Ακύρωση Διαθήκης από Μετέπειτα Σύζυγο

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Μία έγκυρη κατ’ αρχάς διαθήκη μπορεί να ακυρωθεί εάν αποδειχθεί ότι με την διαθήκη παραλείπεται κάποιος που είχε δικαίωμα στην νόμιμη μοίρα, επειδή ο διαθέτης δεν γνώριζε την ύπαρξή του ή επειδή ο μεριδούχος δεν υπήρχε ακόμα. Την ακύρωση μπορεί να ζητήσει από το Δικαστήριο στην Ελλάδα μόνο ο παραλειφθείς μεριδούχος, δηλαδή συγγενής που έχει δικαίωμα στη νόμιμη μοίρα. Στη νόμιμοι μοίρα δικαίωμα έχουν τα παιδιά ή τα εγγόνια του θανόντος διαθέτη, ο σύζυγος και οι γονείς του. Σε μία διαθήκη είναι θεμιτή η απόφαση του διαθέτη να μην αφήσει κανένα κληρονομιαίο στοιχείο σε κάποιον κοντινό συγγενή του και ειδικώς σε κάποιο παιδί του, στον σύζυγό του ή στους γονείς του. Η διαθήκη αυτή είναι έγκυρη, όμως τα παιδιά, ο σύζυγος και οι γονείς του κληρονομουμένου έχουν δικαίωμα στη νόμιμη μοίρα, που είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας, δηλαδή το μισό του μεριδίου που θα ελάμβαναν αν δεν υπήρχε καθόλου διαθήκη. Ακόμα δηλαδή κι αν οι παραπάνω παραλείπονται εντελώς, έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν, αν θέλουν, το μισό από το εξ αδιαθέτου μερίδιό τους. Υπάρχει όμως και η δυνατότητα η διαθήκη να ακυρωθεί εξ ολοκλήρου, εάν είναι εις βάρος ενός νόμιμου μεριδούχου, εάν δηλαδή παραλείπει εντελώς κάποιο παιδί (ή εγγόνι, εάν το παιδί έχει προαποβιώσει), τον σύζυγο ή έναν γονέα του διαθέτη. Η ακύρωση μπορεί να ζητηθεί εάν αποδεικνύεται ότι ο διαθέτης όταν συνέταξε την διαθήκη δεν γνώριζε ότι υπάρχει αυτός ο νόμιμος μεριδούχος. Επί παραδείγματι, εάν ο διαθέτης πίστευε ότι δεν έχει παιδιά και γι’ αυτό με διαθήκη άφησε όλη την περιουσία του σε μία φίλη του, ενώ μετά τον θάνατο του διαθέτη αποκαλύπτεται ότι υπήρχε παιδί του, την ύπαρξη του οποίου ο διαθέτης δεν γνώριζε όταν έγραφε την διαθήκη του. Το ίδιο ισχύει εάν για παράδειγμα η σύζυγος του διαθέτη ήταν έγκυος κατά τον χρόνο συντάξεως της διαθήκης χωρίς ο διαθέτης να το γνωρίζει τότε. Επίσης, μπορεί να ακυρωθεί η διαθήκη που συντάχθηκε όταν ο διαθέτης δεν ήταν παντρεμένος, ενώ αργότερα παντρεύτηκε. Η σύζυγος μπορεί να ζητήσει την ακύρωση της διαθήκης που προφανώς δεν την αναφέρει ως κληρονόμο, αφού η σύζυγος γνώρισε και παντρεύτηκε τον διαθέτη αρκετά χρόνια μετά την σύνταξη της διαθήκης. Αυτό συνέβη και στα πραγματικά περιστατικά της υπ΄αριθ. 376/2004 απόφασης του Αρείου Πάγου. Ο διαθέτης ζούσε στην Αυστραλία από το 1951 χωρίς να έχει τελέσει γάμο. Το 1985 συνέταξε εκεί διαθήκη σύμφωνα με το νόμο της χώρας αυτής, εν όψει της μετοικήσεώς του στην Ελλάδα. Με την διαθήκη του άφησε όλη την κληρονομία του σε έναν ανηψιό του, ενώ άφησε την επικαρπία ακινήτων του στην μητέρα του. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε στην Φλώρινα, τέλεσε γάμο και απεβίωσε το 1998. Η διαθήκη του από την Αυστραλία ανέφερε μόνο τον ανηψιό και την μητέρα του, ενώ δεν ανέφερε, δηλαδή παρέλειπε την μετέπειτα σύζυγό του, γεγονός λογικό, δεδομένου του ότι κατά τον χρόνο συντάξεως της διαθήκης το 1985, ο διαθέτης δεν γνώριζε ότι αργότερα θα νυμφευόταν. Παραλλήλως, στην Ελλάδα ο διαθέτης δεν συνέταξε νέα διαθήκη στην οποία να αναφέρει την σύζυγό του, διότι πίστευε ότι η διαθήκη της Αυστραλίας δεν ισχύει στην Ελλάδα και επομένως η σύζυγός του θα κληρονομούσε ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος του ούτως ή άλλως. Μετά τον θάνατό του το 1998, ο ανηψιός δημοσίευσε στην Ελλάδα την διαθήκη της Αυστραλίας με την οποία αυτός ελάμβανε το σύνολο της κληρονομίας του θείου του. Ωστόσο, η σύζυγος του διαθέτη προσέβαλε στο δικαστήριο το κύρος της διαθήκης σύμφωνα με το άρθρο 1786 του Αστικού Κώδικα, ακριβώς διότι όταν είχε συνταχθεί η διαθήκη στην Αυστραλία το 1985 ο διαθέτης δεν γνώριζε την γυναίκα που αργότερα θα παντρευόταν και στις περιπτώσεις αυτές ο νόμος λέει ότι ο μετέπειτα μεριδούχος (εν προκειμένω, η μετέπειτα σύζυγος), μπορεί να ζητήσει την ακύρωση της διαθήκης. Τα δικαστήρια στην Ελλάδα δικαίωσαν την σύζυγο, κρίνοντας ότι η διαθήκη της Αυστραλίας δεν μπορεί να εφαρμοσθεί, εφόσον μετά την σύνταξη της διαθήκης υπήρξε γάμος του διαθέτη και η σύζυγός του είναι αυτή που πλέον δικαιούται να λάβει την κληρονομία του. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Εγγραφή Εξωγάμου Τέκνου στην Ελλάδα

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Όταν συμβαίνει στο εξωτερικό, (εκτός Ελλάδος) κάποιο ληξιαρχικό γεγονός, όπως γέννηση, γάμος ή θάνατος, που έχει σχέση με Έλληνα πολίτη, το γεγονός αυτό επειδή συνέβη στο εξωτερικό πρέπει να εγγραφεί στο Ειδικό Ληξιαρχείο, που βρίσκεται στην Αθήνα, στην οδό Μητροπόλεως αριθ. 60. Μόνο αφού εγγραφεί στο Ειδικό Ληξιαρχείο κάποιο από τα παραπάνω γεγονότα, αναγνωρίζεται στην Ελλάδα από τις άλλες δημόσιες υπηρεσίες και από τα δικαστήρια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εάν ένας Έλληνας που φαίνεται στην Ελλάδα ως παντρεμένος, εκδώσει διαζύγιο στο εξωτερικό και λυθεί εκτός Ελλάδος ο γάμος του, για να μπορέσει να αναγνωρισθεί ως διαζευγμένος στην Ελλάδα και ενδεχομένως να μπορεί να τελέσει νέο γάμο, πρέπει πρώτα η δικαστική απόφαση του διαζυγίου που έχει εκδοθεί στο εξωτερικό να εγγραφεί στο Ειδικό Ληξιαρχείο. Όταν ένας Έλληνας άνδρας αποκτάει τέκνο στο εξωτερικό εκτός γάμου, χωρίς δηλαδή να έχει προηγηθεί γάμος του με την μητέρα του τέκνου, η γέννηση του εξωγάμου τέκνου που έλαβε χώρα στο εξωτερικό, δεν μπορεί να εγγραφεί κατ’ αρχάς στο Ειδικό Ληξιαρχείο, διότι δεν μπορεί να εγγραφεί πρώτα ο γάμος του Έλληνα, αφού δεν υπάρχει. Για να μπορέσει το εκτός γάμου τέκνο που γεννήθηκε στο εξωτερικό από Έλληνα πατέρα, να εγγραφεί και να τύχει πλήρους νομικής αναγνωρίσεως στην Ελλάδα, πρέπει να εγγραφεί η αλλοδαπή συμβολαιογραφική πράξη ή η δικαστική απόφαση που αναγνωρίζει το τέκνο ως παιδί του Έλληνα πολίτη. Εάν ένα τέκνο γεννηθεί εντός γάμου στο εξωτερικό, το Ειδικό Ληξιαρχείο πρέπει πρώτα να εγγράψει τον γάμο των γονέων του τέκνου, εάν έχει γίνει στο εξωτερικό, ή να λάβει την ληξιαρχική πράξη γάμου τους από κάποιο ληξιαρχείο στην Ελλάδα, εάν ο γάμος τους έχει γίνει στην Ελλάδα και ακολούθως θα εγγράψει και την γέννηση του τέκνου τους, που έλαβε χώρα στο εξωτερικό. Όταν όμως το τέκνο που γεννήθηκε στο εξωτερικό είναι εκτός γάμου, τότε πριν εγγραφεί η γέννηση στη Ειδικό Ληξιαρχείο, πρέπει να εγγραφεί μία νομική πράξη ή δικαστική απόφαση από το εξωτερικό, από την επίσημη μετάφραση της οποίας να προκύπτει με σαφήνεια ότι ο Έλληνας πολίτης έχει αναγνωρίζει το τέκνο ως δικό του παιδί ή ότι το αλλοδαπό δικαστήριο τελεσιδίκως αναγνώρισε το παιδί ως δικό του, ακόμα κι αν αυτός είχε αρνηθεί την αναγνώριση. Εάν μάλιστα πρόκειται για αλλοδαπή δικαστική απόφαση, συνήθως πρέπει πρώτα να γίνει ένα δικαστήριο στην Ελλάδα, για να αναγνωρισθεί το δεδικασμένο της αλλοδαπής αποφάσεως και μετά να εγγραφεί η απόφαση αυτή στο Ειδικό Ληξιαρχείο και ακολούθως να εγγραφεί και η γέννηση στο εξωτερικό του εκτός γάμου τέκνου που θα φαίνεται επισήμως πλέον και στην Ελλάδα ότι έχει πατέρα τον Έλληνα πολίτη, που δεν είχε νυμφευθεί την μητέρα του παιδιού. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,

Αυθαίρετο στην Ελλάδα δεν μεταβιβάζεται

. Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Για να μεταβιβασθεί ένα ακίνητο στην Ελλάδα πρέπει να υπογραφεί συμβόλαιο σε συμβολαιογράφο στην Ελλάδα, τόσο από αυτόν που έχει το ακίνητο, όσο και από εκείνον που το λαμβάνει. Η μεταβίβαση μπορεί να είναι πώληση, δωρεά, γονική παροχή ή κάποια άλλη πιο σπάνια δικαιοπραξία. Ο συμβολαιογράφος συγκεντρώνει όλα τα συνοδευτικά έγγραφα που ο νόμος απαιτεί για να μπορεί να υπογραφεί το συμβόλαιο της μεταβίβασης, αλλά και για να μεταγραφεί στο υποθηκοφυλακείο ή στο κτηματολογικό γραφείο. Τα έγγραφα που απαιτούνται είναι το πληρεξούσιο για καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη, εάν ο πωλητής ή ο αγοραστής, ο δωρητής ή ο δωρεοδόχος κλπ. δεν παρίστανται αυτοπροσώπως στην υπογραφή του συμβολαίου, η φορολογική ενημερότητα για αμφότερα τα μέρη, (έγγραφο της εφορίας ότι κανένας τους δεν οφείλει φόρους και συνεπώς ότι επιτρέπεται να γίνει η μεταβίβαση), βεβαίωση πάλι από την εφορία ότι ο μεταβιβάζων έχει δηλώσει το ακίνητο στο Ε9 ηλεκτρονικά στο διαδίκτυο και στην δήλωση φόρου κληρονομίας ή στην δήλωση δωρεάς και ότι έχουν καταβληθεί οι σχετικοί φόροι, δήλωση μεταβίβασης υπογεγραμμένη από την εφορία ότι έχει καταβληθεί ο φόρος μεταβίβασης, τοπογραφικό αν πρόκειται για οικόπεδο ή αγροτεμάχιο και δήλωση μηχανικού ότι το ακίνητο δεν έχει αυθαίρετες κατασκευές. Αυτή η τελευταία προϋπόθεση, ήτοι η δήλωση πολιτικού μηχανικού ότι το μεν οικόπεδο ή αγροτεμάχιο δεν έχουν κτίσματα, το δε διαμέρισμα ή η μονοκατοικία δεν έχουν αυθαίρετες κατασκευές προστέθηκε ως προαπαιτούμενο για κάθε μεταβίβαση ακινήτου στην Ελλάδα το 2011 και αποτελεί αιτία αυξήσεως του κόστους μεταβιβάσεως που επιβαρύνει τον πωλητή, δωρητή, παρέχοντα στην γονική παροχή κλπ. Ο μηχανικός, έχοντας στην διάθεσή του τους τίτλους, αλλά και την οικοδομική άδεια του ακινήτου, επισκέπτεται το προς μεταβίβαση ακίνητο, διενεργεί αυτοψία και μετρήσεις των διαστάσεών του, ώστε να διακριβώσει εάν η πραγματικότητα, δηλαδή το ακίνητο που έχει κτισθεί (διαμέρισμα, μονοκατοικία), συμφωνεί με όσα γράφει η πολεοδομική άδεια, ή αν υπάρχουν αποκλίσεις. Στην τελευταία περίπτωση, όταν δηλαδή το κτίσμα έχει διαφορές εν σχέσει προς την πολεοδομική άδεια, ο μηχανικός δεν μπορεί να δώσει βεβαίωση και το ακίνητο δεν μπορεί να μεταβιβασθεί πριν υποβληθεί δήλωση τακτοποιήσεως στην πολεοδομία, πληρωθούν πρόστιμα και καταγραφούν πλέον οι διαστάσεις και τα χαρακτηριστικά του ακινήτου στην πραγματική μορφή τους και όχι στην θεωρητική που φαίνεται στην άδεια. Όταν υπάρχουν σοβαρές παρανομίες, όπως μεταβολή υπογείου ή ισογείου από χώρο σταθμεύσεως ή λεβητοστάσιο σε κανονική κατοικία, ανέγερση ορόφου ή επέκταση δωματίων άνευ αδείας κλπ. ο ιδιοκτήτης του ακινήτου γνωρίζει από πριν ότι για να το μεταβιβάσει πρέπει πρώτα να καταβάλει πρόστιμο στην πολεοδομία και αμοιβή μηχανικού για τακτοποίηση των αυθαιρεσιών. Όταν όμως η απόκλιση από την άδεια είναι μικρή και μη αναμενόμενη, ο ιδιοκτήτης αντιλαμβάνεται ξαφνικά ότι προστίθεται ακόμα μία σεβαστή δαπάνη που πρέπει να πληρώσει για να νομιμοποιήσει μία λεπτομέρεια του ακινήτου του, που παρουσιάζεται ως αυθαιρεσία, για να μπορεί να γίνει η μεταβίβαση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, διαμέρισμα προς δωρεά από τον έναν αδελφό προς τον άλλον, ευρέθη να έχει την συγκλονιστική (!) αυθαιρεσία το μπαλκόνι του να είναι είκοσι εκατοστά πιο πλατύ από ό,τι λέει η άδεια οικοδομής, με αποτέλεσμα το μέσο κόστος νομιμοποιήσης της ...τεράστιας αυτής αυθαιρεσίας να ανέρχεται στα χίλια ευρώ (πεντακόσια το πρόστιμο και άλλα τόσα περίπου η αμοιβή του μηχανικού). Όταν το ακίνητο που μεταβιβάζεται έχει μικρή σχετικά αξία, είκοσι, τριάντα ή σαράντα χιλιάδων ευρώ, το κόστος χιλίων ευρώ για πολεοδομική τακτοποίηση του ακινήτου, που προστίθεται στα άλλα έξοδα, όπως αμοιβή συμβολαιογράφου, δικηγόρου για έλεγχο τίτλων, ταμείο νομικών, καταβολή τυχόν παλαιών φόρων ΕΝΦΙΑ, προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις εισοδήματος, που ο ομογενής πωλητής του ακινήτου δεν είχε υποβάλει στο παρελθόν, καθώς και κόστος μεταγραφής του συμβολαίου, γίνεται αντιληπτό ότι οι εμπλεκόμενοι επιβαρύνονται ενδεχομένως υπερμέτρως λόγω μίας κατασκευαστικής λεπτομέρειας για να μπορέσουν να ολοκληρώσουν την μεταβίβαση ενός μικρού σχετικά ακινήτου στην Ελλάδα.

Validating a Foreign Court Decision in Greece

By Christos ILIOPOULOS* In our times individuals and families are involved with more than one country more often than ever. Travelling is easier and usually less expensive than before. Apart from the immigration waves of the past decades, which created large communities of ex-patriates living in a foreign country, today relocation from one country to another, due to professional, financial or even political reasons, are the result of the globalization, which makes the world an interconnected community. Such developments have created the need for increasingly more people to validate a court decision issued in one country, in the legal order of another. Greeks living in other countries very often have to enforce or simply register in Greece a foreign court decision, ruling or order. The areas of law where this happens more often is family law (divorce, child custody and visitation rulings), as well as business law, where one party who obtained a favorable court ruling seeks to collect from the adversary by implementing that foreign ruling in Greece, where the adversary appears to have assets. Once such a court decision or ruling is issued by the competent court or tribunal of the foreign country, the decision can be incorporated into the Greek legal order, in such a way that it will have legal validity and recognition in Greece as if it was issued by a Greek court. The foreign decision must be absolute or final. This means that the time limits for filing an appeal, or petition for review, or any other type of challenge of the decision of the court of first instance, must have expired, or the decision must have been issued by a court of appeals. In other words, the decision must not be subject to legal review or challenge and/or must be directly applicable in the country where it was issued. The Greek court will require written proof that the decision issued by the foreign court is final or absolute. Such proof could be a mention in the body of the decision itself, that it is final, or absolute, or that the time limits for appeal or review or challenge have expired and that no appeal or challenge has been filed against it, or any text of similar meaning. However, proof that the decision is final or absolute could also be provided in the form of a separate letter or certificate, issued by the court which issued the decision in question, signed either by a judge or a secretary of that court. If the proof that the decision is final is provided with a separate document, this document must also have the Apostille stamp, just like the main court decision. This final or absolute court decision must be filed before the Greek court officially certified as an original or true copy of the decision, with the stamp of Apostille, (Convention of the Hague of 5 Oct. 1961), if the foreign country is a member of that Convention, otherwise the decision must be certified by the local Consulate of Greece. The main substantial requirement for the foreign court decision to be recognized as valid in Greece is that the procedure under which the decision was issued, as well as its content, do not violate the basic rules of the Greek public order, regarding the safeguarding of the rights of both parties for a just hearing, (audio alteram partem etc.), that the rule of law is observed, that the fundamental human rights have been protected and that the basic rules of the Greek legal order (jus cogens) have not been violated. Also, the foreign court decision must be as detailed as possible. A simple court certificate describing the main aspects of the case and its outcome normally will not be accepted as a proper court decision. The original / certified foreign ruling must have the form of a detailed court decision, stating the court, the parties, the procedure, the facts, the considerations and justifications of the court and finally, what the court orders. Once the foreign ruling is recognized by the Greek court, any certified copy of it will be considered as an official court decision, which can be enforced according to the rules of the Greek legal order. *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: ktimatologiolaw@yahoo.gr bm-bioxoi@otenet.gr

Τι ισχύει με τους τραπεζικούς περιορισμούς στην Ελλάδα.

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Στην Ελλάδα κάθε πρόσωπο που έχει χρηματική κατάθεση σε τράπεζα μπορεί να κάνει ανάληψη μέχρι 420 ευρώ την εβδομάδα από κάθε τράπεζα. Εάν κάποιος έχει από έναν λογαριασμό σε τρεις τράπεζες, μπορεί κάθε εβδομάδα να κάνει ανάληψη 420 ευρώ από κάθε τράπεζα, επομένως μπορεί να παίρνει 3 Χ 420 = 1.260 ευρώ την εβδομάδα. Αν όμως έχει τρεις λογαριασμούς στην ίδια τράπεζα, τότε μπορεί να αναλάβει μόνο μέχρι 420 ευρώ. Εάν τα χρήματα έχουν σταλεί από το εξωτερικό σε τράπεζα στην Ελλάδα, τότε ο δικαιούχος του λογαριασμού μπορεί να πάρει από την τράπεζα έως το 10% του ποσού που έχει σταλεί. Αν δηλαδή έχει σταλεί ποσό 10.000 ευρώ, μπορεί να γίνει ανάληψη έως και 1.000 ευρώ, δηλαδή πάνω από το όριο των 420 ευρώ την εβδομάδα. Όσοι έχουν χρήματα στην Ελλάδα και θέλουν να στείλουν ποσά στο εξωτερικό, το όριο είναι μόνο 500 ευρώ εβδομαδιαίως από κάθε τράπεζα. Αν λοιπόν έχουν λογαριασμούς σε περισσότερες τράπεζες, τότε μπορούν να στείλουν τόσα πεντακοσάρικα στο εξωτερικό, όσες είναι και οι τράπεζες στην Ελλάδα, στις οποίες έχουν λογαριασμό ή λογαριασμούς. Εκείνοι που ταξειδεύουν εκτός Ελλάδος επιτρέπεται να έχουν μαζί τους μέχρι 2.000 ευρώ, ή το αντίστοιχο σε συνάλλαγμα, σε κάθε ταξείδι τους. Είναι όμως πολύ σημαντικό για τους ομογενείς ότι οι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού δεν έχουν αυτόν τον περιορισμό. Αυτό σημαίνει ότι για τους μονίμους κατοίκους εξωτερικού ισχύει το προηγούμενο καθεστώς, ότι δηλαδή κατά την έξοδό τους από την Ελλάδα μπορούν να έχουν μαζί τους έως 10.000 ευρώ ή το αντίστοιχο σε συνάλλαγμα. Εάν έχουν ποσά από 10.000 ευρώ και πάνω, πρέπει να το δηλώσουν στο τελωνείο πριν φύγουν από την Ελλάδα. Η μεταφορά χρηματικών ποσών μέσω διαδικτύου (e-banking, internet banking), είτε στην ίδια τράπεζα, είτε σε άλλη τράπεζα, πάντοτε εντός Ελλάδος, δεν έχει κανέναν περιορισμό. Αυτό σημαίνει ότι από κάθε τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα μπορεί να μεταφερθούν χρηματικά ποσά σε άλλον τραπεζικό λογαριασμό εντός Ελλάδος απεριορίστως. Επίσης, ποσά που έχουν σταλεί από το εξωτερικό σε τράπεζα στην Ελλάδα, μπορούν να σταλούν εκ νέου στο εξωτερικό εν όλω ή εν μέρει. Για συγκεκριμένες υποθέσεις οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθύνονται στο τραπεζικό ίδρυμα της Ελλάδος με το οποίο συνεργάζονται και στο οποίο τηρούν λογαριασμό, ώστε να λάβουν πληροφορίες για το αν η κίνηση που θέλουν να κάνουν με τα χρήματά τους επιτρέπεται ή όχι και αν επιτρέπεται, υπό ποίες προϋποθέσεις. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Κληρονομούν τα ανήψια ή όχι;

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Στην Ελλάδα στην πρώτη σειρά της κληρονομικής διαδοχής είναι τα τέκνα και ο σύζυγος του θανόντος. Όταν δεν υπάρχει διαθήκη, ο σύζυγος, εφόσον υπάρχουν και τέκνα, κληρονομεί το ένα τέταρτο (1/4) της κληρονομίας και τα τέκνα λαμβάνουν τα υπόλοιπα τρία τέταρτα (3/4). Αν δεν υπάρχουν τέκνα, τότε ο σύζυγος λαμβάνει το μισό της κληρονομίας και τα αδέλφια του θανόντος λαμβάνουν το άλλο μισό. Αν δεν υπάρχουν ούτε παιδιά, ούτε σύζυγος του θανόντος, τότε κληρονομούν τα αδέλφια του, σε ίσα μερίδια, εφόσον οι γονείς του κληρονομουμένου δεν είναι στην ζωή. Αν κάποια αδέλφια έχουν προαποβιώσει, έχουν δηλαδή πεθάνει πριν τον κληρονομούμενο αδελφό τους, τότε το μερίδιο που θα έπαιρναν το παίρνουν τα παιδιά τους, δηλ. τα ανήψια του κληρονομουμένου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, στο ελληνικό δίκαιο εφαρμόζεται ο σαφής και αναμφισβήτητος κανόνας ότι όταν ο θανών δεν άφησε παιδιά αλλά μόνο σύζυγο, οπότε τα αδέλφια του θανόντος λαμβάνουν το 50% της κληρονομίας, αλλά και όταν ο θανών δεν άφησε ούτε παιδιά ούτε σύζυγο, οπότε τα αδέλφια του λαμβάνουν το 100% της κληρονομίας, σε περίπτωση που κάποια αδέλφια του κληρονομουμένου έχουν αποβιώσει πριν τον κληρονομούμενο, το μερίδιό τους δεν χάνεται, αλλά πηγαίνει στα παιδιά τους ή στα εγγόνια τους, αν δεν ζουν ούτε τα παιδιά τους. Επί παραδείγματι, εάν έχει αποβιώσει ο Α χωρίς τέκνα, σύζυγο και γονείς και έχει αφήσει δύο αδέλφια και δύο ανηψιές, κόρες της προαποβιωσάσης αδελφής του, θα υπάρξουν τρία ίσα κληρονομικά μερίδια. Τα δύο εν ζωή αδέλφια θα κληρονομήσουν από 1/3 της κληρονομίας, ενώ οι δύο ανηψιές θα λάβουν μαζί το υπόλοιπο 1/3, δηλαδή η κάθε μία θα λάβει από 1/6. Η λύση να κληρονομούν τα ανήψια του θανόντος σε περίπτωση κατά την οποία κάποιος αδελφός ή αδελφή έχουν αποβιώσει πριν τον κληρονομούμενο είναι αυτονόητη στο ελληνικό δίκαιο και ισχύει τουλάχιστον από το 1946, όταν εισήχθη στην Ελλάδα ο Αστικός Κώδικας. Η προφανής αυτή λύση ωστόσο δεν είναι τόσο αυτονόητη σε άλλες χώρες, όπως επί παραδείγματι σε μερικές πολιτείες της Αυστραλίας, όπου το ζήτημα εάν κληρονομούν τα ανήψια, δηλ. τα τέκνα προαποβιωσάντων αδελφών ήταν αμφισβητούμενο αν πρέπει να ισχύει ή όχι. Κατ΄αυτόν τον τρόπο, στη Νέα Νότιο Ουαλία μέχρι το 2006 το θέμα αν κληρονομούν τα ανήψια προαποβιωσάντων αδελφών δεν ήταν πλήρως διευκρινισμένο, με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται αμφισβητήσεις. Για τον λόγο αυτόν είναι πολύ σημαντικό να διευκρινίζεται το δίκαιο ποιάς χώρας εφαρμόζεται επί της κληρονομίας κάποιου που είχε διπλή ιθαγένεια. Εάν μία γυναίκα είχε γεννηθεί στην Ελλάδα από Έλληνες γονείς και είχε βεβαίως την ελληνική ιθαγένεια, μετανάστευσε στην Αυστραλία και απέκτησε εκεί και την αυστραλιανή ιθαγένεια, όταν αποβιώσει, για την περιουσία που βρίσκεται στην Ελλάδα εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο. Αν όμως ο κληρονομούμενος είχε μόνο μία ιθαγένεια, π.χ. την καναδική, για την περιουσία που άφησε στην Ελλάδα και για το ποιοί και σε τι ποσοστά κληρονομούν θα ισχύσει το καναδικό κληρονομικό δίκαιο και όχι το ελληνικό. Οι φόροι ωστόσο θα πληρωθούν σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, διότι η περιουσία βρίσκεται στην Ελλάδα. Επίσης η μεταβίβαση της κυριότητας από τον κληρονομούμενο στον ή στους κληρονόμους θα γίνει σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, έστω κι αν ο θανών ήταν υπήκοος άλλης χώρας και όχι της Ελλάδος. \ *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Διορίστε αντίκλητο στην Ελλάδα αμέσως!

Διορίστε αντίκλητο στην Ελλάδα αμέσως! Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αν δεν έχετε περιουσία στην Ελλάδα, αν δεν έχετε ακίνητο, διαμέρισμα, σπίτι, οικόπεδο ή αγροτεμάχιο, αν δεν έχετε τραπεζικό λογαριασμό, μετοχές, ή ομόλογα, αν δεν έχετε αυτοκίνητο, σκάφος ή άλλα συμφέροντα στην Ελλάδα, ούτε συγγενείς ή φίλους ή γνωστούς που να έχουν κάτι από τα παραπάνω στην Πατρίδα, τότε δεν χρειάζεται να συνεχίσετε την ανάγνωση αυτού του άρθρου. Αν όμως έχετε κάτι από τα παραπάνω, τότε πρέπει να εξακριβώσετε αν έχετε αντίκλητο στην εφορία της Ελλάδος, ή ακριβέστερα, φορολογικό εκπρόσωπο, όπως ονομάζεται τελευταίως. Φορολογικό εκπρόσωπο πρέπει να έχει κάθε κάτοικος εξωτερικού, που έχει αριθμό φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ) στην Ελλάδα. Είναι το πρόσωπο που είναι μόνιμος κάτοικος Ελλάδος και αποτελεί τον σύνδεσμο ανάμεσα στον φορολογούμενο κάτοικο εξωτερικού και την φορολογική αρχή της Ελλάδος. Ο φορολογικός εκπρόσωπος δικαιούται να λαμβάνει πληροφορίες από την ελληνική εφορία περί της φορολογικής καταστάσεως του ομογενούς, κατοίκου εξωτερικού, περί τυχόν οφειλών του, ή άλλων εκκρεμοτήτων, όπως η μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων τα προηγούμενα έτη, τυχόν διορθώσεις που πρέπει να γίνουν στο Ε9 για τα ακίνητα του εντολέως στην Ελλάδα κλπ. Ο φορολογικός εκπρόσωπος μπορεί να λαμβάνει αντίγραφα υποβληθεισών φορολογικών δηλώσεων του μονίμου κατοίκου εξωτερικού, αλλά και φορολογική ενημερότητα, που συχνά είναι το «μαγικό χαρτάκι», που επιτρέπει στον κάτοικο εξωτερικού να πωλήσει ή να μεταβιβάσει γενικώς το ακίνητό του στην Ελλάδα, να το δώσει με γονική παροχή στο παιδί του, να το δωρίσει, ή να προβεί σε άλλες νομικές πράξεις. Εάν ο φορολογικός εκπρόσωπος αποβιώσει, τότε ο κάτοικος εξωτερικού πρέπει να διορίσει άλλον εντός δέκα μόλις ημερών! Η προθεσμία είναι εξωπραγματική και εξοντωτική, διότι το πρόστιμο για την παράλειψη διορισμού νέου φορολογικού εκπροσώπου, σε περίπτωση που ο προηγούμενος αποβιώσει, είναι 104 ευρώ. Φαντασθείτε τώρα τον Έλληνα ομογενή στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, αλλά και στην Αργεντινή, την Βραζιλία, τον συχνά μεγάλης ηλικίας κάτοικο εξωτερικού που μένει στη Νότιο Αφρική ή στη Νέα Ζηλανδία, που δεν δύναται να μαθαίνει τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα τόσο γρήγορα και μάλιστα την φορολογική νομοθεσία που αλλάξει κάθε δύο μήνες, να προλάβει να πληροφορηθεί τον θάνατο του φορολογικού εκπροσώπου του στην Ελλάδα και να συντάξει νέο πληρεξούσιο ή έστω εξουσιοδότηση, να κλείσει ραντεβού για να μεταβεί στο Προξενείο ή σε συμβολαιογράφο στην πόλη όπου ζει ή σε άλλη Πολιτεία, κανά δυό χιλιάδες μίλια μακριά και να την στείλει στην Ελλάδα για να διορίσει άλλον φορολογικό εκπρόσωπο. Μέσα σε δέκα ημέρες! Αν πάρετε εκατό ομογενείς, ζήτημα είναι αν ένας ή δύο καταφέρουν τόσο γρήγορα να διορίσουν νέο αντίκλητο στην ελληνική εφορία. Οι υπόλοιποι θα αναγκασθούν για να τελειώσουν την όποια υπόθεσή τους, πέραν της υπολοίπου γραφειοκρατίας και των εξόδων για την πώληση ή διευθέτηση της περιουσίας τους, να πληρώσουν ένα πρόσθετο χαράτσι 104 ευρώ, για μη έγκαιρο διορισμό νέου αντικλήτου. Η διάταξη που ορίζει το πρόστιμο αυτό είναι νομίζουμε άδικη για το σύνολο των Ελλήνων που ζουν εκτός Ελλάδος, αλλά προσφέρουν στην Ελλάδα παντοιοτρόπως, έχουν ακίνητα και περιουσίες στην Ελλάδα, πληρώνουν φόρους και βοηθούν την οικονομία της Πατρίδας τους, αλλά και συμβάλλουν συχνά στην διαμόρφωση μίας ευνοϊκής κοινής γνώμης για την Ελλάδα, στις ξένες χώρες όπου διαμένουν. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr