότι σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του.
Εάν το θύμα δεν βρίσκεται στην ζωή ως αποτέλεσμα της αδικοπραξίας του υπαιτίου, η οικογένειά του μπορεί να αξιώσει από τον υπαίτιο την αποζημίωση του 932 ΑΚ για την ψυχική οδύνη που τους προκάλεσε η απώλεια του συγγενικού τους προσώπου.
Ο νόμος δεν εξειδικεύει ποιά πρόσωπα ανήκουν στην «οικογένεια» του θύματος. Ασφαλώς ο σύζυγος ή τα τέκνα περιλαμβάνονται στην οικογένεια του θύματος. Ισχύει το ίδιο για τον παππού και την γιαγιά; Αν ναι, ισχύει και για τον ξάδερφο, την μνηστή ή τον θείο; Τα ελληνικά δικαστήρια έχουν κληθεί συχνά να κρίνουν εάν ένα πρόσωπο που αξιώνει αποζημίωση λόγω ψυχικής οδύνης για την απώλεια ενός όχι τόσο κοντινού συγγενούς του, ανήκει στην οικογένεια, ώστε να λάβει την αποζημίωση ή όχι.
Τα δικαστήρια στο ζήτημα αυτό κρίνουν κατά περίπτωση, από το σύνολο των συνθηκών και από το πόσο στην συγκεκριμένη υπόθεση συναισθηματικά κοντά ήταν το θύμα με αυτόν που τώρα ζητάει αποζημίωση. Σε μία περίπτωση μπορεί ο αδελφός του θύματος να ζούσε πολύ μακρυά από το θύμα και να μην είχαν στενές σχέσεις, ή ακόμα να είχαν και δικαστική αντιδικία για τα περιουσιακά, ενώ ένας ξάδερφος, που θεωρητικώς είναι πιο μακρυνός συγγενής, να ήταν περισσότερο οικείος του θύματος και να στεναχωρήθηκε περισσότερο από την απώλειά του.
Στην υπ΄αριθ. 1837/2007 απόφασή του ο Άρειος Πάγος κλήθηκε να κρίνει εάν η μνηστή του θύματος εδικαιούτο την αποζημίωση του 932, όπως η ίδια υποστήριζε, ή όχι, όπως υποστήριζε η ασφαλιστική εταιρεία. Το ανώτατο δικαστήριο διετύπωσε την σκέψη ότι «κατά το άρθρο 932 εδάφ. 3 ΑΚ, σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου, η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης. Στη διάταξη αυτή δεν προσδιορίζεται η έννοια του όρου "οικογένεια του θύματος" προφανώς γιατί ο νομοθέτης δεν θέλησε να διαγράψει δεσμευτικά τα όρια ενός θεσμού, ο οποίος από τη φύση του υφίσταται κατ' ανάγκη τις επιδράσεις από τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις κατά τη διαδρομή του χρόνου. Κατά την αληθή όμως έννοια της διάταξης, που απορρέει από το σκοπό της θέσπισής της, στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανατωθέντος που δοκιμάσθηκαν ψυχικά από την απώλειά του και στην ανακούφιση του ψυχικού πόνου των οποίων στοχεύει η διάταξη, αδιαφόρως αν συζούσαν μεταξύ τους ή διέμεναν χωριστά».
Στην υπόθεση αυτή το θύμα ήταν 51 ετών, είχε προ αρκετών ετών χωρίσει από την σύζγό του και 9 χρόνια πριν από τον θανάσιμο τραυματισμό του συζούσε με την μνηστή του, με την οποία μάλιστα απέκτησε και ένα παιδί. Το Εφετείο είχε κρίνει ότι η μνηστή «συνδεόταν με δεσμό αγάπης και εκτίμησης προς τον θανόντα μνηστήρα και από τον απροσδόκητο θάνατό του υπέστη βαθύτατο πόνο και έντονη θλίψη και ως εκ τούτου δικαιούται εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης. Το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του ατυχήματος, την ηλικία του θανόντος, την προσωπική σχέση της ενάγουσας μνηστής με αυτόν, το βαθμό της ψυχικής ταλαιπωρίας και θλίψης που δοκίμασε εξαιτίας του αιφνίδιου θανάτου, κρίνει ότι πρέπει να επιδικαστεί ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης στην ενάγουσα μνηστή του το ποσό των 15.000 ευρώ».
Ο Άρειος Πάγος επεκύρωσε την απόφαση αυτή, εκτιμώντας ότι το Εφετείο είχε αρθεί σε ορθή κρίση.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Με γονική παροχή τώρα γλυτώνετε φόρο του Χρήστου Ηλιόπουλου

Με νόμο που ισχύει ουσιαστικώς από 1-1-2008 το ελληνικό κράτος μείωσε δραστικώς τον φόρο κληρνομίας και αντιστοίχως τον φόρο γονικής παροχής. Εν συντομία, το βασικό όφελος προκύπτει από το αφορολόγητο έως 95.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι εάν κάποιος κληρονομεί περιουσία στην Ελλάδα μέχρι 95.000 ευρώ δεν πληρώνει φόρο στο κράτος. Για ποσά πάνω από 95.000 ευρώ ο φόρος είναι πολύ μικρός και κλιμακώνεται αναλόγως της αυξήσεως της αξίας της κληρονομίας.
Το ίδιο ισχύει και για την γονική παροχή, δηλαδή για την συμβολαιογραφική δωρεά ακινήτου από γονέα προς τέκνο. Η δωρεά του ακινήτου από τον γονέα στο τέκνο μπορεί να γίνει είτε με μεταβίβαση προς το παιδί της πλήρους κυριότητος του ακινήτου, είτε με την παρακράτηση της επικαρπίας (usufruct) από τον γονέα για όλη του την ζωή και την μεταβίβαση στο τέκνο μόνο της ψιλής κυριότητος.
Η εκμηδένιση σχεδόν του φόρου κληρονομίας και του φόρου γονικής παροχής ωφέλησε πολλούς, που είτε απεδέχθησαν κληρονομία και πλήρωσαν μηδέν ή μικρό φόρο, είτε απέκτησαν από τους γονείς τους ακίνητα με γονική παροχή αφορολόγητα.
Το μέτρο αυτό στέρησε το κράτος από έσοδα πολλών εκατομμυρίων ευρώ και για να αντισταθμίσει την απώλεια αυτή, η κυβέρνηση εισήγαγε το ΕΤΑΚ, δηλ. το ειδικό τέλος ακινήτων, που σημαίνει ότι για πρώτη φορά μία μεγάλη κατηγορία ιδιοκτητών ακινήτων πληρώνει ετησίως φόρο για την κατοχή ακινήτων. Ο φόρος αυτό σήμερα είναι πολύ μικρός, όμως αναμένεται ότι προϊόντος του χρόνου θα αυξηθεί.
Σήμερα, όμως, η οικονομική κρίση εμφανίζεται και στην Ελλάδα και το κρατικό ταμείο έχει μεγάλη ανάγκη εσόδων και γι’ αυτό η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην κατάργηση της μείωσης του φόρου κλκηρονομίας και γονικής παροχής και στην επαναφορά του προηγούμενου (πριν την 1-1-2008) φορολογικού καθεστώτος.
Αυτό σημαίνει ότι όσοι γονείς σκέπτονται να μεταβιβάσουν ακίνητα στα παιδιά τους, ίσως τώρα να είναι μία καλή στιγμή, αφού ισχύει ακόμα το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς. Οι ομογενείς που ζουν εκτός Ελλάδος δεν είναι ανάγκη να έρθουν στην Πατρίδα μόνο για τον λόγο αυτόν. Μπορούν με πληρεξούσιο που θα υπογράψουν στο Προξενείο ή σε συμβολαιογράφο στην χώρα που ζουν να αναθέσουν την υπόθεση σε έμπιστο συγγενή ή φίλο τους στην Ελλάδα, ή σε δικηγόρο, ώστε η συγκέντρωση όλων των δικαιολογητικών, συμβολαίων και πιστοποιητικών, η κατάθεση της φορολογικής δηλώσεως γονικής παροχής (ή αποδοχής κληρονομίας) και η τελική υπογραφή του συμβολαίου στον συμβολαιογράφο μπορεί να γίνει από τον πληρεξούσιο και όχι από τον γονέα και τα παιδιά.
Όσοι ζουν εκτός Ελλάδος πρέπει να γνωρίζουν ότι στην γονική παροχή πληρεξούσιο πρέπει να στείλει όχι μόνο ο γονέας που μεταβιβάζει το ακίνητο, αλλά και το τέκνο που λαμβάνει την γονική παροχή. Στην περίπτωση της αποδοχής κληρονομίας, πληρεξούσιο υπογράφει ο κληρονόμος, που λαμβάνει την κληρονομία.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr