Η εικοσαετής νομή οδηγεί στην χρησικτησία

Η λέξη χρησικτησία είναι γνωστή στο ευρύ κοινό, έστω κι αν η πραγματική της νομική σημασία δεν γίνεται πάντοτε πήρως κατανοητή. Με απλά λόγια, χρησικτησία σημαίνει κτήση κυριότητας ενός ακινήτου χωρίς μεταγεγραμμένο σε υποθηκοφυλακείο ή κτηματολογικό γραφείο συμβόλαιο, αλλά με μακρά χρήση ενός ακινήτου με την πεποίθηση αυτού που το χρησιμοποιεί ότι το εξουσιάζει σαν δικό του.
Ο βασικός κανόνας στο ελληνικό δίκαιο είναι ότι αυτός που χρησιμοποιεί σαν δικό του ένα ακίνητο για τουλάχιστον είκοσι έτη, χωρίς νομική όχληση ή αντίδραση από κάποιον άλλον, δύναται να αποκτήσει κυριότητα επί του ακινήτου, έστω κι αν ποτέ δεν υπέγραψε συμβόλαια κτήσεως του ακινήτου.
Για να αποκτήσει κυριότητα με χρησικτησία κάποιος πρέπει να έχει στη νομή του το ακίνητο για τουλάχιστον είκοσι έτη. Νομή σημαίνει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι η φυσική εξουσίαση του πράγματος, δηλαδή η κατοχή του. Το δεύτερο είναι η διάνοια κυρίου, δηλαδή η πεποίθηση του κατόχου του ακινήτου ότι το εξουσιάζει σαν κύριος αυτού.
Το πρώτο στοιχείο, δηλαδή η κατοχή του ακινήτου, που λέγεται και φυσική εξουσίαση είναι αυτό που στην λατινική ονομάζεται corpus, ενώ το δεύτερο στοιχείο, η διάνοια κυρίου, η πεποίθηση ότι το εξουσιάζει σαν κύριος αυτού, είναι το animus domini. (Άρειος Πάγος, απόφαση υπ’ αριθ. 1589/2008).
Το καθένα από τα δύο αυτά στοιχεία δεν αρκεί από μόνο του για να υπάρχει νομή, άρα και χρησικτησία μετά από είκοσι χρόνια. Επί παραδείγματι, μόνο η κατοχή του ακινήτου, χωρίς την πεποίθηση της κυριότητος, δεν οδηγεί στην χρησικτησία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο μισθωτής (ενοικιαστής) ενός καταστήματος ή μίας κατοικίας έχει κατοχή, αλλά δεν έχει νομή, δηλαδή δεν έχει την πεποίθηση ότι είναι κύριος, αφού αναγνωρίζει ως κύριο τον εκμισθωτή – ιδιοκτήτη του ακινήτου.
Αντιστοίχως, κάποιος μπορεί (θεωρητικώς) να πιστεύει ότι ένα κτήμα είναι δικό του, (διάνοια κυρίου), αλλά δεν έχει ούτε τα κλειδιά του κτήματος, ούτε το έχει ποτέ καλλιεργήσει, ούτε το έχει φυτεύσει, ούτε ποτέ το εκμεταλλεύθηκε ή συνέλεξε του καρπούς του, οπότε δεν έχει κατοχή, άρα ούτε σ’ αυτήν την περίπτωση μπορεί να το αποκτήσει με χρησικτησία.
Αυτός που διεκδικεί το ακίνητο με χρησικτησία δεν χρειάζεται να γνωστοποιήσει σε κανέναν ειδικώς ότι αρχίζει την 20ετή χρήση του ακινήτου με πρόθεση κυριότητας, εφόσον ο αντίδικός του δεν είναι συγκύριος του ακινήτου. Εάν όμως ο αντίδικος έχει κι αυτός μερίδιο στο ίδιο ακίνητο, τότε πρέπει να αποδεικνύεται γνωστοποίηση προς τον αντίδικο της προθέσεως διεκδικήσεως κυριότητος επί ολοκλήρου του ακινήτου.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Όταν το κατάστημα καταστραφεί από ευθύνη του μισθωτή

Πώς προστατεύεται ο ιδιοκτήτης του καταστήματος, όταν αυτό υποστεί ζημιές από τον ενοικιαστή (δηλαδή τον μισθωτή, όπως λέγεται στην νομική ορολογία); Πολλές φορές ο ιδιοκτήτης του καταστήματος, το οποίο έχει εκμισθώσει (νοικιάσει) σε κάποιον έμπορο ή επιχειρηματία, ανακαλύπτει ότι το κατάστημα έχει υποστεί φθορές από την χρήση του μισθωτή.
Εάν οι φθορές είναι συνήθεις, δηλαδή οι αναμενόμενες κατά την φυσική πορεία των πραγμάτων, εξ αιτίας της παρόδου του χρόνου και εντός των ορίων των φυσιολογικών φθορών που υφίσταται ένα ακίνητο, τότε τις περισσότερες φορές δεν μπορεί καν να ζητήσει αποζημίωση από τον ενοικιαστή.
Για να μπορεί ο ιδιοκτήτης του καταστήματος να ζητήσει αποζημίωση ή αποκατάσταση των ζημιών και επαναφορά του μισθίου στην προτέρα κατάσταση, οι φθορές πρέπει να είναι ασυνήθιστα σοβαρές και εκτεταμένες, πέραν εκείνων που προκύπτουν από την συνήθη χρήση.
Ο ιδιοκτήτης για να ασκήσει τα δικαιώματά του από τις ζημίες που υπέστη το μίσθιο κατάστημα έχει προθεσμία έξι μηνών από την αποχώρηση του ενοικιαστή και την παραλαβή του καταστήματος.
Εάν όμως δεν πρόκειται απλώς για ζημιές, έστω και εκτεταμένες, του καταστήματος, αλλά για καταστροφή αυτού, από υπαιτιότητα του ενοικιαστή, τότε η προθεσμία για να αξιώσει ο ιδιοκτήτης αποζημίωση δεν είναι έξι μήνες, αλλά είκοσι χρόνια.
Αυτό έκρινε ο Άρειος Πάγος στην υπ’αριθ. 496/2008 απόφασή του, ακολουθώντας την ίδια θέση που είχε κρίνει και με άλλη απόφασή του το έτος 2005 (υπ’ αριθ. 1277/2005).
Και στις δύο υποθέσεις το κατάστημα καταστράφηκε από πυρκαϊά και ο ιδιοκτήτης αξίωσε αποζημίωση από τον ενοικιαστή, αποδεικνύοντας ότι η καταστροφή οφείλεται σε αμέλεια ή γενικώς σε υπαιτιότητα του μισθωτή. Ο μισθωτής (ενοικιαστής) και στις δύο περιπτώσεις προέβαλε την ένσταση της εξάμηνης παραγραφής των αξιώσεων του ιδιοκτήτη – εκμισθωτή, δηλαδή ότι πριν την άσκηση της αγωγής είχαν παρέλθη έξι μήνες από την παράδοση του μισθίου στην ιδιοκτήτη του. Ο Άρειος Πάγος, ωστόσο, σε αμφότερες τις περιπτώσεις έκρινε ορθή την κρίση του Εφετείου που είχε απορρίψει την ένσταση της εξάμηνης παραγραφής, διαλαμβάνοντας στην απόφασή του ότι σε περίπτωση ολικής καταστροφής του καταστήματος η παραγραφή δεν είναι εξάμηνη, αλλά εικοσαετής.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Καταργήθηκε το ΕΤΑΚ, επανήλθε ο ΦΑΠ

Καταργήθηκε το ΕΤΑΚ, επανήλθε ο ΦΑΠ



Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα δεν θα πληρώνουν πλέον ετήσιο φόρο για την κατοχή ακινήτου περιουσίας. Πριν από αρκετά χρόνια είχε εισαχθεί στην Ελλάδα ο φόρος μεγάλης ακίνητης περιουσίας (Φ.Μ.Α.Π.). Ο φόρος αυτός πληρωνόταν κάθε χρόνο στο ελληνικό κράτος από εκείνους που είχαν στην κυριότητά τους ακίνητα στην Ελλάδα πάνω από κάποια αξία. Η αξία των ακινήτων υπολογίζεται με βάση την αντικειμενική τους αξία, δηλαδή αυτήν που προσδιορίζει η εφορία και όχι βάσει της πραγματικής τους, αγοραίας αξίας, που συνήθως είναι μεγαλύτερη της αντικειμενικής.
Πριν από τρία περίπου έτη καταργήθηκε ο ΦΜΑΠ και εισήχθη το Ειδικό Τέλος Ακινήτων (Ε.Τ.ΑΚ), βασικό χαρακτηριστικό του οποίου ήταν ότι μείωνε τον ετήσιο φόρο ακινήτων, αλλά διηύρυνε τον αριθμό εκείνων που το κατέβαλαν, αφού ουσιαστικώς υπόχρεοι ήτοι σχεδόν όλοι οι κύριοι ακινήτων στην Ελλάδα.
Με τον νέο νόμο στην Ελλάδα καταργείται το ΕΤΑΚ και αντικαθείσταται από τον ΦΑΠ (Φόρος Ακινήτου Περιουσίας). Με τη νέα ρύθμιση απαλλάσσονται του ετησίου φόρου ακινήτων όλοι όσοι είναι κύριοι ακινήτων συνολικώς αντικειμενικής αξίας έως 400.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι τα αγροτεμάχια, δηλαδή τα κτήματα που βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός οικισμού απαλλάσσονται του φόρου.
Όσοι έχουν ακίνητα στην Ελλάδα αξίας από 400.000 έως 500.000 ευρώ, θα πληρώνουν ετησίως στο κράτος 0,1% φόρο για το ποσό άνω των 400.000 ευρώ. Δηλαδή για ακίνητα αντικειμενικής αξίας 450.000 ευρώ, ο ετήσιος φόρος θα είναι 50 ευρώ και για ακίνητα 500.000 ευρώ, ο φόρος θα είναι 100 ευρώ.
Όσοι έχουν ακίνητα στην Ελλάδα αξίας 600.000 ευρώ, θα πληρώνουν ετησίως στο κράτος φόρο 400 ευρώ.
Οι κύριοι ακινήτων αξίας 700.000 ευρώ, θα πληρώνουν ετησίως στο κράτος 1.000 ευρώ φόρο.
Τέλος, οι κύριοι ακινήτων αξίας 800.000 ευρώ, θα πληρώνουν ετησίως στο κράτος 1.900 ευρώ.
Οι κύριοι ακινήτων αξίως 800.000 ευρώ και άνω θα καταβάλουν ετησίως φόρο 1% επί του τμήματος της αντικειμενικής αξίας των ακινήτων τους που είναι πάνω από τα 800.000 ευρώ. Δηλαδή, ο κύριος ακινήτων αντικειμενικής αξίας 1.000.000 ευρώ, θα καταβάλει για τα πρώτα 800.000 ευρώ, φόρο 1.900 ευρώ και για τις υπόλοιπες 200.000 ευρώ αξίας των ακινήτων του, φόρο 2.000 ευρώ, επομένως συνολικώς 1.900 + 2.000 ευρώ =3.900 ευρώ.
Από τα ανωτέρω καθίσταται αντιληπτό ότι η μεγάλη πλειοψηφία των κατόχων ακινήτων στην Ελλάδα δεν θα πληρώνει καθόλου ετήσιο φόρο για την κατοχή των ακινήτων, αφού οι περισσότεροι ιδιοκτήτες κατέχουν ακίνητα των οποίων η αντικειμενική αξία είναι κάτω του ορίου των 400.000 ευρώ.
Με το νέο νόμο μειώνεται ελαφρώς ο φόρος μεταβιβάσεως ακινήτων. Με τον παλαιό νόμο, ο φόρος μεταβιβάσεως ήταν κατά βάση 9% έως 11% επί της αξίας του ακινήτου που ανέγραφε το συμβόλαιο πωλήσεως/αγοράςμ ενώ τώρα γίνεται από 8% έως 10%. Αν δηλαδή κάποιος αγοράζει ακίνητο στην Ελλάδα αξίας 100.000 ευρώ, που δεν αποτελεί πρώτη κατοικία για αυτόν που το αγοράζει, θα καταβάλει στην εφορία φόρο μεταβιβάσεως κατά μέσον όρο 9%, δηλαδή 9.000 ευρώ.
Πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι τα ανωτέρω μπορεί να μεταβληθούν, δεδομένης της ρευστότητος, η οποία επικρατεί στην ελληνική πολιτική και οικονομική ζωή στην παρούσα συγκυρία.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Επίδοση στο εξωτερικό για δίκη στην Ελλάδα

Μηδενί δίκην δικάσεις πριν αμφοίν μύθον ακούσεις. Αποτελεί θεμελιώδη αρχή επί της οποίας στηρίζεται το οικοδόμημα της δικαιοσύνης κάθε ανεπτυγμένου κράτους ο κανόνας ότι ένα δικαστήριο πριν εκδώσει την ετυμηγορία του, πρέπει να ακούσει και τις δύο πλευρές που διαφωνούν. Άλλως, ελλοχεύει ο κίνδυνος της αδικίας, διότι όσο καθαρή και αναμφισβήτητη αν παρουσιάζεται μία υπόθεση, πάντα μπορεί να κρύβει και μία άλλη, αντίθετη πλευρά και μόνον αφού εξασφαλισθεί ότι και η άλλη πλευρά θα ακουσθεί, μπορούμε να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα.
Για να γίνει μία αστική δίκη στην Ελλάδα πρέπει να εμφανισθεί τόσο ο ενάγων, αυτός δηλ. που έλαβε την πρωτοβουλία να γίνει το δικαστήριο, όσο και ο εναγόμενος, αυτός δηλ. κατά του οποίου στρέφεται ο ενάγων.
Εάν ο εναγόμενος κατοικεί εκτός Ελλάδος, η επίδοση πρέπει να γίνει σύμφωνα με την Συνθήκη της Χάγης, εκτός εάν διαμένει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οπότε ισχύουν ελαφρώς τροποποιημένες διατάξεις.
Η Συνθήκη της Χάγης προβλέπει ότι εάν ο εναγόμενος κατοικεί στο εξωτερικό σε γνωστή διεύθυνση, πρέπει οπωσδήποτε να του επιδοθεί το έγγραφο της δίκης. Σε περίπτωση απουσίας του εναγομένου, το δικαστήριο στην Ελλάδα μπορεί να προχωρήσει μόνο εάν αποδεικνύεται ότι πράγματι του επιδόθηκε η αγωγή.
Ο νόμος στην Ελλάδα ορίζει ότι επίδοση προς κάποιον που κατοικεί στο εξωτερικό γίνεται με επίδοση του δικογράφου στον Εισαγγελέα του δικαστηρίου στο οποίο γίνεται η δίκη. Ωστόσο, η Συνθήκη της Χάγης, που υπερισχύει του απλού ελληνικού νόμου, ορίζει ότι το δικόγραφο πρέπει να έχει πράγματι επιδοθεί στον εναγόμενο στο εξωτερικό και δεν αρκεί μόνο η επίδοση στον Εισαγγελέα.
Κατά την Συνθήκη της Χάγης, ωστόσο, κατ΄εξαίρεση επιτρέπεται να προχωρήσει η δίκη στην Ελλάδα, ακόμα κι αν ο εναγόμενος δεν έχει παραλάβει τα έγγραφα της δίκης στο εξωτερικό, εάν προκύπτει από έγγραφα των αρχών της χώρας όπου γίνεται η επίδοση ότι παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες που έγιναν, δεν κατέστη εφικτό να επιδοθεί στον εναγόμενο το δικόγραφο της δίκης και εφόσον έχει παρέλθει τουλάχιστον εξάμηνο από την αποστολή των εγγράφων στο εξωτερικό μέχρι την πρώτη συζήτηση της δίκης στην Ελλάδα.
Στην υπ’ αριθ. 1689/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου κρίθηκε υπόθεση αγωγής διαζυγίου, την οποία ο σύζυγος κατέθεσε στην Ελλάδα και απηύθηνε κατά της συζύγου του, κάτοικο ΗΠΑ. Η αγωγή δεν επεδόθη στην εναγομένη σύζυγο στις ΗΠΑ, παρά ταύτα τα δικαστήρια στην Ελλάδα προχώρησαν την δίκη και η σύζυγος παραπονέθηκε με αναίρεση στον Άρειο Πάγο ότι παραβιάσθηκαν τα δικαιώματά της, αφού η δίκη έγινε χωρίς να της επιδοθεί η αγωγή διαζυγίου στις ΗΠΑ.
Τα δικαστήρια στην Ελλάδα και ο Άρειος Πάγος έκριναν ότι «όπως προκύπτει από την από 11-3-2004 βεβαίωση της συμβαλλόμενης Αρχής για το γραφείο διεθνούς δικαστικής αρωγής στο Σιάτλ των ΗΠΑ (Process Forwarding International), η επίδοση του δικογράφου της άνω αγωγής διαζυγίου επιχειρήθη έντεκα (11) φορές από το αρμόδιο προς τούτο όργανο, χωρίς όμως αποτέλεσμα, από λόγους που αφορούν την ανακόπτουσα - εναγομένη, η οποία ισάριθμες φορές απέφυγε την παραλαβή αυτής».
Δέχθηκε δηλαδή ο Άρειος Πάγος ότι έγιναν επίμονες ενέργειες από τις αρμόδιες αρχές του Κράτους των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, στο οποίο απευθυνόταν η αγωγή διαζυγίου, προς επίδοση της αγωγής στην αναιρεσείουσα και εφόσον, παρά τις ενέργειες αυτές, αλλά και τις ενέργειες της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, δεν κατέστη δυνατή η λήψη σχετικής βεβαίωσης περί επιδόσεως της αγωγής στην αναιρεσείουσα, το Εφετείο στην Ελλάδα, που έκρινε ότι τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες από το άρθρο 15 παρ.2 της Διεθνούς Σύμβασης της Χάγης, δεν έσφαλε, αλλά ορθώς εφήρμοσε την Σύμβαση.
Συμπεραίνεται συνεπώς ότι για επίδοση στο εξωτερικό απαιτείται κατ’ αρχάς πραγματική επίδοση του δικογράφου στον εναγόμενο που κατοικεί εκτός Ελλάδος και δεν αρκεί η τυπική επίδοση στον Εισαγγελέα στην Ελλάδα. Όταν όμως η επίδοση στο εξωτερικό έχει καταστεί ανέφικτη λόγω κυρίως υπαιτιότητος του εναγομένου και έχουν παρέλθει τουλάχιστον έξι μήνες από την αποστολή του δικογράφου μέχρι την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως στο δικαστήριο στην Ελλάδα, η δίκη μπορεί να προχωρήσει και το ελληνικό δικαστήριο να εκδώσει απόφαση, έστω κι αν δεν άκουσε την άλλη πλευρά, η οποία ωστόσο κλητεύθηκε νομοτύπως να παραστεί και δεν παρέστη.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

Ακύρωση καταδολιευτικής πωλήσεως ακινήτου

Γενικός κανόνας του δικαίου, που προκύπτει από την κοινή λογική και την ηθική, είναι ότι εκείνος που έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν μπορεί να μειώσει την περιουσία του μεταβιβάζοντας περιουσιακά του στοιχεία, με σκοπό να αποφύγει την εξόφληση των υποχρεώσεών του προς τους δανειστές του.
Σε ένα πολύ απλό παράδειγμα, εάν κάποιος οφείλει 100.000 ευρώ σε μία τράπεζα ή σε έναν προμηθευτή του και η καταληκτική ημερομηνία αποπληρωμής του χρέους του έχει προ πολλού παρέλθει, τότε η ενδεχόμενη μεταβίβαση του μοναδικού περιουσιακού στοιχείου του, δηλαδή ενός ακινήτου αξίας 55.000 ευρώ, μπορεί να ακυρωθεί ως καταδολιευτική.
Για να θεωρηθεί καταδολίευση δανειστών η μεταβίβαση του περιουσιακού στοιχείου ενός οφειλέτη πρέπει να ισχύουν ορισμένες προϋποθέσεις. Απαιτείται πρώτα απ’ όλα πρόθεση του οφειλέτη με την μεταβίβαση να βλάψει τους δανειστές του. Η πρόθεση αυτή συνήθως υπάρχει όταν ο οφειλέτης γνωρίζει ότι με την μεταβίβαση του περιουσιακού του στοιχείου η περιουσία που θα του απομένει δεν θα επαρκεί για να εξοφληθούν οι δανειστές του.
Απαιτείται επίσης ο τρίτος, που αποκτά το περιουσιακό στοιχείο από τον οφειλέτη, να γνωρίζει ότι με την εν λόγω μεταβίβαση συντελείται αποφυγή πληρωμής χρεών του μεταβιβάζοντος οφειλέτη. Όταν ο αποκτών το ακίνητο από τον οφειλέτη είναι σύζυγος ή στενός συγγενής του, τεκμαίρεται ότι γνωρίζει ότι επιχειρείται καταδολίευση, εκτός εάν από την μεταβίβαση μέχρι την άσκηση της αγωγής για την ακύρωση της μεταβιβάσεως παρήλθε έτος.
Στην υπόθεση επί της οποίας εξεδόθη η υπ’ αριθ. 651/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου, μία ομόρρυθμος εταιρεία όφειλε 240 εκατομμύρια δρχ. σε τράπεζα ήδη από το 1992. Η τράπεζα κινήθηκε δικαστικώς κατά του ομορρύθμου εταίρου, για να εγγράψει υποθήκη στο μοναδικό περιουσιακό στοιχείο του, που ήταν ένα ακίνητο.
Ενώ το δικαστήριο για την εγγραφή υποθήκης επί του ακινήτου του οφειλέτη εκκρεμούσε, ο οφειλέτης πώλησε το μοναδικό του ακίνητο σε κάποιον τρίτο. Τα δικαστήρια μέχρι και τον Άρειο Πάγο κήρυξαν άκυρη την πώληση του ακινήτου, λόγω καταδολίευσης δανειστών, διότι απεδείχθη ότι το κίνητρο του πωλητή του ακινήτου ήταν να «απαλλαγεί» από το μοναδικό περιουσιακό του στοιχείο, ώστε η τράπεζα, στην οποία όφειλε μεγάλο χρηματικό ποσό, να μην μπορεί να του βρει προσωπική περιουσία.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr
ktimatologiolaw@yahoo.gr

Αποζημίωση για τραυματισμό σε τροχαίο ατύχημα

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*



2010Κάθε χρόνο 50.000 άνθρωποι περίπου χάνονται σε αυτοκινητικά δυστυχήματα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από αυτούς περίπου 2.500 αφήνουν την τελευταία τους πνοή στους ελληνικούς δρόμους, ενώ πολύ περισσότεροι είναι οι σοβαρά τραυματισμένοι, πράγμα που καθιστά την Ελλάδα μία από τις πλέον επικίνδυνες χώρες για τους οδηγούς στην Ευρώπη.
Ο υπαίτιος του τροχαίου ατυχήματος ή δυστυχήματος υποχρεούται να αποζημιώσει τον τραυματισθέντα ή την οικογένεια του θύματος, κατά το μέτρο της ευθύνης του, η οποία μπορεί να είναι πλήρης (στο 100%) ή μερική, δηλ. ένα ποσοστό ευθύνης να φέρει και το ίδιο το θύμα.
Ο ζημιωθείς σε αυτοκινητικό ατύχημα δικαιούται να αξιώσει αποζημίωση από τον υπαίτιο. Συνήθως, την αποζημίωση καλύπτει η ασφαλιστική εταιρεία του υπαιτίου.
Περιεχόμενο της αποζημιώσεως είναι όλα όσα ξόδεψε ο ζημιωθείς εξαιτίας του ατυχήματος σε ιατρούς και νοσοκομεία, σε φάρμακα και ιατρικά όργανα, σε φυσιοθεραπευτές, σε έξοδα μετακινήσεως λόγω στερήσεως της χρήσεως του αυτοκινήτου του, σε απώλεια εισοδήματος, σε αποκατάσταση καταστραφέντων αντικειμένων, αλλά και η ηθική βλάβη που υπέστη, δηλ. η σε χρήμα αποτίμηση της ταλαιπωρίας, της στεναχώριας, της απώλειας χρόνου του ζημιωθέντος, αλλά και των δυσμενών συνεπειών στο μέλλον της βλάβης της σωματικής του ακεραιότητος, που μπορεί μεν να απεκατεστάθη, αλλά κάποιες βλαπτικές συνέπειες θα συνεχίσουν να υπάρχουν και στην μελλοντική ζωή του τραυματισθέντος.
Εάν μάλιστα ο τραυματισμός προκάλεσε ιδιαίτερη αναπηρία ή βλάβη του σώματος, που θα εξακολουθεί έντονα να επηρεάζει το θύμα σε όλη την υπόλοιπη ζωή του, μπορεί να ζητηθεί και ξεχωριστή αποζημίωση για αυτόν συγκεκριμένα τον λόγο.
Εάν το δυστύχημα προκάλεσε απώλεια ζωής, τότε η οικογένεια του θύματος μπορεί να ζητήσει αποζημίωση λόγω ψυχικής οδύνης.
Ένα από τα κονδύλια που δικαιούται να ζητήσει ο ζημιωθείς είναι και όσα δαπάνησε για υπηρεσίες αποκλειστικής νοσοκόμου ή οικιακής βοηθού και όλα τα παρεμφερή, εάν εξαιτίας του ατυχήματος δεν είχε την δυνατότητα αυτοεξυπηρετήσεως για ορισμένο χρονικό διάστημα.
Πρέπει να τονισθεί ότι το κονδύλιο αυτό ο ζημιωθείς μπορεί να το ζητήσει ακόμα κι αν δεν πλήρωσε κάποια αποκλειστική νοσοκόμα ή οικιακή βοηθό, επειδή τις υπηρεσίες του τις προσέφερε το οικογενειακό περιβάλλον του (γονέας, αδελφός κλπ). Ακόμα δηλαδή κι αν ο τραυματισθείς δεν πλήρωσε τίποτα επειδή η μητέρα του (δωρεάν φυσικά) τον φρόντιζε επί μήνες, όταν ήταν στο κρεβάτι, θα μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο αποζημίωση αντιστοιχούσα στο ποσό που θα πλήρωνε σε αποκλειστική νοσοκόμα, εάν τις υπηρεσίες αυτές δεν του τις είχε προσφέρει η μητέρα του.
Τη νομολογία αυτή επιβεβαίωσε και η υπ’ αριθ. 522/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου. Ο δικαιολογητικός λόγος αυτής της ρυθμίσεως είναι ότι ο υπαίτιος του ατυχήματος και η ασφαλιστική εταιρεία δεν είναι δίκαιο να γλιτώσουν χρήματα επειδή το θύμα δεν το περιέθαλψε μία αποκλειστική νοσοκόμα, αλλά η μητέρα του.

Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι
Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.
bm-bioxoi@otenet.gr

The decedent lived abroad, but left assets in Greece

By Christos ILIOPOULOS*


It’s not uncommon litigation to start in Greece with regards to how an inheritance is settled. The heirs may fight between themselves on how the inheritance is divided and who gets what share. Disputes may arise especially in cases with an international aspect. The deceased may have lived in one country, but his assets are located in another and the heirs may also live in different countries.
In such cases, each heir may try to use the law of the country which suits him/her better, to put forward claims related to the assets of the deceased. If one heir starts a lawsuit action about the division of the inheritance in one country, the courts of that country must first establish that they have international jurisdiction to try this case, which involves the property of the deceased who lived in one country, but left property and heirs in one or more countries.
Thousands of Greeks left Greece decades ago and established themselves in other countries, where they made families and obtained assets, (real estate, movables, bank accounts etc.). These same people very often obtained properties in Greece, too, or inherited properties with assets located in Greece.
When they pass away, their assets, located around the world, may cause disputes among the heirs. Each heir has an interest to use the law of a specific country, in order to increase his/her share on the property.
Take one example: the deceased was born in Greece, but immigrated to Australia. He retained all his life the Greek citizenship, because he never renounced it and there was never issued a ministerial decision in Greece recognizing the loss of his Greek citizenship, despite the fact that the same Greek-born person obtained the Australian citizenship, too.
When he died, he left property in Greece and a dispute has arisen between his heirs on how the Greek property is divided. One of the heirs wants to apply Australian law, since this law may validate the deceased’s Will in its entirety and give him a larger share, even if he is not related to the deceased.
On the other hand, the family of the deceased wants to apply Greek law, as this law recognizes a larger share for the spouse and the children of the deceased (forced share), even if the deceased left a Will without leaving anything to his spouse and children.
The decedent’s children (issue) and the surviving spouse may have a right to bring a lawsuit action before the Greek courts, in order to obtain their forced heirship rights, as immediate family of the deceased. The other heir, who is not related to the deceased, but gets all the property according to the Will, may have an opposing interest, and he/she may file a lawsuit action in the courts of Australia, to get the whole of the inheritance.
For assets located in Greece, the Greek courts have jurisdiction, provided the deceased was a Greek citizen (even if he had double citizenship). The fact that the deceased lived and died outside of Greece is not enough to strip the Greek courts of jurisdiction on how his Greek assets will be divided.
That is the precedence which was followed by ruling No 400/2009 of the Greek Supreme Court (Arios PAgos). In that case, the deceased died outside of Greece. He had lived his life outside of Greece, but left property located in Greece. The Court of First Instance and the Court of Appeals in Nafplion ruled that Greek courts did not have jurisdiction.
However, when the case was heard by Arios Pagos, the ruling was different. The Supreme Court decided that the decision of the Court of Appeals in Nafplion had not interpreted the law properly and that in such cases Greek courts had international jurisdiction to try the substance of the case, at least with regards to property located in Greece.
According to Greek law, the surviving spouse, even if left completely out of the Will, in most cases is entitled to claim 1/8 of the decedent’s property. The decedent’s issue (children) are entitled to claim (forced share) 3/8 of the inheritance, which is half of what they would get (3/4) if the deceased had died intestate (without a Will) and always provided the deceased had the Greek citizenship.


Christos ILIOPOULOS, attorney at
the Supreme Court of Greece, LL.M.
e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr