The Non-Appeal Certificate for Foreign Court Decisions in Greece

The Non-Appeal Certificate for Foreign Court Decisions in Greece By Christos ILIOPOULOS* Athens, 8 March 2026 As more people live, work, travel, and develop personal or professional ties in more than one country, there is an increasing need for foreign court decisions to be legally recognized in Greece. Individuals who left Greece many years ago and married or divorced abroad often wish to register their foreign divorce in Greece and, in some cases, their subsequent marriage as well. This frequently arises in matters involving Greek citizenship, where an applicant must update their marital status in Greece in order to obtain a Greek or European passport or to register their children as Greek citizens. In other cases, individuals who have obtained a court judgment abroad may wish to enforce that judgment within the Greek legal system, particularly when the opposing party owns property or assets in Greece and enforcement may therefore be possible. For these and other reasons, a court decision or order issued in another country may need to be formally recognized as valid in Greece. To achieve this, a petition must be filed before the Greek Court of First Instance, typically in Athens, requesting that the foreign ruling be incorporated into the Greek legal order and granted legal validity. In practice, a court petition must be prepared and filed with the court, after which a hearing date is usually scheduled within approximately three to eight months, depending on the nature of the case. The scheduling of a hearing does not mean that the case will be retried on its merits in Greece. The foreign court’s decision remains exactly as it was issued by the foreign court. The role of the Greek court is limited to examining specific and narrowly defined aspects of the decision’s validity in order to determine whether it may be recognized and given legal effect in Greece. In addition to the full and detailed text of the foreign court decision (a simple divorce certificate is not sufficient), another essential document is a certificate confirming that no appeal has been filed. This document is usually issued by the same foreign court that issued the original decision. It must state that the decision—identified by its number and date of issuance—has not been appealed or challenged to date, that the time limit for filing an appeal has expired, or wording with similar legal effect. In many jurisdictions, however, courts do not routinely issue such certificates. As a result, individuals requesting them often encounter difficulties persuading court clerks or administrative staff to provide the document. The process may be facilitated if the request includes a brief explanation of the purpose of the certificate and, even more effectively, a sample certificate issued by another court within the same country. In most cases, this approach eventually leads the foreign court to issue the requested document, which is a key prerequisite for the recognition proceedings in Greece. In some situations, the foreign court may not issue a formal certificate confirming that no appeal has been filed. Instead, it may provide other documents or certified copies from the case file showing the procedural history of the case—for example, the date the lawsuit or petition was filed, the dates of hearings, other procedural developments, the issuance of the decision, and the absence of any subsequent actions. Although such documentation does not constitute a formal non-appeal certificate, it may indirectly demonstrate to the Greek court that no further proceedings have taken place in the foreign court since the decision was issued several years earlier. This can help establish that the ruling is final—that it has not been appealed or challenged and can no longer be modified because the relevant time limits have expired. Documents from the foreign court that show the full procedural timeline of the case—from the initiation of proceedings through the issuance of the decision and the subsequent passage of time—have often been accepted by the Greek Court of First Instance as sufficient proof that the ruling is final under the laws of the issuing country. Accordingly, the Greek court may consider it safe to grant formal recognition of the foreign judgment within the Greek legal system. *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Όταν η πολιτογράφηση ομογενούς απορρίπτεται

Όταν η πολιτογράφηση ομογενούς απορρίπτεται Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2026 Όταν ένας κάτοικος εξωτερικού, που δεν έχει γεννηθεί στην Ελλάδα, επιθυμεί να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια, μπορεί να διερευνήσει ποιες επιλογές του παρέχει η ελληνική νομοθεσία, ανάλογα με τα δεδομένα της υπόθεσής του. Ο ενδιαφερόμενος για το ελληνικό διαβατήριο μπορεί να έχει έναν γονέα που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και είναι Έλληνας πολίτης, ή και τους δύο γονείς του Έλληνες πολίτες. Μπορεί να έχει έναν παππού ή μία γιαγιά που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα και μπορούμε σήμερα να τους βρούμε στο Δημοτολόγιο εγγεγραμμένους ως Έλληνες πολίτες. Μπορεί ο πατέρας του ή ο παππούς του να μην είναι εγγεγραμμένος σε Δημοτολόγιο, αλλά να υπάρχει εγγραφή του στο Μητρώο Αρρένων. Μπορεί και κανένας πρόγονός του να μην έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και έτσι να μην ήταν ποτέ Έλληνας πολίτης, αλλά να ανήκε στην ελληνική μειονότητα ή εθνότητα που κατοικούσε σε μία άλλη χώρα, όπως στην Τουρκία, στην Αίγυπτο ή αλλού στη Μέση Ανατολή και να μετανάστευσε απ’ ευθείας από την χώρα εκείνη στις ΗΠΑ, στον Καναδά ή στην Αυστραλία και αλλού. Στις χώρες αυτές ο πρόγονος, που ήταν και ένιωθε Έλληνας, ενσωματώθηκε στην ελληνική παροικία και όχι στην τουρκική ή την αιγυπτιακή. Η κάθε υπόθεση έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να μελετώνται για να επιλεγεί η κατάλληλη διαδικαστική οδός ώστε να υποβληθεί αίτηση προς την ελληνική διοίκηση με σκοπό την κτήση ή την διαπίστωση της ελληνική ιθαγένειας και την λήψη ελληνικού, άρα και ευρωπαϊκού διαβατηρίου. Μία από τις επιλογές για κτήση ελληνικής ιθαγένειας είναι η πολιτογράφηση ομογενούς δυνάμει του άρθρου 10 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγενείας (Κ.Ε.Ι.). Η Αίτηση αυτή επιλέγεται όταν ο ενδιαφερόμενος για την ιθαγένεια δεν έχει κάποιον πρόγονο γεννηθέντα στην Ελλάδα, ή έχει πρόγονο που είχε γεννηθεί στην Ελλάδα, αλλά για κάποιον λόγο δεν μπορεί να προχωρήσει η αίτηση καθορισμού, όπως επί παραδείγματι όταν δεν είναι δυνατόν να ευρεθούν οι αναγκαίες εγγραφές σε Δημοτολόγιο, Μητρώο Αρρένων ή και Ληξιαρχείο, ή όταν το αρχικό ελληνικό όνομα έχει παραλλαχθεί τόσο πολύ στο εξωτερικό, ώστε να μην προκύπτει η απαιτούμενη ταυτοπροσωπία. Για να γίνει δεκτή η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς του άρθρου 10, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο αιτών έχει ελληνική συνείδηση, που συνδυάζεται με το αν και πόσο γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, αν γνωρίζει στοιχεία της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας και του ελληνικού πολιτισμού. Πρέπει επίσης ο αιτών να μπορεί να αποδείξει ότι νιώθει Έλληνας και ότι είχε ή έχει συμμετοχή σε ελληνικούς συλλόγους της χώρας όπου κατοικεί (πάντα εκτός Ελλάδος) και σε δραστηριότητες της ομογένειας. Η απόδειξη των στοιχείων αυτών γίνεται τόσο με έγγραφα, όσο και με την συνέντευξη με τον Έλληνα Πρόξενο, η οποία θα λάβει χώρα εφόσον ο φάκελος που ο αιτών θα προσκομίσει στο Προξενείο κριθεί επαρκής. Ακόμα κι αν ο αιτών έχει ελληνική καταγωγή, η αίτηση πολιτογράφησης θα απορριφθεί εάν δεν καταφέρει να αποδείξει ότι εκτός από το παρελθόν, δηλαδή την συγγενική σχέση που έχει με τον Έλληνα πρόγονό του, στο παρόν, σήμερα δηλαδή και στο πρόσφατο παρελθόν, δεν προκύπτει ότι έχει ελληνική συνείδηση, δεν γνωρίζει επαρκώς την ελληνική γλώσσα, δεν γνωρίζει στοιχεία της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας της Ελλάδας και του ελληνικού πολιτισμού, δεν μπορεί να αποδείξει συμμετοχή του σε ομογενειακές εκδηλώσεις, σε συλλόγους ή στην ελληνική εκκλησία, αλλά και δεν έχει εξοικείωση με τους θεσμούς του πολιτεύματος της Ελληνικής Δημοκρατίας και γενικά με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Η απουσία αυτών των προϋποθέσεων, που είναι sine qua non, δηλαδή αναγκαίες για την αποδοχή της αίτησης πολιτογράφησης ομογενούς, προκύπτει συνήθως από τον φάκελο με τα έγγραφα που προσκόμισε ο αιτών, αλλά και από την συνέντευξη με τον Πρόξενο της Ελλάδας και την έκθεση που ο Πρόξενος συντάσσει μετά την συνέντευξη. Όταν η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς έχει απορριφθεί, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει εκ νέου αίτηση με την ίδια διαδικασία, αλλά αφού παρέλθει τουλάχιστον ένα έτος από την απόρριψη της προηγούμενης αίτησης και εφόσον στο νέο φάκελο θα μπορέσει να προσκομίσει έγγραφα που ενισχύουν την απόδειξη της ελληνικής συνείδησής του, αλλά και εφόσον θα έχει ενδυναμώσει τα στοιχεία που τον συνδέουν με την Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι μία νέα αίτηση πολιτογράφησης θα έχει πιθανότητες να γίνει δεκτή, (ενώ η προηγούμενη έχει απορριφθεί), εάν ο αιτών έχει μάθει καλύτερα ελληνικά, εάν έχει αρχίσει να συμμετέχει σε ελληνικούς συλλόγους και ομογενειακές εκδηλώσεις, εάν έχει ενισχύσει τους δεσμούς του με την ελληνική κοινωνία, όπως επί παραδείγματι εάν έχει αποκτήσει ακίνητο στην Ελλάδα και εάν έχει βελτιώσει τις γνώσεις του στα στοιχεία ελληνικής ιστορίας, γεωγραφίας και πολιτισμού. Όλα αυτά θα πρέπει να διαπιστωθούν από τον Πρόξενο στη νέα συνέντευξη που θα λάβει χώρα, ώστε να υπάρχουν ελπίδες ότι η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς μπορεί αυτή τη φορά να γίνει δεκτή. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Γονική παροχή και παρακράτηση επικαρπίας

Γονική παροχή και παρακράτηση επικαρπίας Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 2-2-2026. Όσοι είναι και νιώθουν Έλληνες γνωρίζουν ότι στην ελληνική νοοτροπία η σχέση των γονέων με τα παιδιά τους έχει ιδιαίτερη σημασία, ίσως μεγαλύτερη από την αντίστοιχη σχέση σε άλλους λαούς. Για τον λόγο αυτό το ελληνικό δίκαιο προβλέπει την δυνατότητα ο γονέας να δωρίσει στο παιδί του ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα με ένα ειδικό συμβόλαιο που ονομάζεται γονική παροχή. Η γονική παροχή είναι ουσιαστικώς μία δωρεά ακινήτου, που αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο τρόπο από το νόμο, ώστε να διευκολύνεται η μεταβίβαση περιουσίας από γονείς στα παιδιά τους με ευνοϊκούς φορολογικούς και άλλους όρους. Ενώ η δωρεά ακινήτου μεταξύ προσώπων που δεν έχουν συγγενική σχέση μεταξύ τους φορολογείται σημαντικά, η γονική παροχή είναι αφορολόγητη για αξία ακινήτου έως 800.000 ευρώ. Το αφορολόγητο αυτό ισχύει από κάθε γονέα προς κάθε ένα τέκνο του. Αυτό σημαίνει ότι δύο γονείς που έχουν δύο παιδιά, μπορούν να τους δωρίσουν με γονική παροχή ακίνητα αξίας έως 3.200.000 ευρώ χωρίς φόρο! Γίνεται αντιληπτό ότι το ποσό αυτό είναι παραπάνω από αρκετό για να καλύψει την άνευ φόρου μεταβίβαση περιουσίας από γονείς στα παιδιά τους για την συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών οικογενειών. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ στην γονική παροχή συγκρίνεται με το αφορολόγητο στην κληρονομία από γονέα προς τέκνο, που είναι μόνο 150.000 ευρώ, ενώ μέχρι τις 300.000 ευρώ ο φόρος κληρονομίας είναι μόνο 1%. Η σύγκριση αυτή της φορολογικής αντιμετώπισης μεταξύ γονικής παροχής και κληρονομίας μπορεί να θεωρηθεί ότι ευνοεί την μεταβίβαση περιουσίας από γονέα προς τέκνο με γονική παροχή, έναντι της κληρονομίας. Στην γονική παροχή ο γονέας έχει και μία σημαντική ευχέρεια, η οποία του δίνει την δυνατότητα να πετύχει δύο φαινομενικά αντικρουόμενους σκοπούς. Πρόκειται για την επιλογή της παρακράτησης της επικαρπίας. Αυτό σημαίνει ότι ο γονέας που από τη μία θέλει να δώσει περιουσία στο παιδί του, αλλά από την άλλη θέλει και ο ίδιος να εξασφαλισθεί για το υπόλοιπο της ζωής του, έχει την επιλογή να δωρίσει (με γονική παροχή) ένα ή περισσότερα ακίνητα στο παιδί του, για να το βοηθήσει στη ζωή του, αλλά να κρατήσει την επικαρπία για όσο ζει ο γονέας. Επικαρπία σημαίνει το νομικό δικαίωμα να κατοικείς σε ένα ακίνητο (μονοκατοικία, διαμέρισμα), αλλά και να το νοικιάζεις (εκμισθώνεις) ή να το εκμεταλλεύεσαι (π.χ. οικόπεδο), ώστε να λαμβάνεις εισόδημα από ενοίκια (μισθώματα). Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο γονέας μπορεί να κάνει τους υπολογισμούς του ώστε να δώσει περιουσία στο παιδί του, αλλά να διατηρήσει κι ο γονέας το δικαίωμα να μένει στο σπίτι ή να το νοικιάζει και να παίρνει αυτός τα ενοίκια για όσο ζει. Μετά τον θάνατο του γονέα το ακίνητο αυτομάτως αποκτάται κατά πλήρη κυριότητα από το παιδί, χωρίς να απαιτείται κάποια πρόσθετη συμβολαιογραφική πράξη. Ο γονέας ανάλογα με τις επιθυμίες του αποφασίζει να μεταβιβάσει στο ή στα παιδιά του όποια ακίνητα επιθυμεί. Αν έχει περισσότερα ακίνητα, κάποια μπορεί να τα μεταβιβάσει στα παιδιά του κατά πλήρη κυριότητα, δηλαδή χωρίς παρακράτηση επικαρπίας, ενώ κάποιο ή κάποια άλλα να τα δώσει με γονική παροχή, παρακρατώντας την επικαρπία και μεταβιβάζοντας στα παιδιά του κατ’ αρχάς μόνο την ψιλή κυριότητα. Έτσι, θα νιώθει και ο ίδιος ο γονέας ότι είναι εξασφαλισμένος για το υπόλοιπο της ζωής του ακόμα και στην ακραία περίπτωση που το παιδί μεταστραφεί στο μέλλον εναντίον του γονέα ή θελήσει να πουλήσει το ακίνητο διώχνοντας τον γονέα από το ίδιο του το σπίτι, αν του το είχε μεταβιβάσει με πλήρη κυριότητα χωρίς παρακράτηση επικαρπίας. Η παρακράτηση της επικαρπίας φαίνεται συνεπώς να προσφέρει μία ιδανική λύση ώστε και η περιουσία να μεταβιβασθεί προς το παιδί, αλλά και ο γονέας να εξασφαλισθεί διά βίου. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Golden Visa in Greece for as little as 250,000 Euros

Golden Visa in Greece for as little as 250,000 Euros By Christos ILIOPOULOS* Athens, 4 January 2026 It must be made clear that the minimum threshold for entering the Golden Visa program in Greece is today 800,000 Euros for Attica (Athens region), Thessaloniki (the second largest city in Greece) and for the islands of Mykonos and Santorini, plus those islands with a population of more than 3,100 people. (Greece has thousands of islands and islets, of which at least 120 are inhabited). At the rest of Greece, the minimum threshold is 400,000 Euros. However, if the property you are buying is part of a previously industrial, commercial or office building, which has recently been converted into residential, the threshold drops to only 250,000 Euros. The Golden Visa property investment scheme in Greece has been very popular during the last ten years or more. It started with a 250,000 – Euro requirement all over Greece. Recently, however, the government raised the threshold to 400,000 Euros and at the popular areas, to 800,000 Euros. As expected, the number of applicants dropped, but the program still attracts interest from all over the world, since it grants a five-year long residence permit in Greece for the applicant and family members, which is renewable provided the resident retains the ownership of the property. The new development is that at the end of 2025 the Greek government issued the much awaited ministerial decision laying out the technical and other requirements for the exemption of the 250,000 – Euro to take effect. This means that there is still a way for a non – EU (European Union) citizen to get a Golden Visa permit in Greece by purchasing a property worth only 250,000 Euros minimum. Such an exemption refers to the possibility of buying a unit, apartment or even a house, at a building which originally was a commercial, industrial or office structure and has recently been suitably converted into residential property. At the moment there are tens of projects in Athens and elsewhere in Greece, where abandoned commercial, industrial, warehouse and office buildings are being transformed into residential units to be offered at a price tag of 250,000 Euros or more to Golden Visa applicants. It is expected that this opportunity will revive the interest of foreign investors on property in Greece in exchange of a residence permit for them and their immediate family. It must be noted that properties purchased under the said exemption (250,000 Euros minimum), cannot be rented out for short – term rentals such as Airbnb or Booking. They cannot serve as the official registered address of a company, either. This so called Golden Visa residence permit, apart from unlimited five – year long residence in Greece, offers to the investor and to his/her immediate family (spouse, children under 21, parents and in-laws), also the opportunity to freely travel (without the need of a visa) to the Schengen area countries in Europe, which refers to 29 countries, meaning 25 EU member states and 4 non – EU countries (Iceland, Norway, Switzerland and Liechtenstein). The free travel to other Schengen countries is usually allowed for up to 90 days within a period of 180 days, provided you have a residence permit in Greece. Finally, the Greek Golden Visa does not require a minimum stay in Greece. The beneficiaries can obtain the permit once they purchase the suitable property and in the five years of the duration of the permit they can stay in Greece for as long or as little they wish, while their right to renew after the expiration of the five years is safeguarded, provided they are still legal owners of the property. *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Owners must update their E9 properties list in Greece

Owners must update their E9 properties list in Greece By Christos ILIOPOULOS* Athens, 6 December 2025 If you have obtained or relinquished ownership of any immovable property in Greece in 2025, your E9 tax list must reflect this change. In other words, every property owner who purchased, sold, gifted or changed ownership status in any of his/her real estate properties in Greece, must make sure that the relevant property transaction done in 2025 is shown in the E9 list of properties kept by the tax authority for every tax payer and / or property owner. The update of the E9 list must have been completed by end of January 2026, so that the Greek tax authority can issue the ENFIA property taxes by March. Those property owners who have uploaded through their notaries the real estate transaction deeds at the MyProperty tax site, most likely will not have to do anything, as in most cases the system automatically makes the E9 changes to depict the new reality after the property transaction. This means that the E9 system in these cases will delete the property from the E9 of the owner who sold or gifted it, and will upload it in the E9 of the person who obtained its ownership. However, it is advisable that all persons who have taken part in a real estate transaction check their E9 list to make sure the latest transaction has been incorporated in the data base of the Greek tax authority and thus their E9 is updated and accurate. There are, however, other cases where the tax system will not make the change automatically and the property owners must make the E9 update on their own, or through their accountant or lawyer in Greece. First of all, those who inherit real estate property must include in their E9 the properties which belonged to the deceased and now belong to them. In order to know what exactly property right the heirs inherit and must upload in their E9 on line, the heirs must seek legal advice, to find out whether they inherit 100% of the real estate property of the deceased or an undivided share of it, and whether a Will is applied or the intestate succession system (no Will) kicks in. It must be noted that the heirs must upload the inherited properties in their E9 list by January 31st of the year following the passing of the deceased. If the deceased died in 2025, the heir must update their E9 with the inherited properties by 31st of January 2026. This must be done irrespective of the fact that the deed of acceptance of inheritance has not been signed at the notary’s office, yet. The heirs have a legal obligation to update their E9 with the inherited properties irrespective of whether a Will is about to be probated or not. If the Will is probated the same year the deceased died, the E9 next year will take into account the Will’s content. If, on the other hand, the Will has not been probated in the same year the deceased passed, the E9 of the heirs must be updated according to the intestate succession, meaning as if there was no Will, since a Will has not yet been probated. Once the Will is probated, the next year the E9 will be modified according to the Will. Many heirs live outside of Greece and have not settled the estate of a deceased for years, sometimes. Nonetheless, they must start the process of the settlement of the estate as soon as they can and the E9 changes will be done now, with a retroactive effect from the year which follows the year of the passing of the deceased. Any ENFIA taxes of years past will get minor increases but the entire ENFIA (property tax) dues are usually low, compared to the real value of the property the heirs inherit. In addition, the E9 will not be automatically updated in those few cases where the property transaction concerns properties outside the tax system which evaluates real estate. These properties which are not automatically evaluated by the tax system are usually located outside city, town or village plans and require special evaluation by the tax authority in every single case. The E9 is not automatically updated also in cases where the property transaction for various reasons, has not been filed on line at the MyProperty tax site, and the transaction tax filing has been done through the personal tax file of the taxpayer. The same applies in cases where the usufruct owner transfers the usufruct to the bare owner. Finally, the E9 is not updated automatically and the tax payer must make the change on their own in cases where the owner has built a house / construction on a plot, or where an additional floor has been added to a building, in cases where a building has been demolished, or in some cases where a legalization of building regulations violations has taken place. If the E9 tax list of properties is not updated so that each property right is outlined accurately, the property cannot be sold, gifted, inherited or transferred in general. *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Ο εκκαθαριστής ή εκτελεστής διαθήκης δεν λειτουργεί στην Ελλάδα

Ο εκκαθαριστής ή εκτελεστής διαθήκης δεν λειτουργεί στην Ελλάδα Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 28 Νοεμβρίου 2025 Συχνά διαθήκες που έχουν συνταχθεί στο εξωτερικό πρέπει να εφαρμοσθούν και στην Ελλάδα, όπου υπάρχουν κληρονομιαία στοιχεία. Μία ξένη διαθήκη, η οποία έχει καταρτισθεί σε άλλη χώρα, περιλαμβάνει διατάξεις που αφορούν στο αλλοδαπό αυτό κράτος και βασίζονται στην νομοθεσία του. Η διαθήκη αυτή για να ισχύσει και στην Ελλάδα πρέπει να καταχωρηθεί στο αρμόδιο δικαστήριο (συνήθως στο Πρωτοδικείο Αθηνών), εφόσον δεν παραβιάζει τις βασικές αρχές του ελληνικού δικαίου. Αφού η ξένη διαθήκη μεταφρασθεί επισήμως στην ελληνική και καταχωρηθεί αρμοδίως στην Ελλάδα, θα προσκομισθεί σε κάθε αρμόδια αρχή για την εφαρμογή της ώστε η περιουσία εντός Ελλάδος να μεταβιβασθεί στον ή στους κληρονόμους. Μία διαθήκη χρησιμοποιείται στο δικαστήριο, στην εφορία, στον συμβολαιογράφο, σε τράπεζες, σε ενοικιαστές που νοικιάζουν ακίνητο του κληρονομουμένου, στην πολεοδομία και αλλού, ώστε οι κληρονόμοι να ασκήσουν τα δικαιώματά τους. Οι αναφορές της ξένης διαθήκης σε Εκτελεστή ή σε Εκκαθαριστή της κληρονομίας ή της διαθήκης, πιο «δημοφιλείς» σε χώρες του εξωτερικού, συνήθως δεν τυγχάνουν ιδιαίτερης ουσιαστικής εφαρμογής στην διαδικασία της αποδοχής κληρονομίας στην Ελλάδα και εφόσον δεν πρόκειται για εξαιρετική περίπτωση ιδιαίτερης κληρονομίας. Παρά το ότι το ελληνικό δίκαιο περιλαμβάνει διατάξεις για τον εκτελεστή διαθήκης, στην πράξη συνήθως ο κάθε κληρονόμος ενεργεί ξεχωριστά και για τον εαυτό του μόνο, χωρίς ο εκτελεστής να μπορεί να ενεργήσει σημαντικές πράξεις, δηλαδή να προβεί μόνος τους χωρίς τους κληρονόμους σε αποδοχή κληρονομίας ή ακόμη περισσότερο να πωλήσει ακίνητα της κληρονομίας και να διενεργήσει σοβαρή διαχείριση αυτής. Κατά τον ελληνικό νόμο, έργο του εκτελεστή είναι η εκτέλεση των διατάξεων της διαθήκης. Ο εκτελεστής έχει δικαίωμα να επιχειρήσει κάθε πράξη την οποία ρητά επέτρεψε ο διαθέτης ή είναι απαραίτητη για την εκτέλεση των διατάξεών της. Έχει δικαίωμα να διαχειρίζεται την κληρονομία. Αν χρειάζεται να εκποιηθούν στοιχεία της κληρονομίας, ή να συνομολογηθεί δάνειο ή συμβιβασμός, ή να γίνει δαπάνη που υπερβαίνει τα 290 ευρώ και δεν συμφωνεί σ' αυτό ο κληρονόμος, ο εκτελεστής έχει δικαίωμα να επιχειρεί τις πράξεις αυτές ύστερα από άδεια του δικαστηρίου. Το δικαστήριο ακούει προηγουμένως τον κληρονόμο. Ο διαθέτης μπορεί με ρητή δήλωση στη διαθήκη να απαλλάξει τον εκτελεστή από τους περιορισμούς του προηγούμενου άρθρου. Γίνεται αντιληπτό ότι αν ο εκτελεστής της διαθήκης δεν μπορεί να ενεργήσει αυτόνομα πράξεις που υπερβαίνουν το ποσό των 290 ευρώ, η εξουσία του είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένη. Στην πράξη, στις περισσότερες κληρονομιές στην Ελλάδα ο ρόλος του εκκαθαριστή είναι ανύπαρκτος. Αυτό που συμβαίνει συνήθως είναι ο κάθε κληρονόμος να πράττει μόνος του για τον εαυτό του τις ενέργειες που απαιτούνται για την αποδοχή κληρονομίας. Ασφαλώς και είναι προτιμητέο στην αποδοχή κληρονομίας όλοι οι κληρονόμοι να ενεργήσουν μαζί, σε σύμπνοια και προς τον ίδιο σκοπό, εφόσον τα δικαιώματα και οι αξιώσεις τους δεν συγκρούονται. Σίγουρα είναι καλύτερο το σύνολο των κληρονόμων που βρίσκονται στο εξωτερικό να ορίσουν τον ίδιο πληρεξούσιο στην Ελλάδα ώστε αυτοί να κληρονομήσουν ταυτόχρονα τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην Ελλάδα. Ακόμα και σ’ αυτήν την περίπτωση ο κάθε κληρονόμος υπογράφει ο ίδιος το (έστω και κοινό) πληρεξούσιο και δεν μπορεί ένας εκ των κληρονόμων, ακόμα κι αν ορίζεται στην ξένη διαθήκη ως εκτελεστής, να υπογράψει για όλους τους κληρονόμους χωρίς την υπογραφή εκάστου ξεχωριστά. Αυτό συμβαίνει διότι στο ελληνικό δίκαιο και στην πρακτική ο κληρονόμος είναι αυτός που αιτείται πιστοποιητικών από το δικαστήριο, ο κληρονόμος υπογράφει την δήλωση φόρου κληρονομίας στην εφορία, (ηλεκτρονικά και ξεχωριστή για καθένα κληρονόμο), ο κληρονόμος υπογράφει την πράξη αποδοχής κληρονομίας και ο κληρονόμος υπογράφει την πώληση ενός ακινήτου από την κληρονομιά. Στην Ελλάδα δεν νοείται περίπτωση όπου ο εκτελεστής / εκκαθαριστής πουλάει τα κληρονομιαία ακίνητα και μετά μοιράζει τα χρήματα στους κληρονόμους. Εάν όλοι οι κληρονόμοι ενεργούν από κοινού ακόμα καλύτερα, αλλά και ο κάθε κληρονόμος μπορεί και μόνος του, σε διαφορετικό χρόνο από τους άλλους, να ενεργήσει ό,τι απαιτείται για να λάβει στην κυριότητά του το μερίδιό του στην κληρονομία, είτε πρόκειται για ακίνητα, οπότε λαμβάνει το εξ αδιαιρέτου μερίδιό του επί ακινήτων ή το ξεχωριστό ακίνητο που του άφησε ο διαθέτης στην διαθήκη, είτε πρόκειται για κινητά, όπως π.χ. για υπόλοιπο τραπεζικού λογαριασμού. Σε μία τέτοια περίπτωση είναι δυνατόν ο ένας κληρονόμος να ενεργήσει τώρα μόνος και τελικώς να λάβει το δικό του μερίδιο από τον λογαριασμό, ενώ ένας άλλος κληρονόμος να το κάνει μετά από μήνες ή και χρόνια ακόμα, εφόσον πληρώσει τα πρόστιμα της εφορίας για εκπρόθεσμη δήλωση. Ως συμπέρασμα, θα πρέπει όλοι να γνωρίζουν ότι στην Ελλάδα δεν ισχύει αυτό που πολλές φορές βλέπουμε σε έργα από αγγλοσαξωνικές χώρες, όπου ένας δικηγόρος ή άλλος εκτελεστής της διαθήκης μαζεύει τους κληρονόμους στο γραφείο του και τους μοιράζει την κληρονομία. Στο ελληνικό δίκαιο στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ο κάθε κληρονόμος υπογράφει ο ίδιος ή μέσω πληρεξουσίου του τα έγγραφα της κληρονομίας αναφορικώς με το δικό του μερίδιο, χωρίς να επηρεάζεται το μερίδιο των άλλων κληρονόμων. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Αλλαγές στα κληρονομικά στην Ελλάδα

Αλλαγές στα κληρονομικά στην Ελλάδα Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 28 Οκτωβρίου 2025 Πολλοί ομογενείς και κάτοικοι εξωτερικού δικαιούνται κληρονομιές στην Ελλάδα, από γονείς, αδέλφια, θείους, θείες, άλλους συγγενείς, αλλά και από διαθήκη. Επίσης, πολλοί ενδιαφέρονται να συντάξουν διαθήκη για ακίνητα ή γενικά περιουσία στην Ελλάδα. Κάποιοι θέλουν να ρυθμίσουν την μεταβίβαση των ακινήτων τους στα αγαπημένα πρόσωπά τους με δικαιοπραξίες εν ζωή, δηλαδή γονική παροχή, δωρεά, διανομή ακινήτου κλπ. Καλό είναι όλοι οι παραπάνω να γνωρίζουν ότι αλλάζουν πολλές πτυχές του κληρονομικού δικαίου στην Ελλάδα με νόμο που θα ισχύσει τους επόμενους μήνες. Κατ΄ αρχάς, ο επιζών σύζυγος του θανόντος, εφόσον δεν υπάρχει διαθήκη, θα λαμβάνει με το νέο νόμο που θα ισχύσει, ποσοστό 1/3 (33,33%) της κληρονομίας και όχι 1/4 (25%) που ισχύει τώρα, εφόσον κληρονομεί μαζί με παιδιά. Δηλαδή, εάν ο θανών δεν άφησε διαθήκη, τα παιδιά θα παίρνουν τα 2/3 και ο επιζών σύζυγος (χήρος ή χήρα) θα λαμβάνει το 1/3, δηλαδή ποσοστό μεγαλύτερο από το 1/4 που λαμβάνει σήμερα. Εάν δεν υπάρχουν παιδιά, ο επιζών σύζυγος θα συνεχίσει, όπως ισχύει και σήμερα, να λαμβάνει το 50% της κληρονομίας και τα αδέλφια ή τα ανήψια προαποβιωσάντων αδελφών του θανόντος ή της θανούσης θα λαμβάνουν το άλλο 50%. Αντιστοίχως μεταβάλλεται και το ποσοστό της νόμιμης μοίρας που θα δικαιούνται τα παιδιά και ο επιζών σύζυγος. Πληροφορίες αναφέρουν ότι στο νέο νόμο θα αναγνωρίζονται κάποια κληρονομικά δικαιώματα και στον / στην σύντροφο του θανόντος, δηλαδή ακόμα κι αν δεν υπήρχε γάμος μεταξύ του συντρόφου και του κληρονομουμένου. Επιπροσθέτως, θα επιτρέπονται οι κληρονομικές συμβάσεις, συμφωνίες δηλαδή μεταξύ των γονέων, των παιδιών και άλλων προσώπων, που θα έχουν νομική ισχύ πριν από τον θάνατο του προσώπου, για το πώς θα διανεμηθεί η περιουσία του μετά θάνατον. Σημαντική αλλαγή θα αποτελέσει η δημοσίευση των διαθηκών όχι από το δικαστήριο, όπως γίνεται μέχρι σήμερα, αλλά από τους συμβολαιογράφους. Με τον τρόπο αυτό πιστεύεται ότι θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες δημοσίευσης μίας διαθήκης. Ελπίζουμε με το νέο νόμο να βρεθεί λύση στο μεγάλο πρόβλημα της καθυστέρησης έκδοσης πιστοποιητικού περί μη δημοσίευσης διαθήκης ή μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης, που σήμερα μπορεί να κάνει ακόμα και δύο μήνες για να εκδοθεί, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η αποδοχή κληρονομίας και η απόδοση χρημάτων του υπολοίπου του τραπεζικού λογαριασμού από την τράπεζα στους κληρονόμους. Άλλη σημαντική αλλαγή που θα φέρει ο νέος νόμος είναι η «καχυποψία» με την οποία θα αντιμετωπίζεται μία ιδιόγραφη διαθήκη, ιδιαιτέρως εάν αφήνει περιουσία σε πρόσωπο που δεν είναι στενός συγγενής. Σε τέτοια περίπτωση θα απαιτείται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη για να αποδειχθεί η εγκυρότητα της διαθήκης. Όσοι επιθυμούν να συντάξουν διαθήκη και μάλιστα όσοι διαμένουν εκτός Ελλάδος είτε μονίμως είτε για κάποιο χρονικό διάστημα και έχουν οικονομικές σχέσεις και περιουσία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, πρέπει να γνωρίζουν ότι δικαιούνται να ορίσουν στην διαθήκη τους ότι επιθυμούν να εφαρμοσθεί το ελληνικό δίκαιο στην ρύθμιση των κληρονομικών ζητημάτων τους. Αυτό μπορεί να λύσει προβλήματα που δημιουργούνται όταν ο κληρονομούμενος απεβίωσε στο εξωτερικό και αφήνει περιουσία και στην Ελλάδα. Κατά πληροφορίες, σε έκτακτες περιπτώσεις στις οποίες δεν υπάρχουν τα μέσα και ο χρόνος για σύνταξη κανονικής διαθήκης, θα επιτρέπεται η «έκτακτη» διαθήκη, με προφορική δήλωση του διαθέτη ενώπιον τριών μαρτύρων για το πώς επιθυμεί να διανεμηθεί η κληρονομία του μετά θάνατον. Οι μάρτυρες ακολούθως θα πρέπει να συντάξουν σχετικό έγγραφο. Τέλος, μία ακόμα σημαντική αλλαγή αναμένεται να αποτελέσει ο διαχωρισμός των χρεών της κληρονομίας από το ενεργητικό αυτής. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας παραπάνω από την αξία των στοιχείων που κληρονομεί. Με απλά λόγια, εάν ο κληρονόμος κληρονομεί ακίνητο αξίας 150.000 ευρώ και η κληρονομιά έχει και οφειλές 250.000 ευρώ, ο κληρονόμος θα ευθύνεται μέχρι του ποσού των 150.000 ευρώ. Αυτό θα μειώσει τις περιπτώσεις στις οποίες θα υπάρχει ανάγκη να γίνει αποποίηση της κληρονομίας. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr