Δήλωση ημιυπαιθρίων έως τέλος Δεκεμβρίου του Χρήστου Ηλιόπουλου

Ο ημιυπαίθριος χώρος και το πότε αυτός είναι νόμιμος ή παράνομος αποτελεί ασφαλώς μία ακόμα ελληνική πατέντα. Σε πολύ γενικές γραμμές, ο Γενικός Πολεοδομικός Κανονισμός (ΓΟΠ) προβλέπει εδώ και δεκαετίες την δυνατότητα του κατασκευαστή ενός κτιρίου, εκτός από το κανονικό τμήμα της οικοδομής με το κλειστό σπίτι, να κατασκευάσει και ένα είδος εξώστη, ή περίκλειστου μπαλκονιού, για να εκμεταλλευθεί την ηλιοφάνεια και τις καλές κλιματολογικές συνθήκες της Ελλάδος.
Κατ΄αυτόν τον τρόπο, εάν ένα οικόπεδο 1.000 τ.μ. έχει συντελεστή δομήσεως 2, μπορεί να κατασκευασθεί νομίμως κτίριο 2.000 τ.μ. Μέχρι προ ολίγων ετών, παρείχετο η δυνατότητα ενός ποσοστού επιπλέον 15%, ήτοι στο παράδειγμά μας, 300 τ.μ. επιπλέον, για την κατασκευή ημιυπαιθρίων χώρων, δηλαδή χώρων που είχαν τοίχο από τις τρεις πλευρές, αλλά από την τέταρτη έπρεπε να είναι ανοιχτοί, εξ ού και η λέξη ημι-υπαίθριος.
Το «κόλπο» που είχε γίνει πραγματικότητα εδώ και περίπου τριάντα χρόνια ήταν ότι στην πράξη οι κατασκευαστές (εργολάβοι και μηχανικοί) έκλειναν, παρανόμως, με τοίχο και την τέταρτη πλευρά του ημιυπαιθρίου, μετατρέποντας το μπαλκόνι - εξώστη σε κανονικό δωμάτιο.
Όταν μάλιστα πούλαγαν το διαμέρισμα, έλεγαν στον αγοραστή ότι αυτό έχει επιφάνεια 100 τ.μ., ενώ στα συμβόλαια η νόμιμη επιφάνειά του ήταν μόνο 88 τ.μ. και τα υπόλοιπα 12 ήταν ο ημιυπαίθριος, που συνήθως είχε μετατραπεί σε υπνοδωμάτιο.
Από τις αρχές του καλοκαιριού η κυβέρνηση στην Ελλάδα απειλεί το 1,5 περίπου εκατομμύριο ιδιοκτητών διαμερισμάτων με κλειστούς ημιυπαιθρίους ότι θα τους βρει και θα τους καταλογίσει υψηλά πρόστιμα, εάν δεν δηλώσουν έως 31-12-2010 στην πολεοδομία ότι έχουν διαμέρισμα με ημιυπαίθριο που έχει κλειστεί παρανόμως, ώστε να πληρώσουν ένα σχετικώς μικρότερο πρόστιμο και να τον «νομιμοποιήσουν» για 40 περίπου χρόνια.
Πολλοί θα παρατηρήσουν, ευλόγως, ότι δεν είναι δίκαιο να πληρώσουν αυτοί το πρόστιμο, αφού ο κατασκευαστής είναι αυτός που τους πούλησε τον παρανόμως κλεισμένο ημιυπαίθριο ως νόμιμο μέρος του διαμερίσματος. Ο κατασκευαστής τους είπε ότι έχει ένα διαμέρισμα 100 τ.μ. και ότι η τιμή του ήταν 3.000 ευρώ/τ.μ., ήτοι 300.000 ευρώ. Δεν τους είπε όμως ότι από τα 100 τ.μ., μόνο τα 88 ήταν απολύτως νόμιμα, ενώ τα υπόλοιπα 12 ήταν «ημι-νόμιμα», διότι τότε για τα 12 τ.μ. ο αγοραστής θα εδικαιούτο να μην πληρώσει την τρέχουσα τιμή των 3.000 ευρώ/τ.μ., αλλά κάτι αρκετά λιγότερο.
Σήμερα λοιπόν καλούνται οι ιδιοκτήτες διαμερισμάτων και μονοκατοικιών στην Ελλάδα να δηλώσουν τον κλεισμένο ημιυπαίθριό τους, ώστε με ένα ποσό της ταξέως των 1.000 – 2.000 ευρώ να «νομιμοποιήσουν» το διαμέρισμά τους. Για να γίνει αυτό πρέπει να υπολογίσουν την τιμή ζώνης ανά τ.μ. στην περιοχή τους, π.χ. 1.700 ευρώ η τιμή ζώνης Χ τα 12 τ.μ. του ημιυπαιθρίου = 20.400 Χ 5% = 1.020 ευρώ. Πρέπει σ’ αυτά να προσθέσουν μία ελάχιστη αμοιβή του μηχανικού 350 ευρώ, άρα ένα μέσο κόστος για να «ρυθμισθεί» η παρανομία του ημιυπαιθρίου μπορεί να είναι της τάξεως των 1.370 ευρώ.
Εάν ο ημιυπαίθριος είναι άνω των 25 τ.μ. και έως 75 τ.μ., τότε ο συντελεστής δεν είναι 5%, αλλά 7%, ενώ για πάνω από 75 τ.μ. ο συντελεστής γίνεται 9%.
Για την διαδικασία απαιτείται αίτηση στην πολεοδομία, τοπογραφικό – τεχνική έκθεση μηχανικού, κάτοψη, οικοδομική άδεια, παράβολο και μία μικρή περιπλάνηση σε διάφορες δημόσιες υπηρεσίες και τράπεζες, ώστε μετά από λίγους μήνες να τελειώσει το θέμα και να πληρωθεί το πρόστιμο, είτε άπαξ, είτε σε δόσεις.
Ουδείς γνωρίζει εάν το κράτος θα είναι σε θέση να ελέγξει και να εντοπίσει τα κτίρια που έχουν κλειστούς ημιυπαιθρίους χώρους, που δεν θα έχουν δηλωθεί εντός της προθεσμίας. Εκτιμάται ωστόσο ότι όσοι έχουν αγοράσει διαμέρισμα ή μονοκατοικία τα τελευταία 5 – 6 χρόνια, έχουν δηλώσει τον κλειστό ημιυπαίθριο στην ΔΟΥ και λογικά πρέπει τώρα να ρυθμίσουν οπωσδήποτε την διαδικασία και με την πολεοδομία, διότι διαφορετικά είναι ευκολώτερο να εντοπισθούν από τις αρχές.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Καταδίκη φαρμακοβιομηχανίας για θάνατο ασθενούς του Χρήστου Ηλιόπουλου

Οι συνεχείς και μεγάλες ανακαλύψεις φαρμακευτικών ουσιών, που είναι προϊόν επίμονης και πανάκριβης έρευνας των φαρμακευτικών εταιρειών, συμβάλλει σημαντικά στην προστασία της υγείας εκατομμυρίων ανθρώπων, στην παράταση του προσδόκιμου ζωής και στην καλύτερη ποιότητα ζωής των ασθενών.
Ενίοτε, ωστόσο, παρατηρούνται παρανέργειες των φαρμάκων, με μικρές ή και μεγαλύτερες δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία όσων τα λαμβάνουν, που καμιά φορά, φθάνουν μέχρι και την απώλεια ζωής.
Οι περιπτώσεις αυτές είναι η μικρή εξαίρεση, καθώς ο υπερισχύων κανόνας είναι η σωτήρια δράση του φαρμάκου στην υγεία του ασθενούς. Επειδή όμως το σύστημα δικαίου των πολιτισμένων κρατών προστατεύει με αυστηρό τρόπο την ανθρώπινη ζωή, στις εξαιρετικές περιπτώσεις που αποδεικνύεται υπαιτιότητα και βλάβη της υγείας, επιβάλλονται ποινές και αποζημιώσεις εις βάρων εκείνων που παράγουν και διακινούν το φάρμακο που προκάλεσε την βλάβη.
Με την υπ’ αριθ. 625/2009 απόφασή του ο Άρειος Πάγος απέρριψε αναίρεση της αλλοδαπής εταιρείας παραγωγού φαρμάκου, καθώς και της εταιρείας που το διακινούσε στην Ελλάδα, κατά αποφάσεως του Εφετείου που τις καταδίκαζε για αδικοπραξία, σε καταβολή αποζημιώσεως, λόγω θανάτου προκκληθέντος από φαρμακευτικό σκεύασμα.
Τον Μάρτιο του 1997 μία εικοσάχρονη διεκομίσθη στο Γενικό Κρατικό Νικαίας με συμπτώματα υψηλού πυρετού άνω των 39ο, έντονο διάχυτο κοιλιακό άλγος, εμέτους και διάρροια. Αφού της έγιναν όλες οι απαραίτητες εξετάσεις και ενώ τα συμπτώματα υποχώρησαν, η ασθενής εξήλθε του νοσοκομείου. Ο εφημερεύων ιατρός ρώτησε τον πατέρα της ασθενούς εάν αυτή είχε αλλεργικό ιστορικό και μετά την αρνητική απάντηση που έλαβε, συνταγογράφησε συγκεκριμένο φάρμακο (S…..) με οδηγίες εάν υπάρξει επανάληψη των συμπτωμάτων να επιστρέψει η ασθενής στο νοσοκομείο.
Η χορήγηση του εν λόγω φαρμάκου από τον ιατρό απεδείχθη ότι ήταν ενδεδειγμένη, για την περίπτωση της οξείας γαστρεντερίτιδος της ασθενούς και συμφώνως με τις οδηγίες που το σκεύασμα ανέγραφε τότε, χωρίς καμία αναφορά για θανατηφόρα περιστατικά στις περενέργειες.
Μερικές ώρες αργότερα και αφού η ασθενής είχε λάβει ένα δισκίο του εν λόγω φαρμάκου παρουσίασε αλλεργικό εξάνθημα σε ολόκληρο το σώμα της και αισθανόμενη έντονη δυσφορία διεκομίσθη στο Τζάνειο Πειραιώς, όπου η κατάστασή της επιδεινώθηκε και τελικώς απεβίωσε.
Οι συγγενείς της θανούσης άσκησαν αγωγή κατά της αγγλικής εταιρείας που παρασκεύαζε και είχε την άδεια του συγκεκριμένου φαρμάκου, καθώς και κατά της ελληνικής εταιρείας που το διακινούσε στην Ελλάδα, αλλά και του διευθύνοντος συμβούλου αυτής.
Το Εφετείο εξατάζοντας μάρτυρες ιατρούς και πλήθος στοιχείων και ισχυρισμών, έκρινε τελικώς ότι ο θάνατος της ασθενούς ήταν συνέπεια των παρενεργειών του εν λόγω φαρμάκου. Από τα στοιχεία προέκυψε ότι στην Αγγλία είχαν αναφερθεί 127 θανατηφόρα περιστατικά μέχρι το 1997 και σύμφωνα με κατάθεση στο δικαστήριο ιατρού, διευθυντή ειδικών λοιμώξεων στον Ευαγγελισμό, το εν λόγω φάρμακο, παρά την πολύ μεγάλη κλινική αποτελεσματικότητά του, είναι δυνατό να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες ακόμη και θάνατο στον λήπτη.
Το δικαστήριο επικέντρωσε την κρίση του στο ότι έως το 2004 στις οδηγίες του φαρμάκου δεν αναφερόταν πουθενά ως παρενέργεια η πιθανότητα θανάτου. Δέχθηκε ειδικώς ότι «...παραλείπεται η επισήμανση του γεγονότος ότι ορισμένες από τις πιο πάνω παρενέργειες μπορεί να έχουν θανατηφόρα αποτελέσματα, παράλειψη η οποία κατά τα συναλλακτικά χρηστά ήθη, συνιστά παραβίαση εκ μέρους των εναγομένων [παραγωγού και διακινητή του φαρμάκου] της υποχρεώσεώς των να λάβουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των ασθενών από τους εγγενείς κινδύνους της κυκλοφορίας του ανωτέρου σκευάσματος...».
Πουθενά δεν αναφερόταν στις οδηγίες ότι είναι δυνατόν να προκληθεί θάνατος από αλλεργική αντίδραση του ασθενούς, σημείωσε το Εφετείο, ενώ από το 2004 και μετά γίνεται ρητή πλέον μνεία ότι έχουν αναφερθεί θάνατοι.
Οι εναγόμενοι, έκρινε το δικαστήριο, ήταν σε γνώση των θανατηφόρων περιστατικών στην Αγγλία και μπορούσαν να επισημάνουν το γεγονός αυτό στον ΕΟΦ και στις οδηγίες του φαρμάκου.
Έκρινε λοιπόν το Εφετείο ότι η πρώτη εναγομένη, παραγωγός του φαρμάκου, η δεύτερη, θυγατρική της πρώτης στην Ελλάδα, αλλά και ο τρίτος, νόμιμος εκπρόσωπος και διευθύνων σύμβουλος της δεύτερης, από αμέλειά τους παρέλειψαν να ενημερώσουν για την, μικρή έστω, πιθανότητα θανάτου και συνέχισαν την παραγωγή και κυκλοφορία του εν λόγω φαρμάκου.
Εάν ο θεράπων ιατρός γνώριζε την ύπαρξη αρκετών θανατηφόρων περιστατικών από τέτοια παρενέργεια, «είναι βεβαιο ότι θα χορηγούσε στην θανούσα άλλο παρεμφερές κατάλληλο φάρμακο», διεπίστωσε το δικαστήριο.
Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο έκρινε ότι οι εναγόμενοι είναι υπόχρεοι σε αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης των συγγενών της θανούσης για την θάνάτωσή της και επεδίκασε σχετική χρηματική αποζημίωση.
*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Κοινοποίηση στο εξωτερικό δικών στην Ελλάδα

Έλληνες ομογενείς που κατοικούν εκτός Ελλάδος, αλλά και πολλοί ξένοι που δεν έχουν ελληνική καταγωγή, εμπλέκονται συχνά σε δικαστικές διαμάχες ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων. Οι κάτοικοι εξωτερικού είναι διάδικοι σε δίκες που γίνονται στην Ελλάδα και πρέπει να ενημερώνονται εγκαίρως, αλλά και νομοτύπως, περί των δικαστηρίων, περί της ακριβούς ημερομηνίας της δίκης και των λοιπών λεπτομερειών.
Η ενημέρωση αυτή γίνεται με την επίδοση του δικογράφου της δίκης, που πρέπει να γίνει στην κατοικία του διαδίκου, που βρίσκεται στο εξωτερικό. Η προθεσμία επιδόσεως του δικογράφου στο κάτοικο εξωτερικού είναι μεγαλύτερη αυτής που ισχύει για τον κάτοικο Ελλάδος, διότι ο κάτοικος εξωτερικού πρέπει να έχει περισσότερο χρόνο στην διάθεσή του να συμβουλευθεί δικηγόρο στην Ελλάδα για να υποστηρίξει την υπόθεσή του.
Εάν λοιπόν μία αστική – πολιτική δίκη έχει ορισθεί να λάβει χώρα στην Ελλάδα στις 15 Φεβρουαρίου 2011, το δικόγραφο πρέπει να επιδοθεί στον κάτοικο εξωτερικού τουλάχιστον προ ενενήντα ημερών, δηλαδή τουλάχιστον μέχρι 15 Νοεμβρίου 2010 και όχι μετά από αυτή την ημερομηνία. Αυτή είναι η βασική προθεσμία επιδόσεως που ισχύει για κατοίκους εξωτερικού. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές και διαφορετικές δίκες στην Ελλάδα, για τις οποίες μπορεί να ισχύουν διαφορετικές προθεσμίες επιδόσεως. Πάντως, η κεντρική ιδέα είναι ότι ο νόμος δίδει μεγαλύτερη προθεσμία γνώσεως της δίκης και προετοιμασίας στους κατοίκους εξωτερικού.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που αφορά τις επιδόσεις προς κατοίκους εξωτερικού είναι ότι ως ημερομηνία επιδόσεως δεν λαμβάνεται υπόψη η επίδοση που γίνεται στον Εισαγγελέα στην Ελλάδα, αλλά η επίδοση που γίνεται στην πραγματικότητα στην κατοικία, δηλ. στο σπίτι του κατοίκου εξωτερικού στην χώρα του εξωτερικού που κατοικεί μονίμως.
Το ελληνικό δίκαιο ορίζει ότι όταν ένας κάτοικος Ελλάδος ασκεί αγωγή κατά ενός κατοίκου εξωτερικού, πρέπει η αγωγή να επιδοθεί στον Εισαγγελέα, ώστε ο τελευταίος να την προωθήσει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, στην χώρα όπου διαμένει ο κάτοικος εξωτερικού (π.χ. Αυστραλία) και οι αρχές της χώρας αυτής (τοπική Αστυνομία ή δικαστικές αρχές) ή το Προξενείο της Ελλάδος να φροντίσουν να εντοπίσουν τον κάτοικο εξωτερικού για να του δώσουν τα έγγραφα της δίκης που θα λάβει χώρα στην Ελλάδα.
Αυτά ορίζει η Σύμβαση της Χάγης της 15-11-1965, σχετικώς προς την επίδοση και κοινοποίηση στο εξωτερικό δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, δημοσιευθείσα διά του κυρωτικού αυτής νόμου 1334/1983, που έχει υπερνομοθετική ισχύ στην Ελλάδα κατ’ άρθρον 28 παρ.1 Συντάγματος, (δηλαδή υπερισχύει και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σε περίπτωση αντιθέσεως μεταξύ των διατάξεών τους).
Όταν θα έρθει η ώρα της δίκης στην Ελλάδα, το δικαστήριο πρέπει να εξετάσει εάν ο κάτοικος εξωτερικού έχει ειδοποιηθεί για την δίκη τουλάχιστον προ ενενήντα ημερών. Η ειδοποίηση αυτή πρέπει να έχει γίνει με την επίδοση στην κατοικία του στο εξωτερικό του δικογράφου της δίκης και όχι απλώς με την επίδοση που έχει γίνει στον Εισαγγελέα στην Ελλάδα.
Η επίδοση στον Εισαγγελέα στην Ελλάδα μπορεί να έχει λάβει χώρα κανονικά και εντός της προθεσμίας, αλλά το δικαστήριο στην Ελλάδα θα εξετάσει εάν η αγωγή έχει επιδοθεί και στην πράξη στον κάτοικο εξωτερικού. Εάν διαπιστωθεί ότι η επίδοση στην κατοικία του ομογενούς στο εξωτερικό δεν έχει γίνει, ή δεν έχει γίνει τουλάχιστον προ ενενήντα ημερών, τότε η δίκη στην Ελλάδα δεν μπορεί να λάβει χώρα και η αγωγή είτε θα απορριφθεί, είτε θα ματαιωθεί ή θα αναβληθεί για άλλη ημερομηνία.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Your chance to buy property in Greece

Prices of real estate properties in Greece had dramatically increased during the last ten or fifteen years, to a point where it could be said that a lot of properties were overvalued. The reasons behind that was the overflow of money from the Greek banks to new mortgagors, the introduction in 2002 of the common European currency, the euro, and the resulting weakening of the US dollar, the rise of the Greek economy from a developing to a more prosperous status, belonging to the 25 more developed countries in the world and the evermore increased interest of Greek expatriates for land in Greece.

Tourism in Greece is prospering, with the Greek islands being one of the most desired destinations for high-income earners from all over the world. The successful organization of the 2004 Olympic Games, the promotion of incredible Greek landscapes and the Greek way of living in several international films (Mama Mia - Skopelos, Captain Corelli's Mandolin - Cephalonia, My Big Fat Greek Wedding, etc.), and the thousands of Europeans who keep choosing Greece as their holiday or retirement destination, stimulated the interest for properties in Greece. Real estate brokers in most places in Greece could not process fast enough the closings on Greek properties bought by foreigners or people of Greek background.

During the last two years, however, the tide has changed. The strong interest on Greek real estate is still there, but prospective buyers are not anymore willing to pay the high prices they were gladly paying a few years ago. What with the economic crisis in Greece and internationally, what with the weaker euro and the stronger dollar, property prices in Greece are going down, especially for someone who is paying in dollars. On top of that, the banks in Greece are not anymore giving easily loans – mortgages to local Greeks, something which had stimulated the increase in prices before.

The result is the current general trend of lower prices for properties in most areas of Greece. The market has fluctuations of course, depending on the specific part of Greece, whether it’s a city, town, island, or rural area, but the general idea is that now you can buy the same property for less. The decrease in prices is between 5 – 15% now, but there are cases where you can find properties sold even 25 – 30% less than what they were being sold three years ago. And this is only the beginning, as some speculate that prices will go even lower in the next six months, when the average Greek is expected to be short of cash and the Greek economy may show signs of “suffocation” due to the lack of money in the market.

The bottom line is that conditions like those described above may flash the green light to those who have cash and want to invest in previously expensive Greek properties, currently offered at very reasonable prices. Someone with a certain capital in US dollars in his pocket could buy property In Greece worth fewer euros a few years ago. Now, with the triple effect of the stronger US dollar, the cheaper euro and the decrease on the prices of Greek properties, the same capital of US dollars could buy you bigger and better properties in Greece, which may have sold for more euros a couple of years ago, but now may sell at much lower prices, which may lead to a profitable investment for your capital.

Christos ILIOPOULOS, attorney at
the Supreme Court
of Greece, LL.M.
e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr

Κληρονομιά μόνο με χρέη; Όχι, ευχαριστώ!

Το να είσαι κληρονόμος είναι, συνήθως, καλό πράγμα. Ενίοτε, ωστόσο, μπορεί να είναι μία ανεπιθύμητη εξέλιξη. Αυτό το τελευταίο συμβαίνει όταν η κληρονομιά που κάποιος δικαιούται δεν έχει ουσιαστική αξία, δεν έχει δηλαδή θετικό περιεχόμενο, αλλά έχει μόνο χρέη, ή τα χρέη της κληρονομίας (το παθητικό) είναι περισσότερα από το ενεργητικό της.
Την κληρονομιά ή το μερίδιο (ποσοστό) μίας κληρονομιάς την δικαιούσαι, δεν υποχρεούσαι να την λάβεις. Με άλλα λόγια, η κληρονομιά είναι κάτι που συνήθως ο κληρονόμος αποδέχεται, όχι όμως σε όλες τις περιπτώσεις. Ο κληρονόμος δικαιούται να αποδεχθεί την κληρονομία, όπως δικαιούται και να την αποποιηθεί, δηλαδή να αρνηθεί να την λάβει.
Κατά το ελληνικό δίκαιο εάν περάσουν τέσσερις μήνες από τον θάνατο του κληρονομουμένου, ή από την ημέρα που ο κληρονόμος έμαθε περί της κληρονομίας που δικαιούται, χωρίς ο κληρονόμος να την αποποιηθεί, τότε θεωρείται ότι την έχει αποδεχθεί. Για όσους κληρονόμους κατοικούν εκτός Ελλάδος, αλλά και στις περιπτώσεις που ο κληρονομούμενος απεβίωσε στο εξωτερικό, η παραπάνω προθεσμία είναι δώδεκα μήνες.
Στην περίπτωση λοιπόν που οι κληρονόμοι είναι δύο τέκνα του κληρονομουμένου και ο ένας επιθυμεί να παραιτηθεί του μεριδίου του που είναι 50%, ώστε ο άλλος αδελφός να λάβει το 100% της κληρονομίας, αυτός που θέλει να παραιτηθεί πρέπει να το πράξει με αποποίηση κληρονομίας εντός τεσσάρων μηνών, εάν κατοικεί στην Ελλάδα, ή εντός δώδεκα μηνών, εάν είναι κάτοικος εξωτερικού.
Εντός των ιδίων προθεσμιών πρέπει να αποποιηθεί και εκείνος που δεν θέλει την κληρονομία, επειδή υπάρχουν χρέη μεγαλύτερα από το ενεργητικό της. Εάν δεν γίνει αποποίηση εντός των άνω προθεσμιών, τότε θεωρείται ότι έχει γίνει σιωπηρή αποδοχή της κληρονομίας και ο κληρονόμος πρέπει να εξοφλήσει τα χρέη της κληρονομίας ακόμα και από την δική του, ατομική περιουσία.
Η αποποίηση της κληρονομίας γίνεται με δήλωση που υποβάλλει ο κληρονόμος στον γραμματέα του Πρωτοδικείου στην Ελλάδα, ή στον Πρόξενο της Ελλάδος, εάν ο κληρονόμος κατοικεί στο εξωτερικό. Στην περίπτωση που κάποιος αποποιείται μίας κληρονομίας, πρέπει να φροντίσει ώστε να αποποιηθούν της κληρονομίας και τα ανήλικα τέκνα του, άλλως υπάρχει κίνδυνος τα ανήλικα τέκνα να εμπλακούν σε διαδικασίες απογραφής, δικαστικών αποφάσεων, δηλώσεων στην εφορία και συμβολαιογραφικών πράξεων για να αποφύγουν την καταχρεωμένη κληρονομιά που οι γονείς τους αποποιήθηκαν για τους εαυτούς τους, δεν ήξεραν όμως ότι έπρεπε να αποποιηθούν και για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων τους.
Εάν ο κληρονόμος δεν είναι σίγουρος για το αν τα χρέη της κληρονομίας είναι μεγαλύτερα από το ενεργητικό αυτής, δικαιούται να προβεί, εντός των ανωτέρω προθεσμιών, σε δήλωση αποδοχής της κληρονομίας με απογραφή, που σημαίνει ότι θα πάρει την κληρονομιά μόνο εάν το ενεργητικό είναι μεγαλύτερο του παθητικού, ενώ αν τα χρέη είναι περισσότερα, τότε δεν θα υποχρεούται να τα πληρώσει από την ατομική του περιουσία.
Η διαδικασία της αποδοχής με απογραφή απαιτεί προσοχή στους νομικούς χειρισμούς, διότι πρέπει εντός μικρών και αυστηρών προθεσμιών να ολοκληρωθεί η διαδικασία της απογραφής, δηλαδή της καταγραφής και εκτίμησης των στοιχείων της κληρονομίας για να αποδειχθεί εάν τα χρέη είναι μεγαλύτερα του ενεργητικού ή όχι.
Τα ανήλικα τέκνα που κληρονομούν, έχουν πάντοτε το ευεργέτημα της απογραφής, ώστε να μην βρεθούν να οφείλουν από κληρονομία με χρέη που έλαβαν. Πρέπει όμως και τα ανήλικα να συντάξουν απογραφή, το αργότερο έως και ένα έτος από την ενηλικίωσή τους, άλλως θα πρέπει να πληρώσουν τα χρέη της κληρονομίας.
Εάν κάποιος είναι κληρονόμος με απογραφή, δεν δικαιούται να αποκρούσει αγωγή ή διαταγή πληρωμής ενός δανειστή της κληρονομίας. Η αγωγή ή η διαταγή πληρωμής του δανειστή θα γίνει δεκτή από το δικαστήριο. Ωστόσο, η εκτέλεση της δικαστικής απόφασης μπορεί να γίνει μόνο επί των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας και όχι επί των περιουσιακών στοιχείων του κληρονόμου με απογραφή. (Απόφαση Αρείου Πάγου υπ’ αριθ. 631/2009).

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Ο παππούς και η γιαγιά είχαν περιουσία στην Ελλάδα του Χρήστου Ηλιόπουλου

Εκατομμύρια είναι οι Έλληνες ομογενείς, των οποίων οι γονείς ή οι παππούδες είχαν μεταναστεύσει στις νέες τους πατρίδες (ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, Νότιο Αφρική, Γερμανία κλπ) και οι οποίοι στην Ελλάδα, εκτός από την φτώχεια τους, άφησαν και μικρές ή μεγάλες περιουσίες.
Οι περιουσίες αυτές τότε, πριν από 40 ή 80 χρόνια δεν είχαν σχεδόν καμία αξία, ή κι αν είχαν κάποια αξία, οι ιδιοκτήτες της δεν είχαν τα μέσα (δάνεια, οργάνωση ανεπτυγμένου κράτους), για να τις εκμεταλλευθούν.
Σήμερα, παρά την οικονομική κρίση, πολλές από τις περιουσίες αυτές έχουν πλέον αξία, κυρίως οικονομική, διότι βρίσκονται σε ακριβές ή τουριστικές περιοχές της Ελλάδος, αλλά και συναισθηματική, διότι ο ομογενής θέλει απλώς να χτίσει ένα σπίτι στον τόπο καταγωγής των προγόνων του.
Το επόμενο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι με ποιόν τρόπο ο ομογενής θα εντοπίσει τις περιουσίες αυτές και πώς θα ελέγξει ποιός τις έχει σήμερα, εάν έχει κάποιος την κυριότητά τους, πώς θα γίνει η τυχόν διανομή της περιουσίας με θείους, ξαδέρφια και άλλους συγγενείς, αλλά και πώς θα διεκδικήσει νομικώς τα ακίνητα αυτά έναντι πιθανών καταπατητών, γειτόνων ή ακόμα και απατεώνων.
Ο ομογενής πρέπει να συγκεντρώσει όσα πιο πολλά έγγραφα έχει (αν έχει) σχετικώς με τα συμβόλαια ή άλλες νομικές πράξεις επί της περιουσίας, αλλά και σχετικώς με τα ονόματα των προγόνων του, το γένος των γυναικών της οικογενείας, ακόμα και περιγραφές παλαιοτέρων συγγενών ή γειτόνων για το πού ακριβώς βρίσκονται τα ακίνητα (σπίτια, χωράφια, αμπέλια, ελαιώνες, οικόπεδα) της περιουσίας.
Με τα ακριβή ονόματα (όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο, μητρώνυμο εάν είναι δυνατόν), εκείνων των προγόνων του ομογενούς που είχαν παλαιά την περιουσία πρέπει να γίνει έλεγχος τίτλων στο υποθηκοφυλακείο του τόπου που βρίσκεται η περιουσία.
Εκτός όμως από τον νομικό έλεγχο, θα βοηθήσει πολύ εάν ο ομογενής γνωρίζει ή μπορεί να μάθει πού ακριβώς βρίσκονται τα ακίνητα σήμερα, ώστε να τα επισκευθεί, να βγάλει πολλές φωτογραφίες από όλες τις πλευρές τους και να πληροφορηθεί εάν σήμερα τα κατέχει κάποιος άλλος ή όχι.
Για την ορθή καταγραφή των ακινήτων, εκτός από συμβόλαια και τη νομική έρευνα, χρειάζονται συνήθως και τοπογραφικά, που αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση των ακινήτων. Βάσει αυτών εξακριβώνουμε εάν ένα ακίνητο μπορεί να πωληθεί, εάν είναι δασικό ή όχι, εάν μπορεί να διανεμηθεί ή κατατμηθεί μεταξύ όλων των κληρονόμων - δικαιούχων, άν η διαθήκη μπορεί να εφαρμοσθεί, άν μπορεί να χτισθεί και υπό ποίους όρους δομήσεως, εάν είναι εντός ή εκτός σχεδίου, εάν μπορούν να υποβληθούν ενστάσεις διότι τώρα μπαίνει στο ρυμοτομικό σχέδιο, εάν είναι υπό απαλλοτρίωση την οποία μπορούμε ακόμα να ακυρώσουμε, ή απλώς να διεκδικήσουμε στα δικαστήρια μεγαλύτερη αποζημίωση από αυτήν που μας δίνουνε κλπ.
Όσο μεγαλύτερος και με περισσότερα στοιχεία είναι ο φάκελλος της περιουσίας, όσο περισσότερους τίτλους, συμβόλαια, διαθήκες, ληξιαρχικές πράξεις, πληροφορίες, τοπογραφικά, φωτογραφίες των ακινήτων έχουμε, τόσο πιο ακριβή νομική εικόνα αποκτούμε για την περιουσία, ώστε να διαπιστωθεί ποιά νομικά βήματα πρέπει να γίνουν για να περάσει η περιουσία στο όνομα του ομογενούς που σήμερα κάνει την έρευνα.


Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Ευρωπαϊκή καταδίκη της Ελλάδος για στέρηση ψήφου ομογενών του Χρήστου Ηλιόπουλου

Με μία πολύ πρόσφατη απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι η Ελλάδα παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το 1ο πρόσθετο Πρωτόκολλο αυτής, διότι μέχρι σήμερα δεν έχει εισάγει την προβλεπόμενη από το ελληνικό Σύνταγμα νομοθεσία για τον τρόπο με τον οποίο θα ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα οι Έλληνες πολίτες από τον τόπο κατοικίας τους εκτός Ελλάδος.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι παρά την πάροδο δεκαετιών από το 1975, το ελληνικό κράτος έχει αποτύχει να νομοθετήσει ώστε να ορίσει τον τρόπο με τον οποίο οι ομογενείς θα ψηφίζουν στην ελληνικές εθνικές εκλογές, όχι αναγκαζόμενοι να έλθουν στην Ελλάδα για τον σκοπό αυτό, αλλά από τον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό.
Το άρθρο 3 του 1ου προσθέτου πρωτοκόλλου της Συμβάσεως ορίζει: «Τα Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη αναλαμβάνουσι την υποχρέωσιν όπως διενεργώσι, κατά λογικά διαστήματα, ελευθέρας μυστικάς εκλογάς, υπό συνθήκας επιτρέπουσας την ελευθέραν έκφρασιν της λαϊκής θελήσεως ως προς την εκλογήν του νομοθετικού σώματος».
Το Σύνταγμα ισχύει από το 1975 και κατά το άρθρο 51 νόμος μπορεί να ορίζει τα σχετικά με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός της Επικρατείας. Ως προς τους εκλογείς αυτούς (δηλαδή τους ομογενείς κατοίκους εξωτερικού που είναι εγγεγραμμένοι στα ελληνικά δημοτολόγια), η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν κωλύει την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο.
Από την ανωτέρω διάταξη προκύπτει ότι το Σύνταγμα όχι μόνο επιτρέπει, αλλά προβλέπει ειδικώς την συμμετοχή των ψηφοφόρων που ζουν εκτός Ελλάδος και αφήνει στο νομοθέτη να ορίσει με νόμο τις λεπτομέρειες. Όμως, ο νομοθέτης έχει αμελήσει 35 έτη, από το 1975 που ισχύει το Σύνταγμα, μέχρι σήμερα να κάνει πραγματικότητα την δυνατότητα συμμετοχής στις εθνικές βουλευτικές εκλογές των ελλήνων πολιτών εκτός Ελλάδος, ενώ το ίδιο το κράτος τους το επιτρέπει στις ευρωεκλογές.
Επιπλέον, κατά το άρθρο 108 του Συντάγματος «το Κράτος μεριμνά για τη ζωή του αποδήμου ελληνισμού και τη διατήρηση των δεσμών του με την Μητέρα Πατρίδα. Επίσης μεριμνά για την παιδεία και την κοινωνική και επαγγελματική προαγωγή των Ελλήνων που εργάζονται έξω από την Επικράτεια».
Σημειώνεται ότι στις εκλογές για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο οι έλληνες δύνανται να ψηφίζουν από τον τόπο κατοικίας τους σε άλλη χώρα – μέλος της ευρωπαϊκής ενώσεως, με την διεξαγωγή ψηφοφορίας στο Προξενείο ή την Πρεσβεία της Ελλάδος. Δεν υπάρχει όμως αντίστοιχη νομοθεσία για τις εθνικές εκλογές.
Η υπόθεση άρχισε με την προσφυγή τριών ελλήνων πολιτών, κατοίκων Στρασβούργου, υπαλλήλων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Πριν από τις εθνικές εκλογές του 2007, (που διεξήχθησαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2007), με επιστολή τους ζήτησαν από τον Πρέσβη της Ελλάδος στην Γαλλία να τους επιτρέψει να ψηφίσουν στον τόπο κατοικίας τους. Δι’ επιστολής του Πρέσβη το ελληνικό κράτος τους απήντησε ότι αυτό υπό την υπάρχουσα νομοθεσία δεν ήταν δυνατόν.
Αφού οι τρεις ενδιαφερόμενοι δεν μπόρεσαν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις ελληνικές εθνικές εκλογές του 2007 από τον τόπο κατοικίας τους, εκτός Ελλάδος, προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα παραβίασε την Συνθήκη και το 1ο πρόσθετο Πρωτόκολλο με το να μην τους επιτρέψει να ψηφίσουν από τον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μελέτησε εκτενώς την υπόθεση και εξέδωσε μία άκρως ενδιαφέρουσα στην αιτιολογία της απόφαση, που λόγω ελλείψεως χώρου δεν μπορεί να αναλυθεί εδω.
Το Δικαστήριο ανέλυσε το Σύνταγμα και τη νομοθεσία της Ελλάδος, της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, τα κείμενα του Συμβουλίου της Ευρώπης και τη νομολογία του Δικαστηρίου και επέμεινε ειδικώς στο ότι το Σύνταγμα της Ελλάδος εδώ και 35 ετη προβλέπει την υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας να παράσχει την δυνατότητα στους έλληνες ομογενείς, ήτοι στους έλληνες πολίτες που ζουν μονίμως εκτός Ελλαδος, να ψηφίζουν για την εθνικές εκλογές στην Ελλάδα, από τον τόπο κατοικίας τους και όχι να αναγκάζονται να μεταβαίνουν στην Ελλάδα για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, πράγμα που τους επιβαρύνει οικονομικώς, διαταρασσοντας την οικογενειακή και κοινωνική τους ζωή με το υποχρεωτικό ταξείδι στην Ελλάδα, πράγμα που καταλήγει στο ότι οι ομογενείς, με ευθύνη του ελληνικού κράτους, μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα με πιο επαχθείς όρους από τους έλληνες που ζουν στην Ελλάδα.
Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι η έλλειψη νομοθεσίας στην Ελλάδα που να εξασφαλίζει στους προσφεύγοντες (κατοίκους εξωτερικού) την δυνατότητα να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις εθνικές εκλογές από τον τόπο της κατοικίας τους προσβάλλει το δικαίωμα για ελεύθερες εκλογές.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα των δύο προσφευγόντων (ο τρίτος είχε εν τω μεταξύ παραιτηθεί της προσφυγής) για καταβολή ποσού 10.000 ευρώ εις έκαστον ως ηθική βλάβη, αλλά τους επεδίκασε μόνο τα δικαστικά έξοδα, δηλαδή ποσό 2.000 ευρώ για αμφοτέρους.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr