Κληρονομούν τα ανήψια ή όχι;

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Στην Ελλάδα στην πρώτη σειρά της κληρονομικής διαδοχής είναι τα τέκνα και ο σύζυγος του θανόντος. Όταν δεν υπάρχει διαθήκη, ο σύζυγος, εφόσον υπάρχουν και τέκνα, κληρονομεί το ένα τέταρτο (1/4) της κληρονομίας και τα τέκνα λαμβάνουν τα υπόλοιπα τρία τέταρτα (3/4). Αν δεν υπάρχουν τέκνα, τότε ο σύζυγος λαμβάνει το μισό της κληρονομίας και τα αδέλφια του θανόντος λαμβάνουν το άλλο μισό. Αν δεν υπάρχουν ούτε παιδιά, ούτε σύζυγος του θανόντος, τότε κληρονομούν τα αδέλφια του, σε ίσα μερίδια, εφόσον οι γονείς του κληρονομουμένου δεν είναι στην ζωή. Αν κάποια αδέλφια έχουν προαποβιώσει, έχουν δηλαδή πεθάνει πριν τον κληρονομούμενο αδελφό τους, τότε το μερίδιο που θα έπαιρναν το παίρνουν τα παιδιά τους, δηλ. τα ανήψια του κληρονομουμένου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, στο ελληνικό δίκαιο εφαρμόζεται ο σαφής και αναμφισβήτητος κανόνας ότι όταν ο θανών δεν άφησε παιδιά αλλά μόνο σύζυγο, οπότε τα αδέλφια του θανόντος λαμβάνουν το 50% της κληρονομίας, αλλά και όταν ο θανών δεν άφησε ούτε παιδιά ούτε σύζυγο, οπότε τα αδέλφια του λαμβάνουν το 100% της κληρονομίας, σε περίπτωση που κάποια αδέλφια του κληρονομουμένου έχουν αποβιώσει πριν τον κληρονομούμενο, το μερίδιό τους δεν χάνεται, αλλά πηγαίνει στα παιδιά τους ή στα εγγόνια τους, αν δεν ζουν ούτε τα παιδιά τους. Επί παραδείγματι, εάν έχει αποβιώσει ο Α χωρίς τέκνα, σύζυγο και γονείς και έχει αφήσει δύο αδέλφια και δύο ανηψιές, κόρες της προαποβιωσάσης αδελφής του, θα υπάρξουν τρία ίσα κληρονομικά μερίδια. Τα δύο εν ζωή αδέλφια θα κληρονομήσουν από 1/3 της κληρονομίας, ενώ οι δύο ανηψιές θα λάβουν μαζί το υπόλοιπο 1/3, δηλαδή η κάθε μία θα λάβει από 1/6. Η λύση να κληρονομούν τα ανήψια του θανόντος σε περίπτωση κατά την οποία κάποιος αδελφός ή αδελφή έχουν αποβιώσει πριν τον κληρονομούμενο είναι αυτονόητη στο ελληνικό δίκαιο και ισχύει τουλάχιστον από το 1946, όταν εισήχθη στην Ελλάδα ο Αστικός Κώδικας. Η προφανής αυτή λύση ωστόσο δεν είναι τόσο αυτονόητη σε άλλες χώρες, όπως επί παραδείγματι σε μερικές πολιτείες της Αυστραλίας, όπου το ζήτημα εάν κληρονομούν τα ανήψια, δηλ. τα τέκνα προαποβιωσάντων αδελφών ήταν αμφισβητούμενο αν πρέπει να ισχύει ή όχι. Κατ΄αυτόν τον τρόπο, στη Νέα Νότιο Ουαλία μέχρι το 2006 το θέμα αν κληρονομούν τα ανήψια προαποβιωσάντων αδελφών δεν ήταν πλήρως διευκρινισμένο, με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται αμφισβητήσεις. Για τον λόγο αυτόν είναι πολύ σημαντικό να διευκρινίζεται το δίκαιο ποιάς χώρας εφαρμόζεται επί της κληρονομίας κάποιου που είχε διπλή ιθαγένεια. Εάν μία γυναίκα είχε γεννηθεί στην Ελλάδα από Έλληνες γονείς και είχε βεβαίως την ελληνική ιθαγένεια, μετανάστευσε στην Αυστραλία και απέκτησε εκεί και την αυστραλιανή ιθαγένεια, όταν αποβιώσει, για την περιουσία που βρίσκεται στην Ελλάδα εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο. Αν όμως ο κληρονομούμενος είχε μόνο μία ιθαγένεια, π.χ. την καναδική, για την περιουσία που άφησε στην Ελλάδα και για το ποιοί και σε τι ποσοστά κληρονομούν θα ισχύσει το καναδικό κληρονομικό δίκαιο και όχι το ελληνικό. Οι φόροι ωστόσο θα πληρωθούν σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, διότι η περιουσία βρίσκεται στην Ελλάδα. Επίσης η μεταβίβαση της κυριότητας από τον κληρονομούμενο στον ή στους κληρονόμους θα γίνει σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, έστω κι αν ο θανών ήταν υπήκοος άλλης χώρας και όχι της Ελλάδος. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Φανταστική υπόθεση κληρονομίας

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Δύο ομογενείς από την Αυστραλία ήρθαν στην Ελλάδα για να ξεκαθαρίσουν, όπως μου είπαν, την κληρονομιά του θείου τους που καταγόταν από τα Ίρια Αργολίδος και απεβίωσε στην Αυστραλία το 1993. Ο θείος τους δεν είχε παντρευτεί, ούτε είχε αποκτήσει παιδιά και δεν ευρέθη κάποια διαθήκη του. Όταν απεβίωσε είχε δύο αδέλφια, ενώ ένας ακόμα αδελφός τους είχε προαποβιώσει, είχε δηλαδή πεθάνει πριν τον θείο. Ο προαποβιώσας αδελφός είχε αφήσει μία κόρη. Ο θείος που απεβίωσε το 1993 ήταν Έλληνας πολίτης από γεννήσεως, αφού είχε γεννηθεί στην Αργολίδα από Έλληνες γονείς. Στο ζήτημα πώς θα κληρονομηθεί εφαρμόζεται επομένως το ελληνικό δικαιο. Το ότι είχε αποκτήσει και την αυστραλιανή υπηκοότητα δεν επιδρά στην εφαρμογή του ελληνικού δικαίου στην κληρονομιά. Κατά το ελληνικό δίκαιο ο θείος κληρονομείται από τα δύο εν ζωή αδέλφια του και από την ανηψιά του, κόρη του προαποβιώσαντος αδελφού του. Οι τρεις κληρονόμοι κληρονομούν ίσα μερίδια. Η περιουσία του θείου αποτελείτο κατά τον χρόνο θανάτου του (1993) από ένα σπίτι στα Ίρια Αργολίδος, μερικά αγροτεμάχια στον κάμπο των Ιρίων, ένα παραθαλάσσιο οικόπεδο στην Ακράτα Αχαϊας και έναν τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα. Το πρώτο ευχάριστο νέο για τους ομογενείς που ενδιαφέρονται να ρυθμίσουν την κληρονομιά του θείου τους είναι ότι, επειδή ο θείος απεβίωσε το 1993, οι τρεις κληρονόμοι (δύο αδέλφια του θανόντος και η ανηψιά του) δεν υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση φόρου κληρονομίας στην εφορια στην Ελλάδα και φυσικά δεν πληρώνουν καθόλου φόρο κληρονομίας, διότι κατά το νόμο σήμερα (9-8-2015), όλες οι κληρονομίες έως 31-12-1994 δεν φορολογούνται. Αντιθέτως, επειδή τα ακίνητα δεν ήταν δηλωμένα από το 2010 έως το 2015 στο Ε9, ούτε έχει πληρωθεί ο ετήσιος φόρος περιουσίας (ΕΝΦΙΑ), οι κληρονόμοι θα πρέπει να πληρώσουν ένα μικρό πρόστιμο για εκπρόθεσμες δηλώσεις Ε9 και τον ΕΝΦΙΑ που θα προκύψει. Το επόμενο βήμα είναι να εντοπίσουμε σε ποιόν Δήμο ήταν εγγεγραμμένος ο θανών, ώστε από εκεί να εκδοθεί το απαραίτητο πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών. Η έρευνα θα ξεκινήσει από τον Δήμο στον οποίο υπάγονται τα Ίρια, αφού το πιο πιθανό είναι να βρεθεί εγγεγραμμένος στο εκεί Δημοτολόγιο. Ακολούθως, δύο μάρτυρες πρέπει να υπογράψουν υπεύθυνες δηλώσεις στο ΚΕΠ (Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών), που να αναφέρουν αναλυτικώς τα ονόματα των πλησιεστέρων συγγενών. Μάρτυρες μπορούν να είναι και συγγενείς. Στον Δήμο για την έκδοση του πιστοποιητικού θα προσκομισθεί και η ληξιαρχική πράξη θανάτου, που έχει εκδοθεί από τις αρχές της Αυστραλίας, αφού πρώτα επικολληθεί η Αποστίλλη (Apοstίlle), μεταφρασθεί στην ελληνική και εγγραφεί στο Ειδικό Ληξιαρχείο στην Αθήνα. Επόμενο βήμα είναι ο εντοπισμός των συμβολαίων των ακινήτων (σπίτι και κτήματα στα Ίρια και οικόπεδο στην Ακράτα), αλλά και η ενημέρωση από την τράπεζα για το ακριβές υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού. Από την έρευνα θα προκύψει η αντικειμενική αξία των ακινήτων της κληρονομίας και η ακριβής περιγραφή τους, ώστε να συνταχθεί η αποδοχή κληρονομίας στον συμβολαιογράφο και να μεταγραφεί στο υποθηκοφυλακείο ή κτηματολογικό γραφείο. Για μεγαλύτερη ακρίβεια, μηχανικός ή τοπογράφος πρέπει να συντάξει τοπογραφικά όλων των ακινήτων. Αναφορικώς με τον τραπεζικό λογαριασμό προέκυψε ότι δεν ήταν ατομικός, στο όνομα του θείου μόνο, αλλά κοινός, με τον έναν εκ των εν ζωή αδελφών του, ο οποίος μάλιστα είχε κάνει και τραπεζικές συναλλαγές το 2000 και το 2009. Αυτό σημαίνει πρώτον ότι ο λογαριασμός δεν θα περιληφθεί τελικώς στην κληρονομία του θείου, διότι ήταν κοινός και τα χρήματα δικαιούται να τα πάρει από την τράπεζα ο επιζών συνδικαιούχος αδελφος του και όχι οι άλλοι δύο κληρονόμοι. Δεύτερον, το γεγονός ότι έγιναν κινήσεις στον λογαριασμό το 2000 και το 2009 “έσωσε” κατά κάποιον τρόπο τα χρήματα, διότι αν δεν είχαν γίνει κινήσεις για μία εικοσαετία, (από το 1993 έως το 2005 έχουν περάσει 22 χρόνια), μπορεί το υπόλοιπο του λογαριασμού που δεν είχε κινηθεί για είκοσι χρόνια να είχε κατασχεθεί από την τράπεζα υπέρ του ελληνικού δημοσίου. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Πότε η πλειοψηφία αποφασίζει στο κοινό ακίνητο

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Όταν ένα ακίνητο ανήκει σε περισσότερους από έναν ιδιοκτήτες μπορεί να παρουσιασθούν διαφωνίες ως προς την χρήση, την διαχείριση και την εκμετάλλευσή του. Συγκυριότητα με εξ αδιαιρέτου μερίδια περισσοτέρων επί του ιδίου ακινήτου συνήθως προκύπτει μετά από κληρονομική διαδοχή, όταν περισσότεροι κληρονόμοι κληρονομούν ένα ή περισσότερα ακίνητα. Εάν οι περισσότεροι συγκύριοι του κοινού ακινήτου συμφωνούν ως προς την χρήση αυτού, τότε ουδέν πρόβλημα υφίσταται. Αν όμως υπάρχουν διαφορετικές απόψεις από τους συγκυρίους ως προς την διαχείριση του κοινού ακινήτου, ιδιαιτέρως αν αυτό έχει αξία, τότε ανακύπτει το ερώτημα πώς θα λυθεί η διχογνωμία. Η απάντηση είναι ότι η πλειοψηφία των μεριδίων αποφασίζει για θέματα τακτικής διαχείρισης, σημαντικότερο ίσως από τα οποία είναι η εκμίσθωση του κοινού ακινήτου. Ο τρόπος τακτικής διοίκησης και εκμετάλλευσης του κοινού πρέπει βεβαίως να είναι σύμφωνος προς τη φύση του κοινού και τους κανόνες της επιμελούς διαχείρισης και εκμετάλλευσης. Η πλειοψηφία σχηματίζεται αναλόγως των μεριδίων που κάθε κληρονόμος διαθέτει και όχι αναλόγως του αριθμού των συγκυρίων. Εάν επί παραδείγματι το ίδιο ακίνητο ανήκει σε τρεις συγκυρίους, ο ένας εκ των οποίων έχει το 60% και έκαστος των άλλων δύο έχει από 20%, τότε αυτός που αποφασίζει, σε περίπτωση διαφωνίας, είναι ο ένας που έχει το 60% και όχι οι δύο που έχουν μόνο το 40% και οι δύο μαζί. Η πλειοψηφία αποφασίζει για θέματα τακτικής διοίκησης και εκμετάλλευσης, που είναι η εκμίσθωση (ενοικίαση) του ακινήτου ή όχι, η ανακαίνιση ή επισκευή του, αλλά όχι η πώληση του κοινού ακινήτου. Η μεταβίβαση του ακινήτου δεν αποτελεί θέμα τακτικής διοίκησης, αλλά ζήτημα μείζονος σημασίας, στο οποίο η πλειοψηφία δεν παίζει κανένα ρόλο. Εκείνος δηλαδή που έχει το 5% ή το 10% ενός ακινήτου δεσμεύεται από την απόφαση της πλειοψηφίας για την εκμίσθωσή του, δεν δεσμεύεται όμως για το αν θα πωλήσει ή θα δωρίσει το όποιο μικρό ποσοστό του, θέμα το οποίο αποτελεί αντικείμενο δικής του αποκλειστικώς αποφάσεως, έστω κι αν η πλειοψηφία επιθυμεί διαφορετικά. Στην υπ΄αριθ. 302/2014 απόφασή του ο Άρειος Πάγος εξέτασε υπόθεση εκμισθώσεως κοινού ακινήτου και συγκεκριμένα ενός ξενοδοχείου, το οποίο ανήκε σε περισσότερους συνιδιοκτήτες. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι στις πράξεις τακτικής διοίκησης και εκμετάλλευσης περιλαμβάνεται και η σύμβαση μίσθωσης του κοινού αντικειμένου, καθώς και κάθε άλλη πράξη, η οποία τείνει στη διατήρηση η άρση των συνεπειών της μισθώσεως, όπως η παράταση, η ανανέωση - αναμίσθωση ή η τροποποίηση της συμβάσεως μισθώσεως ή καταγγελία αυτής. Η απόφαση της πλειοψηφίας, είπε το δικαστήριο, είναι έγκυρη και δεσμεύει όλους τους κοινωνούς, δηλαδή και εκείνους που διαφώνησαν και μειοψήφησαν. Πράξεις τακτικής διοικήσεως και διαχειρίσεως του κοινού πράγματος αποτελούν, μεταξύ άλλων, η εκμίσθωση του πράγματος, η παράταση της διάρκειας λήγουσας μισθώσεως και η ανανέωση αυτής, ουσιώδες δε στοιχείο της συμβάσεως μισθώσεως εκτός από τη χρήση και τη διάρκεια είναι και ο καθορισμός μισθώματος. Επομένως αποτελεί πράξη τακτικής διοικήσεως και διαχειρίσεως τόσο η αρχική σύναψη της μισθώσεως όσο και η παράταση ή ανανέωση αυτής που περιλαμβάνει και καθορισμό μισθώματος, ίσου, μικρότερου ή υψηλότερου, σε σχέση με το προηγουμένως καταβαλλόμενο που καταρτίζεται εγκύρως από την πλειοψηφία των συνεκμισθωτών. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Συμβόλαιο ψυχικά ασθενούς μπορεί να είναι έγκυρο

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Συμβόλαια μπορεί να υπογράφει μόνο όποιος είναι ενήλικος και έχει σώας τας φρένας. Στις περισσότερες των περιπτώσεων το αν κάποιος έχει δικαιοπρακτική ικανότητα είναι εμφανές και αδιαμφισβήτητο. Κάποιες φορές όμως τα όρια μεταξύ ικανότητος και ανικανότητος για υπογραφή νομικών εγγράφων γίνονται δυσδιάκριτα. Για να έχει ισχύ μία δικαιοπραξία ο νόμος απαιτεί οι υπογράφοντες να έχουν ικανότητα κατά την στιγμή της υπογραφής. Το αν κάποιο χρονικό διάστημα πριν ή μετά την υπογραφή το συγκεκριμένο πρόσωπο δεν είχε ικανότητα δικαιοπραξίας δεν ασκεί ιδιαίτερη επιρροή. Αυτό που μετράει είναι η κατάσταση του δικαιοπρακτούντος κατά τον χρόνο που διενεργεί την συναλλαγή, όπως π.χ. μία πώληση ή αγορά ακινήτου, μια δωρεά, μία ανάληψη από τραπεζικό λογαριασμό κλπ. Σύμφωνα με την 531/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου δικαιοπραξία που έγινε το 1995 θεωρείται άκυρη αν κατά τον χρόνο που έλαβε χώρα ο δηλών, εξ αιτίας πνευματικής ασθενείας δεν είχε έλλογη κρίση, που να επιτρέπει τον ελεύθερο προσδιορισμό της βουλήσεως. Σημασία έχει η ύπαρξη ή όχι ανικανότητας κατά την στιγμή της δηλώσεως βουλήσεως. Στην συγκεκριμένη υπόθεση το έτος 1995 ο θείος έκανε δωρεά ενός ακινήτου στην ανηψιά του. Ο δωρητής θείος καθ΄όλη την διάρκεια της ζωής του έπασχε από ψυχική ασθένεια, η οποία όμως για μεγάλα χρονικά διαστήματα δεν τον απέτρεπε από το να εργάζεται κανονικά, να κερδίζει χρήματα και γενικώς να συμμετέχει κανονικά στην καθημερινή ζωή. Παρά το γεγονός ότι είχε εμφανίσει την ψυχική πάθησή του από νεαρή ηλικία 18 ετών, μετανάστευσε στην τότε Δυτική Γερμανία το 1962, όπου και εργάσθηκε για πολλά χρόνια αποταμιεύοντας σημαντικά χρηματικά ποσά. Παρακολουθείτο από ψυχίατρο για αρκετά χρόνια και νοσηλεύθηκε σε ψυχιατρικές κλινικές στην Γερμανία και στην Ελλάδα. Η διάγνωση της πάθησής του ήταν παρανοϊκή – παραισθησιακή ψύχωση με βαριές διαταραχές της βουλήσεως, αλλά και σχιζοφρενική ψύχωση. Το ίδιο πρόσωπο είχε περιόδους παντελούς πνευματικής ανεπάρκειας και πολλές φορές σε βαθμό επικίνδυνο για τον εαυτό του και το περιβάλλον του, ενώ υποβαλλόταν σε θεραπεία με ψυχοφάρμακα. Μάλιστα έλαβε και σύνταξη αναπηρίας λόγω ανικανότητάς του προς άσκηση βιοποριστικού επαγγέλματος. Ωστόσο, αποδείχθηκε στο δικαστήριο ότι το ίδιο πρόσωπο διήνυε και περιόδους κατά τις οποίες δεν στερείτο της χρήσης του λογικού, επειδή τα συμπτώματα της ασθενείας του υποχωρούσαν. Διεπιστώθη επίσης ότι πέραν των διαστημάτων των κρίσεων και της νοσηλείας του, ήταν σε άλλες περιόδους σε θέση να συναλλάσσεται μόνος του με τις τράπεζες και μπορούσε να ταξιδεύει μόνος του από και προς το εξωτερικό. Λίγες μέρες πριν την υπογραφή της επίμαχης δωρεάς προς την ανηψιά του το 1995 ο ιατρός και διευθυντής νευρολογικής κλινικής πιστοποίησε ότι το πρόσωπο αυτό «δύναται να προβεί εις δικαιοπραξίαν». Το Πρωτοδικείο αρχικώς ακύρωσε την δωρεά, με το σκεπτικό ότι ο θείος δεν είχε δικαιοπρακτική ικανότητα. Το Εφετείο όμως έκρινε αντιθέτως ότι μπορεί σε μεγάλα χρονικά διαστήματα της ζωής του το πρόσωπο αυτό να βρισκόταν σε κατάσταση ανικανότητος προς δικαιοπραξία, κατά την συγκεκριμένη όμως στιγμή το 1995 που υπέγραψε την δωρεά είχε δικαιοπρακτική ικανότητα. Ό Άρειος Πάγος, όπου έφθασε η υπόθεση, έκρινε ότι το Εφετείο είχε αιτιολογήσει με επάρκεια την απόφασή του και συνεπώς επεκύρωσε την απόφαση του Εφετείου ότι η συγκεκριμένη δωρεά του 1995 ήταν έγκυρη, διότι έγινε από πρόσωπο (δωρητή), που την στιγμή που συντασσόταν και υπογραφόταν το δωρητήριο συμβόλαιο είχε αντίληψη της καταστάσεως και δικαιοπρακτική ικανότητα, παρά τα ψυχιατρικής φύσεως προβλήματα που είχε καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής του. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Ενοικίαση ξένου ακινήτου

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* 6 Ιουλίου 2015 Στις περισσότερες περιπτώσεις εκείνος που εκμισθώνει, δηλ. νοικιάζει σ’ έναν άλλον ένα ακίνητο, είναι και ο ιδιοκτήτης του ακινήτου. Ο ιδιοκτήτης ονομάζεται εκμισθωτής και ο ενοικιαστής, μισθωτής. Θα μπορούσε ποτέ κάποιος που δεν είναι ιδιοκτήτης, δηλαδή κύριος ενός ακινήτου, να το νοικιάσει σε κάποιον άλλον; Θα μπορούσε αυτή η μίσθωση να είναι έγκυρη; Η απάντηση είναι καταφατική. Μία τέτοια μίσθωση είναι έγκυρη και ισχύει, εφόσον ο εκμισθωτής, που δεν είναι και ιδιοκτήτης του ακινήτου, μπορεί να το παραδώσει στον μισθωτή (ενοικιαστή) ελεύθερο προς χρήση. Αυτό συμβαίνει διότι με την μίσθωση δεν μεταβιβάζεται το ακίνητο, παρά μόνον παραδίδεται η χρήση του ακινήτου έναντι του, μηνιαίου συνήθως, μισθώματος. Ο εκμίσθωση αλλοτρίου ακινήτου, όπως νομικά λέγεται, δεν αφορά μόνο περιπτώσεις εξόφθαλμης παρανομίας, όπου ο τρίτος, μη κύριος καταλαμβάνει αυθαίρετα ένα ξένο ακίνητο και το νοικιάζει σε κάποιον άλλο. Πιο συχνή είναι η περίπτωση που κάποιος έχει νομίμως το κλειδί ενός ακινήτου, είτε για να το προσέχει, είτε διότι έχει πληρεξουσιότητα για άλλες ενέργειες, επειδή π.χ. ο ομογενής ιδιοκτήτης ζει εκτός Ελλάδος και ο πληρεξούσιος στην Ελλάδα το νοικιάζει, χωρίς να το γνωρίζει ο ιδιοκτήτης και με το μισθωτήριο να γίνεται στο όνομα του πληρεξουσίου και όχι στο όνομα του ιδιοκτήτη. Όπως επιβεβαιώνεται και στην υπ’ αριθ. 1764/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου, την καταβολή του ενοικίου έχει δικαίωμα να ζητήσει μόνο ο εκμισθωτής (μη κύριος) του ακινήτου, όπως έχει δικαίωμα μόνο αυτός και όχι ο ιδιοκτήτης, να ασκήσει την αγωγή για καταβολή μισθώματος ή για απόδοση του μισθίου όταν δεν καταβάλλεται το μίσθωμα ή όταν έχει λήξει η μίσθωση. Ο κύριος του ακινήτου δεν έχει δικαίωμα να ασκήσει αγωγές κατά του ενοικιαστή για θέματα της μισθώσεως, στην οποία δεν συμμετέχει ο ιδιοκτήτης, ο οποίος μπορεί να ασκήσει μόνο τις αγωγές που αφορούν στην κυριότητα του ακινήτου, δηλαδή την διεκδικητική αγωγή, την αγωγή νομής κλπ. Τα ανωτέρω ισχύουν τόσο στην μίσθωση κατοικίας, όσο και στην επαγγελματική μίσθωση, όταν δηλαδή νοικιάζεται κατάστημα ή γενικώς επαγγελματικός χώρος. Ωστόσο, στην επαγγελματική μίσθωση ισχύουν κάποιες προστατευτικές διατάξεις για τον ιδιοκτήτη του ακινήτου, που ένας μη κύριος το νοικιάζει σ’ έναν τρίτο. Συγκεκριμένα, στην εμπορική – επαγγελματική μίσθωση ο ιδιοκτήτης που μαθαίνει ότι το ακίνητό του έχει νοικιαστεί από κάποιον μη κύριο προς έναν τρίτο, μπορεί εντός τριών μηνών από τότε που έμαθε την εν λόγω μίσθωση να εναντιωθεί εγγράφως προς τον ενοικιαστή. Για να μην ισχύσει όμως η επαγγελματική μίσθωση έναντι του πραγματικού ιδιοκτήτη, εκτός από την έγγραφη διαμαρτυρία του προς τον ενοικιαστή, θα πρέπει να αποδεικνύεται και ότι ο ενοικιαστής ήταν κακής πίστεως, ότι δηλαδή γνώριζε ότι το ακίνητο ανήκει στον πραγματικό ιδιοκτήτη και όχι σ’ εκείνον που υπέγραψε το μισθωτήριο ως εκμισθωτής Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Διαθήκη εξωτερικού και αποδοχή κληρονομίας

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* 30 Ιουνίου 2015 Συχνά η αποδοχή κληρονομίας που γίνεται στην Ελλάδα αφορά κληρονομιά με ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία εντός Ελλάδος, τα οποία κληρονομούνται βάσει διαθήκης που έχει συνταχθεί στο εξωτερικό. Η διαθήκη εξωτερικού μπορεί να έχει γίνει σε συμβολαιογράφο στο εξωτερικό, στο Προξενείο της Ελλάδος σε ξένη χώρα, μπορεί όμως και να είναι μία ιδιόγραφη διαθήκη (handwritten will), που παραδίδεται σε δικηγόρο, ή σε άλλο έμπιστο πρόσωπο, ή έχει αφεθεί σε ένα συρτάρι, ανάμεσα στις σελίδες ενός βιβλίου κλπ. Η διαθήκη που έχει γίνει στο εξωτερικό ισχύει στην Ελλάδα εφόσον ισχύει και στην χώρα που έχει συνταχθεί. Εάν έχει συνταχθεί στον Καναδά, σύμφωνα με τους νόμους του Καναδά και ισχύει εκεί, τότε θα ισχύσει και στην Ελλάδα στις περισσότερες των περιπτώσεων, εφόσον δεν παραβιάζονται θεμελιώδης διατάξεις του ελληνικού δικαίου. Η διαθήκη που έχει γίνει στο εξωτερικό πρέπει να ισχύσει στο εξωτερικό, συνήθως με δημοσίευση στο εκεί δικαστήριο, ή σύλλογο συμβολαιογράφων ή με όποιον άλλον τρόπο προβλέπει το δίκαιο της χώρας του εξωτερικού και μετά θα την φέρουμε στην Ελλάδα, θα την μεταφράσουμε επισήμως στην ελληνική γλώσσα και θα την δημοσιεύσουμε στο Ειρηνοδικείο. Επίσημη μετάφραση της διαθήκης μπορεί να γίνει από την Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος, μπορεί όμως να γίνει και από Έλληνα δικηγόρο στην Ελλάδα, εφόσον γνωρίζει την γλώσσα στην οποία έχει γραφεί η διαθήκη. Εκτός από την διαθήκη, επισήμως δημοσιευθείσα στο εξωτερικό και μεταφρασθείσα στην ελληνική, χρειάζεται και η ληξιαρχική πράξη θανάτου από το εξωτερικό, επίσης μεταφρασθείσα στην ελληνική. Όπως και στην διαθήκη, έτσι και στην ληξιαρχική πράξη θανάτου πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην μετάφραση των ονομάτων και των λοιπών λέξεων, ώστε να συνάδουν με τις διαδικασίες στην Ελλάδα. Εάν ο θανών στο Μόντρεαλ είχε γεννηθεί στην Ελλάδα ως Ιωάννης Γιαννόπουλος, αλλά στην ληξιαρχική πράξη θανάτου στον Καναδά αναγράφεται ως Johnny Giannopoulos, η μετάφραση του κυρίου ονόματός του στην ελληνική καλό είναι να γίνει Ιωάννης και όχι Τζώνυ, διότι αν γίνει Τζώνυ, δεν θα μπορεί να εγγραφεί η ληξιαρχική στην Ελλάδα, αφού άλλος ο Ιωάννης Γιαννόπουλος και άλλος ο Τζώνυ Γιαννόπουλος. Σημαντικό έγγραφο που επίσης θα χρειασθεί είναι το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, που θα εκδοθεί από τον Δήμο στην Ελλάδα, όπου είχε γεννηθεί ο θανών. Για το πιστοποιητικό αυτό χρειάζονται δύο υπεύθυνες δηλώσεις δύο μαρτύρων, που θα γίνουν στο ΚΕΠ στην Ελλάδα κατά προτίμηση. Για την ολοκλήρωση των βασικών διαδικασιών, πρέπει να εντοπισθούν τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομίας στην Ελλάδα, δηλ. οικόπεδα, αγροτεμάχια, σπίτια, διαμερίσματα, χρήματα σε ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς του θανόντος, πιθανώς αυτοκίνητα, κινητά αξίας όπως πίνακες ζωγραφικής, κοσμήματα κλπ. Η αξία αυτών θα δηλωθεί στην εφορία στην Ελλάδα για να υπολογισθεί εάν θα πληρωθεί φόρος κληρονομίας ή όχι. Η προθεσμία δηλώσεως στην εφορία είναι δώδεκα μήνες από την ημέρα του θανάτου ή της δημοσιεύσεως της διαθήκης, εφόσον οι κληρονόμοι διαμένουν στο εξωτερικό. Σύζυγος και τέκνα δεν πληρώνουν φόρο κληρονομίας μέχρι του ποσού των 150.000 ευρώ έκαστος. Από τα 150.000 ευρώ έως τα 300.000 ευρώ, ο φόρος κληρονομίας είναι μόνο 1%. Αν όμως κληρονόμοι είναι πιο μακρινοί συγγενείς ή μη συγγενείς, ο φόρος είναι μεγαλύτερος. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Κληρονομιά ομογενούς στην Ελλάδα.

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* 21-6-2015 Μετά από τις σημαντικές μεταναστευτικές ροές τις προηγούμενες δεκαετίες Ελλήνων προς χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Γερμανία και άλλες, τα τελευταία χρόνια ανακύπτουν όλο και περισσότερες κληρονομικές υποθέσεις με διεθνή στοιχεία, δηλ. με γεγονότα που αφορούν σε περισσότερες από μία χώρες. Όταν έχουμε να κάνουμε με την κληρονομιά ενός προσώπου που απεβίωσε σε άλλη, εκτός Ελλάδος, χώρα και έχει αφήσει περιουσία στην Ελλάδα, το δίκαιο που εφαρμόζεται στις κληρονομικές σχέσεις είναι εκείνο της ιθαγενείας του θανόντος. Αυτό επιβεβαιώνει για μία ακόμη φορά η υπ' αριθ. 1436/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου. Δηλαδή, αν κάποιος απεβίωσε στο Μόντρεαλ του Καναδά, είχε όμως γεννηθεί στον Μελιγαλά Μεσσηνίας, είχε διατηρήσει την ελληνική ιθαγένεια μέχρι τον θάνατό του και θα εφαρμοσθεί το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο αναφοριικώς με το πώς θα καθορισθούν οι κληρονόμοι του και τα ποσοστά τους. Αν κάποια είχε γεννηθεί στη Ρόδο, απεβίωσε στην Μελβούρνη της Αυστραλίας και εκτός από την ελληνική, από γεννήσεως, είχε αποκτήσει και την αυστραλιανή ιθαγένεια, οι κληρονομικές σχέσεις στην Ελλάδα πάλι θα ρυθμισθούν βάσει του ελληνικού κληρονομικού δικαίου, έστω κι αν είχε και μίαν άλλη, πέραν την ελληνικής ιθαγενείας, δηλαδή την αυστραλιανή. Αν όμως κάποιος που είχε περιουσία στην Κρήτη, ή στην Χαλκιδική, ήταν αλλοδαπός και είχε μόνο μία ιθαγένεια, π.χ. ήταν Βρετανός, χωρίς να έχει και δεύτερη ιθαγένεια, τότε οι κληρονομικές σχέσεις και πώς θα διανεμηθεί η περιουσία του στην Ελλάδα μετά τον θάνατό του θα ρυθμισθούν από το βρετανικό δίκαιο, για το οποίο θα μάθουμε τι ισχύει μέσω νομικής συμβουλής που θα μας δώσει ένας βρετανός νομικός. Για να διαπιστώσουμε συνεπώς ποιοί είναι οι κληρονόμοι ενός προσώπου που απεβίωσε και άφησε περιουσία στην Ελλάδα, αλλά και σε τι ποσοστό καθένας κληρονομεί, ή πώς εφαρμόζεται η διαθήκη του και αν υπάρχουν κληρονόμοι που κληρονομούν υποχρεωτικώς, έστω κι αν δεν αναφέρονται στην διαθήκη, πρέπει να ξεκινήσουμε από την ιθαγένεια του θανόντος. Ο Έλληνας, που γεννήθηκε στην Ελλάδα, δεν χάνει την ελληνική ιθαγένειά του, έστω κι αν κατά την διάρκεια της ζωής του απέκτησε κι άλλη ιθαγένεια, εκείνη της χώρας όπου μετανάστευσε. Επομένως, στην κληρονομία του στην Ελλάδα θα εφαρμοσθεί το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο. Ακόμα όμως και για τον Γερμανό, τον Καναδό ή τον Αμερικανό που δεν είχε την ελληνική ιθαγένεια, οπότε στην κληρονομία του θα εφαρμοσθεί το δίκαιο της ιθαγενείας του και όχι το ελληνικό, αναφορικώς με τον φόρο κληρονομίας της περιουσίας του στην Ελλάδα και τον τρόπο μεταβιβάσεως των δικαιωμάτων στους κληρονόμους του (ακίνητα, χρήματα στην τράπεζα, κινητά), θα εφαρμοσθεί το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο. Ο φόρος κληρονομίας για περιουσία στην Ελλάδα θα υπολογισθεί από τον ελληνικό φορολογικό νόμο, ενώ για να λάβουν στο όνομά τους τα περιουσιακά στοιχεία οι κληρονόμοι θα πρέπει είτε να εκδώσουν κληρονομητήριο από το Δικαστήριο στην Ελλάδα, είτε να υπογράψουν αποδοχή κληρονομίας σε συμβολαιογράφο, είτε και τα δύο, αφού πρώτα έχουν υποβάλει δήλωση φόρου κληρονομίας στην εφορία. Όπου υπάρχει το διεθνές στοιχείο, δηλαδή είτε ο κληρονομούμενος απεβίωσε στο εξωτερικό, είτε οι κληρονόμοι ζουν εκτός Ελλάδος, η προθεσμία για να υποβληθεί η δήλωση φόρου κληρονομίας είναι δώδεκα μήνες από τον θάνατο, ή από την δημοσίευση της διαθήκης. Αν όμως δεν υπάρχει διεθνές στοιχείο, τότε η προθεσμία είναι μόνο έξι μήνες. Τέλος, αν κάποιος έχει αποβιώσει μέχρι 31-12-1994, οι κληρονόμοι του δεν έχουν υποχρέωση να καταβάλουν καθόλου φόρο κληρονομίας στην Ελλάδα, ούτε καν να υποβάλουν δήλωση φόρου κληρονομίας, όσο μεγάλη αξία και να έχει η κληρονομία. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr