What to do to inherit in Greece

By Christos ILIOPOULOS* 26 October 2013 You do not live in Greece and you learn that you are entitled to an inheritance in this country. What are the steps you need to take in order to claim your share? The first thing that must be done is to get legal advice by a lawyer in Greece, so you are informed about your rights and how to exercise them. You will find out whether you inherit the entire estate (100%) or a share of it. Also, you will learn what information and documents from your end are required, so that the part of the inheritance that you are entitled to becomes your property. The lawyer in Greece will ask you questions about the next of kin of the deceased. It is vital under Greek inheritance law to establish who are the close blood relatives, their names (first and last name, as well as their father and mother name, if you know them), and their exact relation to the deceased. Another important matter is whether the deceased has left a will or not. If there is a will, we must know if it was drawn up in Greece, or in another country. Also, we must find out if the will is trusted with a notary or an attorney, or if it is a so called holographic will, (a piece of handwritten paper), which is kept by a relative, a friend, or it is simply found in the house where the deceased lived or elsewhere. If a will exists, normally it will have to be probated. If it was drawn up outside of Greece, it has first to be probated at the country where it was drawn up and then it will also be probated in Greece. If there is no will, the intestate succession takes place and we must work with the next of kin. Depending on whether the deceased had the Greek citizenship or not, we will found out who are the heirs who inherit intestate, meaning without a will. The heir must also know where the deceased passed away, so we obtain the death certificate. If he/she does not know, the lawyer will help. A matter of great importance is the number and type of assets of the estate, where they are located and if the heir keeps any deeds about the real estate properties, or other information about bank account numbers etc. If the heir does not have a lot of information about this, the lawyer will act to search for assets, but the heir must give at least some clues, especially about the specific area or areas of Greece where assets may be located. If we know the place where the properties are located, even if we do not have any deeds or other documents which describe the titles, everything can be found at the local cadaster, as long as we know the name, last name and preferably, the father name of the deceased. It must be noted that all legal and commercial deeds and acts in Greece require not only the name (first and last), but also the parents’ names of the persons involved in the transactions. Sometimes we may have to make a title search not in the name of the deceased, but in the name of his parents, or even uncles, aunts or other relatives, in case title had not officially passed to the deceased and the titles are still in the names of his parents, grandparents or other relatives. In such a case, it will be a double or even triple inheritance succession, for example from the grandmother to her son (deceased) and then to the spouse and children of the son, who are now the present heirs. Under Greek law, apart from the death certificate, which if not issued in Greece, is officially obtained from the country of issue, translated and registered in Greece, we also have to issue from a Greek Municipality the certificate of next of kin. This is issued only in case the deceased had the Greek citizenship and we know where in Greece he/she was registered. The same applies even if the deceased had the Greek, as well as another citizenship. To issue the certificate of next of kin, two witnesses are required to sign an affidavit stating the names of the close blood relatives. One of the two witnesses can be one of the heirs. If the deceased was not a Greek citizen, a legal opinion by a lawyer or a jurist from the country of the deceased’s citizenship must be obtained, to advise on the intestate laws of that country, particularly if there is no will. Once type and number of assets, the next of kin and the inheritance shares are established, the lawyer must draft documents to file the estate to the tax office, unless the deceased has died before 1995, in which case the heirs do not pay any inheritance tax at all, irrespective of the value of the estate. Finally, the heirs, in person, or through their attorney, sign the deed of acceptance of inheritance at the notary, which subsequently is registered with the local cadaster(s), so the real estate assets become personal property of the heirs. If the heirs cannot stay in Greece during the weeks or months which are necessary to complete the paperwork, they sign a power of attorney (POA), to empower their lawyer to sign everything as if they were present in Greece. If the estate includes bank accounts, instead of the deed at the notary, the heirs may have to obtain a court ruling, called Klironomitirio, to order the bank to release to them the balance of the account(s). *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: ktimatologiolaw@yahoo.gr bm-bioxoi@otenet.gr

Το Ελληνικό διαβατήριο είναι Ευρωπαϊκό

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Η Ελλάδα αποτελεί από το 1981 μέλος της οικογενείας των πολιτισμένων και ανεπτυγμένων ευρωπαικών κρατών που αρχικώς ονομαζόταν ΕΟΚ και τώρα ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), διεθνώς European Union (EU). Η Ενώση αυτή δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμα διεθνή οργανισμό. Έχει εξελιχθεί σε μία ομάδα στενά συνδεδεμένων κρατών που δρουν όλο και περισσότερο σαν ένα ομοσπονδιακό κράτος. Ο στόχος είναι τα επόμενα χρόνια η ΕΕ να μετατραπεί σε κάτι σαν τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, εφόσον η θεραπεία της παρούσας οικονομικής κρίσης ενδυναμώσει περισσότερο του ευρωπαϊκούς θεσμούς. Κάθε πολίτης μίας χώρας μέλους της ΕΕ, όπως είναι η Ελλάδα, δικαιούται ελευθέρως, χωρίς βίζα ή άλλα μεταναστευτικά έγγραφα, με μόνο το διαβατήριο ή την ταυτότητά του, να ταξειδεύει, να σπουδάζει, να εγκαθίσταται, να εργάζεται, να ανοίγει επιχείρηση σε κάθε άλλο κράτος μέλος. Δηλαδή ο κατέχων ελληνικό διαβατήριο εγκαθίσταται ελευθέρως και ακωλύτως στην Ισπανία ή στην Γαλλία, δύναται εκεί να σπουδάσει, να εργασθεί, αλλά και να απολαύσει των δικαιωμάτων κάθε νόμου που ισχύει στην χώρα εγκατάστασής του, π.χ. βασική ιατρική - νοσοκομειακή περίθαλψη, αστυνομική προστασία, υπό προϋποθέσεις ακόμα και επίδομα ανεργίας, εφόσον έχει διαμείνει στο άλλο κράτος - μέλος ως εργαζόμενος για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα. Κάθε ευρωπαίος πολίτης έχει επιπλέον το δικαίωμα να προσφέρει και να λαμβάνει υπηρεσίες σε πολίτες άλλων κρατών μελών, να μετέχει της ευρωπαϊκής οικονομικής ζωής και να μετακινεί τα κεφάλαιά του από τη μία χώρα της ΕΕ σε άλλη χώρα της ΕΕ, χωρίς ιδιαίτερα εμπόδια και περιορισμούς, ακριβώς όπως μπορεί να το κάνει και εντός της χώρας του. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το δικαίωμα όσων έχουν ελληνικό διαβατήριο να παρέχουν και στα μέλη της οικογενείας τους την ίδια προστασία των δικαιωμάτων τους, ακόμα και αν δεν είναι πολίτες της ευρωπαϊκής ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι ο Έλληνας/Ευρωπαίος πολίτης, με το ελληνικό διαβατήριό του, μπορεί να εξασφαλίσει στην Καναδή σύζυγό του, ελεύθερη και απεριόριστη διαμονή, εργασία και πλήρη δικαιώματα σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, εκείνη που διαθέτει ελληνικό διαβατήριο μπορεί να αποφασίσει ελευθέρως να εγκατασταθεί για επαγγελματικούς λόγους στο Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς να προβληματίζεται από το ότι ο σύζυγός της είναι Αυστραλός και δεν έχει ελληνικό διαβατήριο. Κάθε πολίτης της ΕΕ δικαιούται να ασκεί τις ευρωπαϊκές ελευθερίες, όπως είναι η ελευθερία εγκατάστασης και εργασίας σε άλλη χώρα της Ευρώπης, παίρνοντας φυσικά μαζί του και τα μέλη της οικογενείας του, ανεξαρτήτως αν τα μέλη έχουν την ελληνική ιθαγένεια ή όχι. Αυτό ισχύει διότι εντός της ΕΕ το δικαίωμα της προστασίας της οικογένειας διασφαλίζεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ, Σύμβαση Ρώμης 1950), που αποτελεί πλέον μέρος του ευρωπαϊκού δικαίου, ιδιαιτέρως για πολίτες κράτους - μέλους της ΕΕ που αποφασίζουν να μετακινηθούν σε άλλο κράτος - μέλος. Το δικαίωμα της απόλαυσης των δικαιωμάτων της ελευθερίας εγκαταστάσεως σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, για τα μέλη της οικογενείας του ευρωπαϊου πολίτη, έστω κι αν δεν έχουν ευρωπαϊκό διαβατήριο, έχει αναγνωρισθεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πολλές αποφάσεις, όπως στις υποθέσεις Carpenter (2000), Akrich (2001), Metock (2008) κ.α. Οι Έλληνες συνεπώς που έχουν π.χ. σύζυγο πολίτη τρίτης χώρας, δηλ. μη μέλους της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, χωρίς διαβατήριο Ελλάδος ή άλλης Ευρωπαϊκής χώρας, δεν εμποδίζονται από το να ταξειδεύουν, να σπουδάζουν, να εγκαθίστανται και να εργάζονται σε άλλη χώρα της ΕΕ. Κάθε ομογενής συνεπώς, που ζει στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νότιο Αφρική και σε κάθε άλλη χώρα της γης, πρέπει να γνωρίζει ότι δικαιούται, εφόσον έχει ελληνικό διαβατήριο, να εγκατασταθεί με την οικογένειά του (σύζυγο και τέκνα), όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμα και αν τα άλλα μέλη της οικογενείας του δεν έχουν ελληνικό ή άλλο ευρωπαϊκό διαβατήριο. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Αρκούν τα συμβόλαια για την προστασία το ακινήτου μου;

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 1η Δεκεμβρίου 2013. Περίπτωση 1η. Ομογενής από την Μελβούρνη της Αυστραλίας αγόρασε το έτος 1990 οικόπεδο στην Σπάρτη, γενέτειρα του πατέρα του. Η αγορά έγινε όπως λέει ο νόμος, ανέθεσε σε δικηγόρο να ελέγξει αν οι τίτλοι του πωλητή ήταν εντάξει και ευρέθησαν απολύτως σωστοί, πλήρωσε φόρους και τέλη, ήρθε στην Ελλάδα και υπέγραψε το συμβόλαιο αγοράς στον συμβολαιογράφο, τον οποίο και πλήρωσε, κατέβαλε βεβαίως και ολόκληρο το συμφωνηθέν ποσό (τίμημα) στον πωλητή, ενώ πλήρωσε και για την μεταγραφή του συμβολαίου στο υποθηκοφυλακείο. Από το 1990 όμως μέχρι σήμερα, λόγω κάποιων θεμάτων υγείας που είχε στην Αυστραλία, δεν έχει ποτέ ξαναδεί το οικόπεδό του στην Σπάρτη, ούτε έχει στείλει κάποιον συγγενή ή φίλο να δει επί τόπου αν το οικόπεδο παραμένει όπως το ήξερε, ή αν κάποιος το έχει καταπατήσει. Μπορεί να είναι σίγουρος ότι σήμερα, το 2013, μπορεί να χτίσει ή να πουλήσει το οικόπεδό του; Περίπτωση 2η. Ομογενής από τον Καναδά κληρονομεί το 2011 από την θεία του οικοδομήσιμα παραθαλάσσια αγροτεμάχια στον Μούδρο της Λήμνου. Αποστέλλει πληρεξούσιο σε δικηγόρο στην Ελλάδα, πληρώνει φόρο κληρονομίας, κάνει όλα τα χαρτιά όπως πρέπει, δίνει εντολή να συνταχθούν τα αρτιότερα τοπογραφικά από τοπογράφο - μηχανικό με συντεταγμένες και κάθε άλλο σύγχρονο σύστημα εντοπισμού των αγροτεμαχίων και μεταγράφει την αποδοχή κληρονομίας στο υποθηκοφυλακείο. Αν μετά από είκοσι χρόνια δεν έχει εμφανισθεί στην Λήμνο και για να επιβλέψει τα αγροτεμάχιά του, είναι σίγουρο ότι θα μπορεί να τα εκμεταλλευθεί; Θα πίστευε κάποιος ότι η απάντηση στα δύο αυτά ερωτήματα είναι καταφατική. Αφού και στις δύο περιτπώσεις έγιναν τα συμβόλαια όπως λέει ο νόμος, πληρώθηκαν φόροι, δικηγόροι ήλεγξαν τους τίτλους, συμβολαιογράφοι έκαναν τα συμβόλαια και αυτά μεταγράφηκαν στο υποθηκοφυλακείο ή στο κτηματολόγιο, δεν χρειάζεται τίποτα άλλο, ακόμα και αν περάσουν πολλά χρόνια, για να εξακολουθούν οι κύριοι των ακινήτων να τα έχουν δικά τους και να μπορούν να τα χτίσουν, να τα πουλήσουν ή να τα εκμεταλλευθούν με κάθε άλλο τρόπο. Η πραγματικότητα ωστόσο, ιδίως στην Ελλάδα, είναι διαφορετική. Τα συμβόλαια αγοράς, γονικής παροχής, δωρεάς ή αποδοχής κληρονομιάς είναι αναγκαία για να αποκτήσει κάποιος ένα ακίνητο. Δεν είναι όμως αρκετά, εάν αυτός που απέκτησε το ακίνητο, δεν ενδιαφερθεί για την τύχη του τα επόμενα χρόνια. Αν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου είναι τυχερός και παρά την δική του αμέλεια να επιβλέψει το ακίνητό του, δεν παρουσιασθεί κάποιος άλλος να το καταπατήσει, τότε ο κύριος του ακινήτου, έστω κι αν περάσουν είκοσι και παραπάνω χρόνια, θα μπορέσει όταν το θυμηθεί, να πουλήσει ή να εκμεταλλευθεί το ακίνητο που είχε αγοράσει ή κληρονομήσει παλιά. Αν όμως έχει την ατυχία ο κακός γείτονας, ένας αναξιόπιστος συγγενής, ή ένας αετονύχης καταπατητής να αντιληφθεί την μακροχρόνια απουσία του πραγματικού ιδιοκτήτη στο εξωτερικό και την έλλειψη επίβλεψης του ακινήτου, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος ο ξένος και μη δικαιούχος να εισέλθει στο "παρατημένο" ακίνητο, να ενεργήσει αυτός πράξεις νομής, δηλ. να το περιφράξει, να το φυτέψει, να το καλλιεργήσει, να χτίσει και γενικώς να το εκμεταλλευθεί, εμφανιζόμενος ως κύριος αυτού για πάνω από είκοσι χρόνια, με αποτέλεσμα το ακίνητο να γίνει δικό του, με την σφραγίδα του νόμου και των δικαστηρίων. Ο νόμος στην Ελλάδα λέει ότι εκτός από την πρώτη υποχρέωση του ιδιοκτήτη ακινήτου να το αγοράσει με συμβόλαιο και να πληρώσει τίμημα, υπάρχει και μία δεύτερη υποχρέωση. Πρέπει κατά την πάροδο του χρόνου συνεχώς να το επιβλέπει, να το περιφράσσει, να το προσέχει, να το δηλώνει στην εφορία, στο κτηματολόγιο και σε κάθε νέα υπηρεσία που στο μέλλον ο νόμος θα ορίσει, να επικοινωνεί με τους γείτονες όσο είναι δυνατόν, να το βγάζει φωτογραφίες, να συντάσσει τοπογραφικό, να στέλνει έστω αντιπροσώπους του να το επιθεωρούν και γενικώς να ενεργεί πράξεις νομής, διασφαλίζοντας ότι κανένας άλλος δεν κάνει τις παραπάνω ενέργειες στο δικό του ακίνητο, με σκοπό να του το καταπατήσει. Είναι πολλές οι περιπτώσεις που φθάνουν στα ελληνικά δικαστήρια με ομογενείς που έχουν αγοράσει ή κληρονομήσει ακίνητα στην Ελλάδα, τα οποία όμως αμέλησαν να επιβλέψουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα άλλοι να κερδίζουν τελικώς δικαστικές αποφάσεις που τους αναγνωρίζουν κυριότητα λόγω χρησικτησίας, ενώ οι ομογενείς που κατέβαλαν χρήματα για να τα αγοράσουν ή τα κληρονόμησαν από τους γονείς τους διαπιστώνουν ότι δεν είναι πλέον ιδιοκτήτες των ακινήτων τους. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Πώς διαιρείται νομικώς ένα κοινό ακίνητο

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Όταν περισσότεροι έχουν την κυριότητα ενός ακινήτου, καθένας εξ αυτών, ανεξαρτήτως του αν έχει πλειοψηφικό η μειοψηφικό μερίδιο, δύναται να ζητήσει από το δικαστήριο την διανομή του κοινού ακινήτου. Διανομή σημαίνει ότι το ακίνητο είτε χωρίζεται σε μέρη ανάλογα της αξίας των μερίδων των συγκυρίων, εφόσον αυτό είναι δυνατόν (αυτούσια διανομή), είτε πωλείται σε πλειστηριασμό, εφόσον η αυτούσια διανομή δεν είναι εφικτή, οπότε το πλειστηρίασμα, δηλ. τα χρήματα που αποφέρει ο πλειστηριασμός διανέμονται μεταξύ των συγκυρίων, πάλι αναλόγως της μερίδος εκάστου εξ αυτών. Εάν στο ακίνητο υπάρχουν περισσότεροι του ενός κύριοι, ενώ υπάρχει και επικαρπωτής, η διανομή δεν εμποδίζεται από την ύπαρξη του επικαρπωτή. Δικαίωμα διανομής μπορεί να ζητήσει κάθε συγκύριος, όχι όμως και ο επικαρπωτής. Ο επικαρπωτής προσεπικαλείται υποχρεωτικά στη δίκη της διανομής. Τέτοια προσεπίκληση δεν απαιτείται αν ο επικαρπωτής ασκεί από κοινού με τον ψιλό κύριο την αγωγή διανομής. Βέβαια η επικαρπία σε ιδανικό μερίδιο του κοινού ακινήτου, αν χωρήσει αυτούσια διανομή του, περιορίζεται στα μερίδια τα οποία περιέρχονται με τη διανομή στον κοινωνό-ψιλό κύριο. Ο περιορισμός αυτός επέρχεται εκ του νόμου και δεν απαιτείται να απαγγελθεί από το δικαστήριο. Αίτημα της αγωγής διανομής πράγματος αποτελεί η λύση της κοινωνίας που υπάρχει επ' αυτού, ο δε τρόπος λύσης της κοινωνίας, δηλαδή το αν η λύση αυτής θα γίνει με αυτούσια διανομή ή με πώληση δια πλειστηριασμού, δεν περιλαμβάνεται στο αίτημα της αγωγής διανομής, αλλά ανήκει στις εξουσίες του αρμόδιου δικαστηρίου. Στην υπ’ αριθ. 106/2013 απόφασή του το Γ’ Τμήμα του Αρείου Πάγου έκρινε υπόεση στην οποία τα κοινά ακίνητα ήταν ένα ισόγειο κατάστημα και μία υπόγεια αποθήκη. Το αίτημα ήταν να διανεμηθούν σε δύο ίσα τμήματα, διότι οι συγκύριοι είχαν, ο μεν ένας μία μερίδα 50%, οι δε άλλοι το υπόλοιπο 50% και εδέχοντο να λάβουν κοινή μερίδα του 50%. Η απόφαση του Πρωτοδικείου εδέχθη την αγωγή διανομής και διέταξε την διανομή με πλειστηριασμό, διότι έκρινε ότι η αυτούσια διανομή, δηλ. η διαίρεση του καταστήματος σε δύο διαφορετικά καταστήματα δεν είναι εφικτή. Το Εφετείο όμως έκρινε ότι η αυτούσια διανομή είναι εφικτή, δεχόμενο την πραγματογνωμοσύνη πολιτικού μηχανικού, που υπελόγισε ότι το ισόγειο κατάστημα μπορεί να χωρισθεί σε δύο νέα καταστήματα, έκαστο από περίπου το μισό εμβαδό του κοινού καταστήματος, με διαφορετική είσοδο, παροχή ηλεκτρικού, νερού κλπ. Έκρινε επίσης ότι και η αποθήκη μπορεί να χωρισθεί σε δύο ίσης αξίας τμήματα. Τα έξοδα υπολογίσθηκαν σε ποσό που δεν θεωρήθηκε σημαντικό, εν σχέσει προς την αξία του κοινού ακινήτου. Η έκθεση του τεχνικού συμβούλου (ετέρου μηχανικού) του άλλου διαδίκου, που έλεγε ότι το κοινό δεν μπορεί να χωρισθεί, χωρίς μείωση της αξίας του, δεν έγινε δεκτή από το δικαστήριο. Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η αξία των δύο καταστημάτων μετά την διανομή δεν θα είναι μικρότερη από την αξία του ενιαίου καταστήματος (κοινού ακινήτο) και γι’ αυτό διέταξε την αυτούσια διανομή. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το Εφετείο είχε κρίνει ορθώς. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Αποζημίωση για καθυστέρηση δίκης στην Ελλάδα

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Παροιμιώδης είναι η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης στην Ελλάδα σε ορισμένες περιπτώσεις. Συχνά η ολοκλήρωση μίας δικαστικής διαφοράς απαιτεί πάροδο πολλών ετών, με ευθύνη κυρίως του συστήματος και των μακροχρόνιων δικασίμων και όχι των διαδίκων. Στην διοικητική δίκη ειδικώς, δηλ. στις διαφορές που έχει ο πολίτης με δημόσιες αρχές, η καθυστέρηση των διαδικασιών έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις. Από την ημέρα καταθέσεως μίας προσφυγής μπορεί να περάσουν χρόνια μέχρι να δικασθεί για πρώτη φορά! Ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας δε, του ανωτάτου διοικητικού δικαστηρίου, οι αναβολές είναι σχεδόν μόνιμο φαινόμενο, τις περισσότερες φορές μάλιστα οίκοθεν, δηλ. όχι αιτήσει των διαδίκων, αλλά του ιδίου του δικαστηρίου. Η κατάσταση αυτή συνιστά παραβίαση του άρθρου 6 της Συμβάσεως της Ρώμης (Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), που επιβάλλει στα κράτη την δίκαιη δίκη, η οποία μεταξύ άλλων περιλαμβάνει και την ταχεία δίκη. Επειδή υπήρξαν στο παρελθόν πλήθος αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), με τις οποίες καταδικάσθηκε η Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 6, λόγω αργής απονομής της δικαιοσύνης, η Ελλάδα θέσπισε το Νόμο 4055/2012, στα άρθρα 53 - 60 του οποίου προβλέπεται η δυνατότητα αξιώσεως αποζημιώσεως από το κράτος, εάν αποδειχθεί ότι 1) συντρέχει παραβίαση του δικαιώματος του αιτούντος σε ταχεία απονομή της δικαιοσύνης, 2) πρέπει να καταβληθεί χρηματικό ποσό για την δίκαιη ικανοποίηση του αιτούντος και 3) πρέπει να καθορισθεί το ύψος του ποσού αυτού. Κριτήρια δυνάμει των οποίων κρίνει το δικαστήριο για το εάν οφείλεται να καταβληθεί αποζημίωση στον πολίτη, του οποίου η υπόθεση καθυστέρησε πέραν ενός ευλόγου χρόνου ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, είναι η συμπεριφορά του πολίτη και της αντίδικης δημόσιας αρχής κατά την εξέλιξη της δίκης, η πολυπλοκότητα της υποθέσεως, η στάση των αρμοδίων κρατικών αρχών και το διακύβευμα, δηλ. η σημασία της υποθέσεως για τον πολίτη. Η αίτηση για αποζημίωση λόγω υπερβολικά αργής απονομής δικαιοσύνης πρέπει να υποβληθεί σε προθεσμία έξι μηνών από την δημοσίευση της αποφάσεως του δικαστηρίου, που καθυστέρησε να εκδοθεί. Ο προσδιορισμός δικασίμου γίνεται εντός των πέντε επομένων μηνών, ενώ η διοικητική αρχή οφείλει να αποστείλει τις απόψεις της τουλάχιστον 15 ημέρες πριν τη δικάσιμο. Απόφαση όμως εκδίδεται υποχρεωτικώς εντός δύο μηνών από την συζήτηση της αιτήσεως αποζημιώσεως, ακόμα κι αν η διοίκηση δεν έστειλε τις απόψεις της με τα σχετικά έγγραφα. Στην υπ΄αριθ. 4467/2012 απόφαση του Γ' Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) κρίθηκε η αίτηση δικηγόρου για αποζημίωση, διότι η δίκη του κράτησε πάνω από οκτώ χρόνια, σε ένα μόνο βαθμό δικαιοδοσίας. Ο πολίτης αυτός είχε προσφύγει το έτος 2003, με αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του ΣτΕ, κατά αποφάσεως του πανεπιστημίου Θεσσαλίας να προσλάβει άλλον δικηγόρο ως νομικό σύμβουλο, κατά παράλειψη του αιτούντος. Το ΣτΕ ανέβαλε την συζήτηση της υποθέσεως πολλές φορές, είτε λόγω μη υποβολής φακέλλου από το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, είτε με αναβολές που το ίδιο το δικαστήριο έδωσε, πάντως χωρίς ο αιτών δικηγόρος να έχει ζητήσει αναβολή της υποθέσεως. Τελικώς, η υπόθεση συζητήθηκε το 2009, ενώ απόφαση εξεδόθη το 2011 (!), η οποία μάλιστα καθαρογράφηκε μόλις το 2012. Χρειάσθηκε δηλ. η πάροδος οκτώ ετών και τεσσάρων μηνών για να τελειώσει η δίκη, ενώπιον μάλιστα ενός μόνο δικαστηρίου! Ο πολίτης που είχε ασκήσει την αίτηση το 2003 και είδε την δίκη να τελειώνει μόλις το 2011, επεκαλέσθη το νέο νόμο 4055/2012 και αιτήθηκε αποζημιώσεως 30.000 ευρώ. Το δικαστήριο τελικώς απεφάνθη ότι πράγματι η δίκη κράτησε περισσότερο από το ευλόγως αναμενόμενο χρονικό διάστημα, χωρίς ευθύνη του αιτούντος, αλλά έκρινε ότι το διακύβευμα δεν ήταν τόσο σημαντικό για τον αιτούντα, αφού η πρόσληψή του ως νομικού συμβούλου στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας δεν θα ήταν η μοναδική του επαγγελματική απασχόληση και τελικώς του επεδίκασε αποζημίωση 4.800 ευρώ. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Η εφορία της Ελλάδας στην ηλεκτρονική εποχή

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Η ετήσια φορολογική δήλωση φέτος ήταν για πρώτη φορά υποχρεωτικό να γίνει από όλους τους φορολογουμένους μόνο μέσω διαδικτύου. Αυτό σημαίνει ότι φέτος και οι ομογενείς, που ζουν εκτός Ελλάδος, αλλά έχουν εισόδημα ή ακίνητα πάνω από κάποιο όριο στην Ελλάδα, χρειάσθηκε για πρώτη φορά να υποβάλουν την φορολογική δήλωσή τους διαδικτυακώς, μέσω internet. Εκτός από την ετήσια φορολογική δήλωση εισοδήματος, χρειάσθηκε να υποβληθεί ηλεκτρονικά και το Ε9 εντός Σεπτεμβρίου 2013, για όσους το 2012 έκαναν αλλαγές στα εντός σχεδίου ή οικισμού ακίνητά τους, δηλαδή όσοι πούλησαν, αγόρασαν, δώρισαν ή έλαβαν δωρεά, έκαναν γονική παροχή ή έλαβαν ακίνητα με γονική παροχή, ή δήλωσαν για πρώτη φορά ακίνητα από κληρονομία. Επιπροσθέτως, μέχρι 14 Οκτωβρίου όλοι όσοι έχουν αγροτεμάχια στην Ελλάδα, πρέπει να τα δηλώσουν στο Ε9, που κι αυτό μόνο ηλεκτρονικά μπορεί να υποβληθεί. Σημειώνεται ότι για τους ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων στην Ελλάδα η δήλωση του Ε9 μέχρι 14-10-2013 είναι υποχρεωτική, ακόμα κι αν το 2012 δεν έκαναν καμία αλλαγή στα αγροτεμάχιά τους, ακόμα κι αν τα ίδια αγροτεμάχια τα έχουν δηλώσει μία ή και περισσότερες φορές σε χειρόγραφο Ε9 που έχουν υποβάλει στην εφορία από το 1999 μέχρι πέρυσι. Εκτός όλων των ανωτέρω, όλα τα εκκαθαριστικά και τα ειδοποιητήρια για τον φόρο εισοδήματος, αλλά και τον ΦΑΠ (φόρο ακίνητης περιουσίας) έρχονται και ηλεκτρονικά, εκτός του ότι πληρώνονται ηλεκτρονικά, χωρίς να χρειάζεται κάποιος να πηγαίνει στην εφορία ή στην τράπεζα, εφόσον βεβαίως έχει internet banking. Είναι συνεπώς φανερό ότι για να έχει κάποιος σχέσεις με την εφορία στην Ελλάδα πρέπει να έχει πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φάκελλό του, για να βλέπει την φετινή και τις προηγούμενες δηλώσεις του, να πληρώνει τους φόρους του, να δηλώνει τα ακίνητά του και να λαμβάνει κάθε άλλη πληροφορία σχετικώς με τα φορολογικά του. Για να έχει όμως πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φορολογικό του φάκελλο, θα πρέπει καθένας μας να έχει δύο κωδικούς, που τους γνωρίζει μόνο ο ίδιος, μαζί με τον λογιστή και τον δικηγόρο του. Είναι ο πρώτος κωδικός, που λέγεται username και ο δεύτερος κωδικός, που λέγεται password. Με τους δύο αυτούς κωδικούς κάθε φορολογούμενος από οποιονδήποτε ασφαλή υπολογιστή, οπουδήποτε στον κόσμο, μπορεί να έχει πρόσβαση στην φορολογική εικόνα του για κάθε φορολογικό ζήτημα στην Ελλάδα. Υπάρχουν κάποιοι που έχουν αποκτήσει τους δύο αυτούς κωδικούς πριν από λίγα χρόνια, όταν δεν χρειαζόταν να πάρουν κλειδάριθμο. Αυτοί οι φορολογούμενοι πρέπει να πάρουν κλειδάριθμο μέχρι το τέλος του έτους, για να ανανεώσουν τους κωδικούς τους. Από τους υπόλοιπους φορολογούμενους, υπάρχουν εκείνοι που προσφάτως έλαβαν κλειδάριθμο και απέκτησαν τους δύο κωδικούς. Αυτοί δεν χρειάζεται να κάνουν τίποτα παραπάνω, διότι έχουν πλήρη ηλεκτρονική πρόσβαση στον φορολογικό φάκελλό τους και μπορούν να υποβάλλουν δηλώσεις και να κάνουν πληρωμές ηλεκτρονικά. Η τελευταία κατηγορία είναι εκείνοι οι φορολογούμενοι που ούτε στο απώτερο παρελθόν είχαν αποκτήσει τους δύο κωδικούς, ούτε προσφάτως έλαβαν κλειδάριθμο για να δημιουργήσουν τους δύο κωδικούς. Οι φορολογούμενοι αυτοί πρέπει το συντομώτερο δυνατόν α) να υποβάλουν αίτηση μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή για κλειδάριθμο και β) οι ίδιοι, ή κάποιος πληρεξούσιός τους με εξουσιοδότηση ή πληρεξούσιο, να παραλάβουν τον κλειδάριθμο από την εφορία και μετά να δημιουργήσουν τους δύο κωδικούς για να «μπαίνουν» στην ηλεκτρονική εφορία τους, να λαμβάνουν γνώση των δεδομένων τους και να τα τακτοποιούν τα φορολογικά τους. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Διανομή ακινήτων, όταν οι μερίδες των συγκυρίων είναι άνισες

Διανομή ακινήτων, όταν οι μερίδες των συγκυρίων είναι άνισες . Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Όταν περισσότεροι είναι κύριοι ενός ή περισσοτέρων ακινήτων, κατ΄ιδανικό μερίδιο έκαστος εξ αυτών, συχνά παρουσιάζεται η ανάγκη τα ακίνητα να χωρισθούν με κάποιο τρόπο, ώστε καθένας των συγκυρίων να λάβει τμήμα των ακινήτων, ή μερικά από τα ακίνητα και να δύναται κατ’ αυτόν τον τρόπο να τα απολαύσει ή διαθέσει κατά την αποκλειστική βούλησή του, χωρίς να εξαρτάται από την σύμφωνη γνώμη των λοιπών συγκυρίων. Ο χωρισμός αυτός του ενός ή των περισσοτέρων ακινήτων ονομάζεται διανομή και μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, ώστε ο καθένας των συγκυρίων να λάβει τμήμα ανάλογο της αξίας της μερίδος του. Η εσχάτη των περιπτώσεων είναι τα ακίνητα να μην μπορούν να χωρισθούν σύμφωνα με τις μερίδες των συγκυρίων και ο μόνος τρόπος διανομής να είναι η πώληση σε πλειστηριασμό και η διανομή του χρηματικού ποσού που θα αποφέρει ο πλειστηριασμός, μεταξύ των συγκυρίων. Όταν περισσότερα ακίνητα ανήκουν σε περισσοτέρους, σε ίσα μερίδια, η διανομή τους παρουσιάζεται ευκολώτερη, διότι έτσι μπορούν να δημιουργηθούν περισσότερες ίσες μερίδες, οι οποίες ακολούθως με κλήρωση να δοθούν σε έκαστο των συγκυρίων. Όταν όμως περισσότεροι συγκύριοι έχουν μερίδες επί ενός ή περισσοτέρων ακινήτων, άνισες μεταξύ τους, οι επιλογές για αυτούσια διανομή και αποφυγή του πλειστηριασμού είναι σαφώς περιορισμένες. Σε αυτήν την περίπτωση, μία λύση για διανομή είναι η απόδοση συγκεκριμένων ακινήτων σε κάθε συγκύριο, ώστε η αξία τους να είναι όσο πιο κοντά στην κατ’ αναλογίαν αξία του μεριδίου του, ενώ οι όποιες εξομοιώσεις να μπορούν να γίνουν με μεταξύ των συγκυρίων χρηματικές καταβολές, που πρέπει ωστόσο να είναι μικρές εν σχέσει προς την αξία των μεριδίων που διανέμονται. Στην υπ’ αριθ. 1735/2001 απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε υπόθεση στην οποία οι συγκύριοι είχαν άνισα μεταξύ τους εξ αδιαιρέτου μερίδια επί συνολικώς πέντε ακινήτων, που ήταν διαμερίσματα, οικόπεδα και αγροτεμάχια. Το δικαστήριο προσδιόρισε ότι η αξία συνολικώς των πέντε ακινήτων ήταν 240.762,50 ευρώ. Η αξία του ιδανικού μεριδίου του ενός ήταν 194.432,55 ευρώ, ενώ η αξία του ιδανικού μεριδίου του ετέρου συγκυρίου ήταν 46.329,95 ευρώ. Με βάση αυτό το δεδομένο, το Εφετείο είχε αποφασίσει και ο Άρειος Πάγος επιβεβαίωσε ότι « … η αυτούσια διανομή καθενός απ' αυτά σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των κοινωνών, είναι αδύνατη και οικονομικά ασύμφορη, αφού το άθροισμα της αξίας των τμημάτων που θα προέλθουν από την κατάτμηση θα είναι ασυγκρίτως κατώτερο από την αξία των επικοίνων ως ενιαίων». Αντιθέτως, «είναι δυνατή η κατανομή τους … σε μέρη ανάλογα προς τις προαναφερόμενες ιδανικές μερίδες των κοινωνών, διανομή με την οποία αποφεύγεται η κατάτμηση των επικοίνων και είναι συμφέρουσα, καθόσον δεν μειώνεται η αξία τους και η εμπορικότητά τους, που εξαρτάται άμεσα από το αν είναι συνιδιοκτησίες ή όχι». Τα δικαστήρια συνεπώς αποφάσισαν ότι τα διανεμητέα ακίνητα μπορούν να κατανεμηθούν σε δύο μέρη, από τα οποία το πρώτο, το οποίο θα λάβει ο ενάγων, θα περιλαμβάνει τρία ακίνητα, συνολικής αξίας 199.928,73 ευρώ, ενώ το δεύτερο, που θα λάβει ο εναγόμενος έχει συνολική αξία 40.833,77 ευρώ. Δεδομένου ότι το μέρος που θα λάβει ο ενάγων έχει αξία μεγαλύτερη από το ιδανικό μερίδιο του κατά 5.496,18 ευρώ και κατά το ίδιο ποσό είναι μικρότερο σε αξία το μέρος που θα λάβει ο εναγόμενος σε σχέση με το δικό του ιδανικό μερίδιο, πρέπει, για την εξίσωση των άνισων μεριδίων μεταξύ των κοινωνών, να καταβάλει ο ενάγων στον εναγόμενο το εν λόγω ποσό (5.496,18 ευρώ) για να εξισωθούν απολύτως τα μερίδιά τους μετά την διανομή. Στο ίδιο συμπέρασμα είχε καταλήξει και ο πραγματογνώμων. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr