Thursday, July 3, 2014

Ανήλικοι και ανίκανοι προστατεύονται από την χρησικτησία

Όταν κάποιος μπορεί να αποδείξει ότι κατέχει ένα ακίνητο με την πεποίθηση ότι είναι δικό του για χρονικό διάστημα πάνω από είκοσι χρόνια, μπορεί να αποκτήσει την κυριότητά του, δηλαδή να γίνει ο ιδιοκτήτης του με (έκτακτη) χρησικτησία. Δηλαδή, ακόμα κι αν δεν έχει συμβόλαιο στο όνομά του, μπορεί να αποκτήσει νόμιμο τίτλο επί του συγκεκριμένου ακινήτου, εφόσον αποδείξει ότι ασκούσε επί τουλάχιστον εικοσαετία νομή, που σημαίνει χρήση του ακινήτου με την γνώση και την πίστη ότι αυτό του ανήκει. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που ένα ακίνητο ανήκει ή θεωρείται ότι ανήκει σε κάποιον αδύναμο, που χρήζει προστασίας από το κράτος, όπως είναι ο ανήλικος ή εκείνος που έχει κηρυχθεί σε δικαστική συμπαράσταση; Σ' αυτή την περίπτωση ο νόμος προστατεύει τον αδύναμο, δηλαδή το ανήλικο και εκείνον που έχει κηρυχθεί σε δικαστική συμπαράσταση, έναντι εκείνου που διεκδικεί το ακίνητο με χρησικτησία. Το άρθρο 1055 του Αστικού Κώδικος ορίζει ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση του ισχυρισμού περί χρησικτησίας έναντι ανηλίκου ή εκείνου που τελεί υπό δικαστική συμπαράσταση, για όσο χρονικό διάστημα διαρκούν οι καταστάσεις αυτές, δηλ μέχρι την ενηλικίωση του ανηλίκου και για το χρονικό διάστημα από την έκδοση της αποφάσεως περί δικαστικής συμπαραστάσεως και μετά. Αυτό σημαίνει ότι εάν κάποιος ισχυρίζεται ότι έγινε κύριος ενός ακινήτου διότι ασκεί νομή επ' αυτού για 21 χρόνια και συνυπολογίζει χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο αντίδικός του ήταν ανήλικος, εφόσον προβληθεί η σχετική ένσταση, τα χρόνια που ο αντίδικος ήταν ανήλικος δεν θα προσμετρηθούν στην χρησικτησία. Επομένως, αν κάποιος ισχυρίζεται ότι νέμεται το ακίνητο από το 1990 έως το 2011 και άρα έγινε κύριος με χρησικτησία διαρκείας 21 ετών, έναντι αντιδίκου που ήταν ανήλικος (11 ετών) το 1990, στην χρησικτησία δεν μπορούν να προσμετρηθούν τα έτη από το 1990 έως το 1997, διότι ο αντίδικος που ήταν 11 ετών το 1990, ενηλικιώθηκε το 1997 και μόνο μετά το 1997 μπορεί να προσμετρηθούν τα χρόνια για να αντιταχθεί εναντίον του χρησικτησία. Στην υπ' αριθ. 944/2013 απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε υπόθεση στην οποία ο κύριος ακινήτων τα πώλησε σε αγοραστές. Ο πωλητής των ακινήτων λίγα χρόνια αργότερα κηρύχθηκε από το δικαστήριο σε δικαστική συμπαράσταση, λόγω ψυχικής νόσου. Λίγα χρόνια μετέπειτα, η δικαστική συμπαραστάτης του πωλητή των ακινήτων, μητέρα του, άσκησε αγωγή στα δικαστήρια κατά των αγοραστών και επέτυχε την ακύρωση των συμβολαίων πωλήσεως των ακινήτων, με το σκεπτικό ότι ο υιός της κατά τον χρόνο που πώλησε τα ακίνητά του έπεσε θύμα εκμετάλλευσης της απειρίας και της αδυναμίας του περί τις συναλλαγές από τους αγοραστές των ακινήτων. Μετά την ακύρωση των συμβολαίων πωλήσεως των ακινήτων, οι αγοραστές που στο μεταξύ είχαν οικοδομήσει κατοικίες εντός αυτών, αλλά βρέθηκαν τα συμβόλαιά τους να ακυρώνονται λόγω του ότι είχαν εκμεταλλευθεί την ανικανότητα περί τις συναλλαγές του πωλήτη, προέβαλαν ισχυρισμό περί κτήσεως των ακινήτων δυνάμει χρησικτησίας, αφού από τον χρόνο αγοράς των ακινήτων είχαν παρέλθει ούτως ή άλλως πάνω από είκοσι έτη. Τα δικαστήρια της ουσίας και ο Άρειος Πάγος απέρριψαν τον ισχυρισμό τους περί χρησικτησίας, διότι εφήρμοσαν το νόμο που ορίζει ότι χρησικτησία κατά ανηλίκου ή δικαστικώς συμπαραστατούμενου δεν υπολογίζεται για τα έτη που κρατάει η κατάσταση αυτή. Επομένως, στον χρόνο χρησικτησίας των αγοραστών δεν μπορεί να υπολογισθεί ο χρόνος που ο αντίδικός τους ήταν υπό δικαστική συμπαράσταση και ο υπόλοιπος χρόνος δεν τους επαρκεί για να συμπληρώσουν την απαιτούμενη για χρησικτησία εικοσαετία. Παρόμοια υπόθεση έκρινε ο Άρειος Πάγος και στην 142/2013 απόφασή του, στην οποία το ανώτατο δικαστήριο απεφάνθη ότι χρησικτησία έναντι διαδίκου για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο είναι ανήλικος δεν μπορεί να υπολογισθεί. Σε αμφότερες τις αποφάσεις ο Άρειος Πάγος απεφάσισε ωστόσο, ότι ο ισχυρισμός ότι συγκεκριμένος διάδικος ήταν ανήλικος ή ανίκανος προς δικαιοπραξία λόγω δικαστικής συμπαραστάσεως, πρέπει να προβάλλεται με ένσταση και δεν λαμβάνεται υπόψιν αυτεπαγγέλτως, ούτε είναι υποχρέωση του ενάγοντος να ισχυρισθεί πρώτος εκείνος ότι η χρησικτησία δεν προβάλλεται κατά ανηλίκου ή δικαστικώς συμπαραστατούμενου. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Το πληρεξούσιο ισχύει όσο ζει ο εντολέας

Το πληρεξούσιο είναι ένα νομικό έγγραφο που παρέχει λύσεις στις περιπτώσεις συντάξεως πλήθους νομικών πράξεων ή δικαστικών ενεργειών, όταν εκείνος που πρέπει να υπογράψει δεν μπορεί να βρίσκεται στον τόπο όπου πρέπει να υπογραφεί ένα έγγραφο ή να συζητηθεί μία υπόθεση στο δικαστήριο. Εκείνος που βρίσκεται σε άλλη πόλη ή σε άλλη χώρα, ή εκείνος που δεν μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως σε συμβολαιογράφο, στην εφορία, στο δικαστήριο κλπ. για λόγους επαγγελματικούς, υγείας ή άλλους, δύναται να υπογράψει πληρεξούσιο ή εξουσιοδότηση, ώστε κάποιο άλλο πρόσωπο, στο οποίο έχει πλήρη εμπιστοσύνη, να εργήσει την πράξη για λογαριασμό του. Για σοβαρές νομικές πράξεις, όπως κάθε δικαιοπραξία που αφορά ακίνητα, για παράσταση στον Άρειο Πάγο ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας και σε περιπτώσεις λύσεως γάμου (αγωγή διαζυγίου), απαιτείται πληρεξούσιο που έχει συνταχθεί σε συμβολαιογράφο στην Ελλάδα, ή στο Προξενείο της Ελλάδος σε ξένη χώρα, ή σε συμβολαιογράφο άλλης χώρας, εφόσος έχει την επικύρωση της Χάγης (Αποστίλη), όταν αυτό απαιτείται, ή την επικύρωση του Προξενείου της Ελλάδος, εάν η ξένη χώρα δεν έχει κυρώσει την σύμβαση της Χάγης. Κάποιες άλλες φορές, πληρεξουσιότητα δίδεται με απλή εξουσιοδότηση, που υπογράφει ο εξουσιοδοτών στο ΚΕΠ, στο Αστυνομικό Τμήμα, στο Προξενείο ή σε δημόσια αρχή που βεβαιώνει το γνήσιο της υπογραφής. Η ισχύς του ειδικού πληρεξουσίου θεωρητικώς δεν λήγει, παρά μόνο με την ανάκλησή του ή τον θάνατο του εντολέως. Μετά τον θάνατο του εντολέως το πληρεξούσιο παύει να ισχύει. Γι' αυτό και κατά την υπογραφή της νομικής πράξεως από τον πληρεξούσιο στο όνομα του εντολέως, ο πληρεξούσιος συνήθως καλείται να δηλώσει εγγράφως ότι το πληρεξούσιο δυνάμει του οποίου ενεργεί δεν έχει ανακληθεί και ότι είναι σε ισχύ. Εάν ο πληρεξούσιος γνωρίζει ότι εκείνος που του έχει χορηγήσει την πληρεξουσιότητα έχει αποβιώσει θα πρέπει να απόσχει από την υπογραφή οιασδήποτε πράξεως και να το δηλώσει σε εκείνον που πρόκειται να κάνει χρήση του πληρεξουσίου. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση στην οποία το πληρεξούσιο που υπεγράφη περιλαμβάνει και ρητή διάταξη ότι θα ισχύει και μετά τον θάνατο του εντολέως. Θεωρητικώς, ο νόμος προβλέπει τέτοια δυνατότητα, στην πράξη ωστόσο σπανίως γίνεται χρήση αυτής, δεδομένου ότι μετά τον θάνατο εκείνου που υπέγραψε το πληρεξούσιο (εντολέας), δημιουργούνται εύλογες και σοβαρές αμφιβολίες περί του κύρους της πληρεξουσιότητος και σπανίως θα βρεθεί συμβολαιογράφος, δικαστήριο ή δημόσια αργή που θα δεχθεί πληρεξούσιο, σε χρόνο που ο εντολέας δεν βρίσκεται πλέον στην ζωή. Στην υπ' αριθ. 1241/2012 απόφασή του ο Άρειος Πάγος ανήρεσε απόφαση του Εφετείου με το σκεπτικό ότι δεν περιείχε επαρκείς αιτιολογίες για την ισχύ ή μη πληρεξουσίου που αφορούσε μεταβιβάσεις ακινήτων, μετά τον θάνατο του εντολέως. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Monday, June 16, 2014

Άκυρη διαθήκη λόγω πιέσεων προς την διαθέτη

Η διαθήκη είναι ένα πολύ σημαντικό έγγραφο με το οποίο μεταβιβάζεται η κυριότητα ακινήτων, αλλά και άλλων περιουσιακών αγαθών, συχνά τραπεζικών λογαριασμών, ή κινητών πραγμάτων μεγάλη αξίας, όπως κοσμήματα, πίνακες ζωγραφικής ή άλλα έργα τέχνης κλπ. Η διάγνωση της ικανότητος ή ανικανότητος του προσώπου που έγραψε την διαθήκη αποκτάει συνεπώς μεγάλη αξία και αποτελεί συχνά την αιτία δικαστικών διενέξεων. Αυτό συμβαίνει διότι συχνά εκείνος που συντάσσει διαθήκη είναι μεγάλης ηλικίας και πολλές φορές η υγεία του δεν είναι πολύ καλή, με αποτέλεσμα είτε να συντάσσει πράγματι άκυρη διαθήκη, διότι δεν καταλαβαίνει τι γράφει, είτε η ελαφρώς κλονισμένη υγεία του να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης εκείνων που επιδιώκουν να ακυρώσουν την διαθήκη του. Στην υπ'αριθ. 840/2013 απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε υπόθεση στην οποία η διαθέτις είχε γράψει αρκετές διαθήκες, από τις οποίες οι πιο κρίσιμες ήταν εκέινη που συνέταξε τον Ιούνιο του 1994 και εκείνη που έγραψε τον Ιανουάριο του 1995. Η διαθέτης αρχικώς είχε κάνει διαθήκη το 1972 αφήνοντας την περιουσία της στον σύζυγό της. Όταν όμως αυτός πέθανε το 1986, η διαθέτις έγραψε άλλες διαθήκες. Τον Ιούλιο του 1994, όταν ήταν ήδη 84 ετών, έγραψε νέα διαθήκη, με την οποία ακύρωνε όλες τις προηγούμενες και άφηνε την περιουσία της στην αδελφή της, με τον όρο όμως ότι αν η αδελφή της πεθάνει πριν από αυτήν, τότε η περιουσία της ήθελε να μεταβιβασθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Νεκταρίου. Κατά το διάστημα αυτό η διαθέτις, η οποία ήταν ομογενής από την Ρουμανία, δεν γνώριζα καλά την ελληνική γλώσσα και δεν είχε πολλούς συγγενείς στην Ελλάδα, είχε σχέσεις με γείτονες, που την φρόντιζαν, κατά μία άποψη όμως, ασκούσαν και επιρροή επάνω της, για να αλλάξει διαθήκη και να αφήσει την περιουσία της σ' αυτούς. Τον Ιανουάριο του 1995 η διαθέτις άλλαξε μία ακόμη φορά την διαθήκη της και άφηνε πλέον την περιουσία της στους γείτονες και σε κάποιους συγγενείς. Η αδελφή της απεβίωσε πριν από αυτήν, ενώ η διαθέτις απεβίωσε το 1996. Οι διαθήκες της θανούσης δημοσιεύθηκαν από το Πρωτοδικείο. Ο Ιερός Ναός άσκησε αγωγή με την οποία ζητούσε την ακύρωση της τελευταίας διαθήκης της, δηλ. εκείνης που υπέγραψε τον Ιανουάριο του 1995, διότι τότε η διαθέτης δεν είχε την χρήση του λογικού και δεν αντιλαμβανόταν πλήρως τις συνέπειες των πράξεών της. Ο Ιερός Ναός είχε έννομο συμφέρον να επιδιώξει την ακύρωση της τελευταίας διαθήκης, διότι αν αυτή ακυρωνόταν, θα ίσχυε η προηγούμενη διαθήκη, δηλ. εκείνη που είχε συνταχθεί τον Ιούνιο 1994, κατά την οποία ο Ιερός Ναός ελάμβανε το μεγάλο μέρος της περιουσίας της, δεδομένης της προαποβιώσεως της αδελφής της διαθέτιδος. Το Εφετείο, όπου έφθασε η υπόθεση, διεπίστωσε ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα από την σύνταξη της τελευταίας διαθήκης του 1995 η διαθέτις εξετάσθηκε από ψυχίατρο και διαγνώσθηκε, ότι παρουσίαζε σαφή έκπτωση στις περισσότερες από τις νοητικές της λειτουργίες και ειδικότερα εμφάνιζε διαταραχές στον τοπικό και κυρίως στον χρονικό προσανατολισμό, διαταραχές στην προσοχή και την συγκέντρωση, έκπτωση της μνήμης, τόσο της βραχύχρονης όσο και της μακρόχρονης, μικρή καχυποψία και δυσκολία στον λόγο όσον αφορά την ονομασία αντικειμένων. Ο ιατρός χαρακτήρισε τα συμπτώματα ως παθολογικά, μη οφειλόμενα μόνο στην φυσιολογική διεργασία της γήρανσης, αλλά και σε γεροντική άνοια αξιολογούμενη ως ελαφρά. Τελικώς, το Εφετείο έκρινε ότι η διαθέτις με επιβαρυμένη πνευματική υγεία και τελούσα υπό την ψυχική πίεση άλλων προσώπων, δεν είχε συνείδηση των πράξεών της και ειδικότερα της βαρύτητας και σημασίας της διαθήκης, όταν την συνέταξε στις 12-1-1995 και επομένως ήταν ανίκανη να συντάξει διαθήκη. Οι ηττηθέντες άσκησαν αναίρεση στον Άρειο Πάγο, ο οποίος επεκύρωσε την απόφαση του Εφετείου, κρίνοντας αμετακλήτως πλέον ότι η διαθήκη του Ιανουαρίου 1995 ήταν άκυρη και ισχυρή ήταν η διαθήκη του Ιουνίου 1994, σύμφωνα με την οποία το μεγαλύτερο μέρος της κληρονομίας περιερχόταν στον Ιερό Ναό. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Φορολογική δήλωση κατοίκων εξωτερικού

Πιστέψτε με, δεν είναι ιδιαιτέρως ευχάριστη εργασία να γράφεις για φορολογικά ζητήματα. Ειδικώς όταν πρόκειται για φορολογία στην Ελλάδα, όπου από μέρα σε μέρα δεν ξέρεις τι θα σου ξημερώσει, ποιός νόμος θα καταργηθεί και ποιές, πολλές, νέες υποχρεώσεις θα εμφανισθούν, η ενασχόληση με τα φορολογικά είναι εγχείρημα που απαιτεί υψηλή σταθερότητα, που σε υποχρεώνουν όμως να το επιτύχεις πάνω σε κινούμενη άμμο! Επειδή ωστόσο η ενημέρωση προέχει, ιδίως όταν μπορεί να γλιτώσει τους φορολογουμένους από πρόστιμα και μεγάλη μελλοντική ταλαιπωρία, οι ομογενείς πρέπει να γνωρίζουν ότι στις 30 Ιουνίου 2014 λήγει η προθεσμία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων όσων υποχρεούνται να τις υποβάλουν στην Ελλάδα. Βεβαίως έχει γραφεί ότι η προθεσμία μπορεί να παραταθεί έως τέλος Ιουλίου 2014, αλλά αυτό δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως. Αυτοί που υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση είναι πρώτον όσοι έχουν εισόδημα στην Ελλάδα. Ομογενείς που έχουν εισόδημα είναι συνήθως όσοι εισπράττουν μισθώματα (ενοίκια) από εκμίσθωση κατοικιών ή καταστημάτων ή άλλων χώρων (π.χ. οικοπέδων, γηπέδων). Επίσης, εισόδημα είναι και η σύνταξη που λαμβάνουν στην Ελλάδα. Εάν ένας ομογενής δεν έχει εισόδημα ούτε από ενοίκια, ούτε από σύνταξη, έχει όμως ακίνητο ή ακίνητα, περιλαμβάνεται κι αυτός σε όσους έχουν υποχρέωση υποβολής δηλώσεως. Συγκεκριμένα, ο ομογενής, δηλ. ο κάτοικος εξωτερικού, που έχει στην κυριότητά του διαμέρισμα ή μονοκατοικία και κάθε άλλου είδους κτίσμα στην Ελλάδα πρέπει να υποβάλει δήλωση, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν θα πληρώσει φόρο, εφόσον δεν έχει εισόδημα. Εκείνος όμως που έχει αγροτεμάχια, δεν υποχρεούται σε δήλωση, εφόσον δεν έχει εισόδημα. Δήλωση υποβάλλει και εκείνος που δεν έχει πλήρη κυριότητα του ακινήτου, αλλά μόνο ένα εξ αδιαιρέτου ποσοστό. Επίσης, ο ομογενής που έχει στην Ελλάδα αυτοκίνητο, ή πλωτό σκάφος πρέπει να υποβάλει δήλωση, με πιθανότητα να μην πληρώσει φόρο, αναλόγως της κάθε συγκεκριμένης υποθέσεως. Η δήλωση υποβάλλεται μόνο με ηλεκτρονικό τρόπο, μέσω Διαδικτύου. Για να μπορεί να υποβληθεί, πρέπει ο ομογενής να έχει λάβει από την εφορία δύο κωδικούς, τον username και το password. Τέλος, υπονθυμίζουμε ότι στο τέλος Μαϊου 2014 έληξε η προθεσμία υποβολής της ηλεκτρονικής δηλώσεως Ε9, για εκείνους που το 2013 πούλησαν ή αγόρασαν ακίνητο, έκαναν ή έλαβαν γονική παροχή και δωρεά και γενικώς για όσους έκαναν αλλαγές στη νομική κατάσταση των ακινήτων τους. Ωστόσο, όσοι δεν υπέβαλαν την δήλωση εμπροθέσμως, μπορούν να το κάνουν για λίγο καιρό ακόμα χωρίς πρόστιμο. Η δήλωση υποβάλλεται στις πλείστες των περιπτώσεων μόνο ηλεκτρονικά. Όσοι δεν έχουν υποβάλει σωστά το Ε9 για τα ακίνητα που απέκτησαν το 2013 ή παλαιότερα, δεν μπορούν να εκδώσουν ηλεκτρονικώς το έντυπο ΕΝΦΙΑ, που σημαίνει ότι δεν μπορούν να πωλήσουν, να δωρίσουν ή να κάνουν γονική παροχή το ακίνητό τους. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Monday, May 19, 2014

Όταν το ακίνητό μας κινδυνεύει από καταπατητές

Πάρα πολλοί ομογενείς που διαμένουν μονίμως στο εξωτερικό διαθέτουν περιουσία στην Ελλάδα. Η περιουσία αυτή μπορεί να είναι είτε ένα μικρό σπίτι ή οικόπεδο, είτε περισσότερα ακίνητα που έχουν κληρονομήσει ή και αγοράσει. Βαθιά ριζωμένη στην σκέψη πολλών είναι η προσδοκία για επιστροφή στην Ελλάδα ή απλώς για διατήρηση της ελληνικής περιουσίας, ώστε τα παιδιά και τα εγγόνια να έχουν πάντα έναν δεσμό με την Πατρίδα, αλλά και την ευκαιρία να κάνουν τις καλοκαιρινές διακοπές τους στην ομορφότερη ίσως χώρα του κόσμου. Για να κρατήσουν τα λίγα ή τα πολλά ακίνητά τους στην Ελλάδα, οι ιδιοκτήτες τους πρέπει να παρακολουθούν την κατάστασή τους, είτε όταν έρχονται στην Ελλάδα αυτοπροσώπως, είτε μέσω συγγενών ή φίλων, τους οποίους εμπιστεύονται για την προστασία της περιουσίας τους. Εάν διαπιστωθεί ότι κάποιος ξένος, γείτοντας, συγγενής ή τρίτος, πάντως μη δικαιούχος, είτε έχει καταπατήσει το ακίνητό τους, είτε το επιβουλεύται με διάφορες ενέργειες προπαρασκευαστικές της καταπάτησης, οι ομογενείς που έχουν ακίνητα στην Ελλάδα πρέπει να απευθυνθούν σε δικηγόρο για να μάθουν με ποιόν τρόπο μπορούν να προστατεύσουν την περιουσία τους. Εάν η προσπάθεια συμβιβασμού και οι συνεννοήσεις με εκείνον που διεκδικεί το ακίνητό τους δεν αποδώσουν, η μόνη λύση είναι πλέον η προσφυγή στην δικαιοσύνη, με το κάθε φορά ενδεικνυόμενο μέσο, είτε αυτό λέγεται αγωγή, είτε ασφαλιστικά μέτρα, είτε με κάποιον άλλον τρόπο αναλόγως της φύσεως της καταπατήσεως. Στην αγωγή που κατατίθεται στο δικαστήριο και θα εκδικασθεί μετά από αρκετούς μήνες, το ακίνητο πρέπει να περιγράφεται με λεπτομερή τρόπο, ώστε να μην προκύπτει αμφιβολία για το πού ακριβώς βρίσκεται. Στις χιλιάδες των υποθέσεων που κάθε χρόνο δικάζονται για διεκδίκηση ακινήτων, τα δικαστήρια στην Ελλάδα έχουν κρίνει ότι για να είναι ορισμένη, επαρκής και πλήρης η αγωγή για την προστασία ενός ακινήτου, πρέπει να περιλαμβάνει την ακριβή περιγραφή του ακινήτου, δηλαδή, τον προσδιορισμό του κατά θέση, έκταση, ιδιότητα και όρια και μάλιστα τόσο λεπτομερώς, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ως προς την ταυτότητά του. Το ίδιο αποφάσισε ο Άρειος Πάγος στην υπ' αριθ. 832/2013 απόφασή του, λέγοντας ότι για να διεκδικήσει κάποιος ένα ακίνητο πρέπει στην αγωγή που θα καταθέσει στο δικαστήριο να προσδιορίζει σε ποιά θέση βρίσκεται το ακίνητο, ποιά είναι η επιφάνειά του, ποιά είναι η ιδιότητά του, δηλ. αν είναι αστικό, οικόπεδο, ή αγροτική έκταση, αγροτεμάχιο ή άλλο και ποιά είναι τα όριά του. Συνήθως, ο καλύτερος τρόπος για να περιγραφεί το διεκδικούμενο ακίνητο είναι η αναφορά στην περιγραφή που γίνετεαι στο συμβόλαιο κτήσεως και σε τοπογραφικό που αποτυπώνει το ακίνητο, περιλαμβάνον όλα τα στοιχεία που απαιτεί η πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου για την ταυτοποίηση και εξατομίκευση του επιδίκου ακινήτου. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος στην 832/2013 απόφασή του, όπως σταθερά μέχρι τώρα έχει αποφασίσει και στις πολλές αντίστοιχες αποφάσεις του στο παρελθόν, δεν απαίτησε η λεπτομερής περιγραφή του ακινήτου να φθάνει μέχρι την αναφορά των πλευρικών διαστάσεών του. Επομένως, δεν είναι αναγκαίο να περιγράφεται ότι το ακίνητο π.χ. προς βορράν έχει σύνορο την πλευρά ΔΕ, μήκους 28 μέτρων κλπ. Ομοίως, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι δεν είναι αναγκαίο να αναφέρονται και τα ονόματα των ιδιοκτητών των ομόρων ακινήτων. Αυτό που πρέπει συνεπώς να κάνει κάθε ιδιοκτήτης ακινήτου, εκτός από το να το επισκέπτεται όσο πιο συχνά γίνεται και να επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις καταπάτησης, είναι να έχει πάντα στην διάθεσή του το συμβόλαιο με το οποίο απέκτησε το συγκεκριμένο ακίνητο, αλλά και ένα τοπογραφικό, ή όλη την σειρά των συμβολαίων και των τοπογραφικών, εάν υπάρχουν, ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να περιγράψει με νομικά ορθό τρόπο το ακίνητό του, στην απευκτέα περίπτωση που χρειασθεί αυτό να γίνει σε ένα δικαστήριο. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Monday, May 5, 2014

Πώς η υπεύθυνη δήλωση εκτιμάται από τους δικαστές

Σε αστικό δικαστήριο στην Ελλάδα μπορούν να προσαχθούν ως αποδεικτικά μέσα πλήθος στοιχείων, από τα οποία οι δικαστές θα διαγνώσουν την αλήθεια και την βασιμότητα ή μη των ισχυρισμών που προβάλλονται από τις αντιτιθέμενες πλευρές. Μεταξύ των αποδεικτικών μέσων, σημαντική θέση κατέχουν οι μάρτυρες, οι οποίοι καταθέτουν για τα πραγματικά περιστατικά που είτε γνωρίζουν από προσωπική εμπειρία (αυτόπτες ή αυτήκοοι μάρτυρες), είτε για όσα έχουν ακούσει και μάθει από τρίτους. Στις αστικές δίκες ενώπιον του ακροατηρίου κατά την διάρκεια της διεξαγωγής της συζήτησης επί της υποθέσεως συνήθως επιτρέπεται ένας μάρτυρας από κάθε πλευρά. Ο μάρτυρας που παρίσταται στο δικαστήριο προτιμάται να είναι αυτός που γνωρίζει τα περισσότερα για την υπόθεση, ώστε το δικαστήριο να του απευθύνει απ’ ευθείας ερωτήσεις, να αξιολογήσει τις απαντήσεις του, να διαπιστώσει τον τρόπο με τον οποίο απαντά (διστακτικότητα ή ευθύτητα, κατηγορηματικές ή μη απαντήσεις), αλλά και να συνάγει συμπεράσματα από τις απαντήσεις που δίδει στις ερωτήσεις των δικηγόρων. Επειδεί ο ένας μόνο μάρτυρας μπορεί να αποτελεί περιορισμό για τους διαδίκους, οι τελευταίοι έχουν την ευκαιρία να εξετάσουν και άλλους μάρτυρες με τις ένορκες βεβαίωσεις, που γίνονται ενώπιον Ειρηνοδίκη, Συμβολαιογράφου ή και Προξένου, μετά από προηγούμενη γνωστοποίηση του αντιδίκου προ μίας ή δύο ημερών, εκτός εάν ο αντίδικος είναι κάτοικος εξωτερικού, οπότε απαιτείται γνωστοποίηση προ οκτώ ημερών. Συχνά στα δικαστήριο οι διάδικοι προσκομίζουν μαρτυρικές καταθέσεις που έχουν άλλη μορφή, δηλαδή δεν είναι ένορκες βεβαιώσεις που έχουν ληφθεί όπως απαιτεί ο νόμος. Προσκομίζουν δηλ. υπεύθυνες δηλώσεις που έχουν υπογραφεί είτε ιδιωτικώς, είτε ενώπιον αρχής (ΚΕΠ, Δημάρχου, Αστυνομικού) χωρίς προηγούμενη γνωστοποίηση του αντιδίκου. Αυτές οι υπεύθυνες δηλώσεις λαμβάνονται υπόψιν από τα δικαστήριο ελευθέρως, δηλαδή ως δικαστικά τεκμήρια. Για να ληφθούν όμως υπόψιν πρέπει να μην έχουν ληφθεί ενόψει της συγκεκριμένης δίκης, αλλά σε άλλη περίσταση, σε ανύποπτο χρόνο και πάντως όχι για τον σκοπό να χρησιμοποιθούν στην συγκεκριμένη δίκη. Αυτό έχει κριθεί από τα δικαστήρια διότι εφόσον μία μαρτυρική κατάθεση προορίζεται για συγκεκριμένη δίκη, πρέπει να γίνει με τον τρόπο που ορίζει η δικονομία, δηλ. είτε με κατάθεση ενώπιον του δικαστηρίου, είτε με ένορκη βεβαίωση μετά από προηγούμενη ειδοποίηση του αντιδίκου. Η υπεύθυνη δήλωση γίνεται χωρίς ειδοποίηση του αντιδίκου, οπότε δεν πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου, εάν έγινε για συγκεκριμένη δίκη. Εάν όμως η υπεύθυνη δήλωση κάποιου έχει λάβει χώρα σε διαφορετική χρονική περίσταση, ή με αφορμή άλλη διαδικασία, εφόσον έχει αποδεικτική αξία για την δίκη που λαμβάνει χώρα, θα ληφθεί υπόψη από τον δικαστή ως δικαστικό τεκμήριο και ο δικαστής θα την εκτιμήσει ελευθέρως, προσδίδοντάς της μεγάλη, μικρή η και καθόλου βαρύτητα. Αυτό έκρινε και η υπ’ αριθ. 780/2012 απόφαση του Γ’ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, διαλαμβάνοντας ότι «οι υπεύθυνες δηλώσεις του ν.δ/τος 105/1969 και ήδη του ν. 1599/1986 παραδεκτά λαμβάνονται υπόψη ως δικαστικά τεκμήρια από τα δικαστήρια της ουσίας, εφόσον δεν προκύπτει ότι δόθηκαν για να χρησιμοποιηθούν στη συγκεκριμένη δίκη, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση». Στην δίκη αυτή είχε προσκομισθεί δήλωση Προέδρου Κοινότητος, που έλεγε ότι ο ένας διάδικος είχε νομή επί του επιδίκου ακινήτου. Το δικαστήριο έκρινε ότι ο Πρόεδρος Κοινότητος, όπως και ο Δήμαρχος, βεβαιώνουν εκ του νόμου περί της δημοτολογικής καταστάσεως των πολιτκών και όχι για το ποιός έχει νομή ή κυριότητα επί ακινήτων. Για τον λόγο αυτόν δεν αντιμετώπισε την βεβαίωση του Προέδρου της Κοινότητος ως δημόσιο έγγραφο, αλλά απλώς ως βεβαίωση τρίτου, που έχει αξία δικαστικού τεκμηρίου και δεσμεύει πολύ λιγότερο το δικαστήριο από όσο το δεσμεύει ένα δημόσιο έγγραφο. Στην ίδια δίκη διάδικος προσκόμισε και δύο άλλες υπεύθυνες δηλώσεις, που είχαν ληφθεί όμως «ειδικά προς το σκοπό να χρησιμεύσουν ως αποδεικτικό μέσο στη δίκη αυτή» και γι’ αυτό το δικαστήριο δεν τις έλαβε καθόλου υπόψιν του, δηλ, ούτε καν ως δικαστικά τεκμήρια. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr

Σύσταση οριζοντίου και με διαθήκη

Σύσταση οριζοντίου και με διαθήκη Η ανέγερση κτιρίου με περισσότερα του ενός διαμερίσματα σε ιδιόκτητο οικόπεδο νομικώς συνεπάγεται ότι η ιδιοκτησία ολοκλήρου του κτιρίου ανήκει σε εκείνον που έχει την ιδιοκτησία του οικοπέδου, ανεξαρτήτως του ποιός έχει καταβάλει τις δαπάνες για την ανέγερση του κτιρίου, κατά την βασική αρχή του δικαίου «τα υπερκείμενα είκει τοις υποκειμένοις» ή λατινιστί superficies solo cedit. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο εργολάβος που χτίζει πολυώροφη οικοδομή σε οικόπεδο που ανήκει σε άλλον (αντιπαροχή), δεν αποκτά την κυριότητα του κτιρίου, ούτε βεβαίως των διαμερισμάτων, παρά το ότι έχει πληρώσει για την ανοικοδόμησή τους. Τα διαμερίσματα που ανεγείρει ο εργολάβος με δικά του έξοδα, ανήκουν κατά κυριότητα στον οικοπεδούχο. Με το εργολαβικό όμως, ο οικοπεδούχος υποχρεούται να μεταβιβάσει στον εργολάβο, ή στους αγοραστές διαμερισμάτων που υποδεικνύει ο εργολάβος, την κυριότητα εκείνων των διαμερισμάτων που έχουν από πριν συμφωνηθεί και ο εργολάβος δικαιούται να λάβει το τίμημα της πωλήσεως. Σε άλλο παράδειγμα, μπορεί το οικόπεδο να ανήκει σε δύο συζύγους, από 50% σε καθέναν. Τα χρήματα για την ανέγερση της οικοδομής τα καταβάλει ο ένας μόνον από τους συζύγους, όμως επί του ανεγειρομένου κτιρίου κυριότητα αποκτά και ο άλλος σύζυγος, κατά 50%, αφού κατά 50% είναι συγκύριος του οικοπέδου. Επίσης, αν το οικόπεδο ανήκει σε τρία αδέλφια, από 1/3 εξ αδιαιρέτου στο καθένα και ένας εκ των αδελφών χτίσει με δικά του χρήματα σπίτι επί του κοινού οικοπέδου, το σπίτι ανήκει κατά 1/3 σε καθένα από τα τρία αδέλφια. Αν ανεγερθεί σε οικόπεδο που ανήκει κατά 1/3 σε τρεις, μία οικοδομή με τρία οροφοδιαμερίσματα, σε ισόγειο, πρώτο και δεύτερο όροφο, καθένα από τα τρία διαμερίσματα ανήκει κατά 1/3 εξ αδιαιρέτου σε καθέναν εκ των τριών ιδιοκτητών του οικοπέδου. Για να γίνει ο διαχωρισμός της κυριότητας των διαμερισμάτων που έχουν ανεγερθεί επί του κτιρίου, σε περισσότερους ιδιοκτήτες του οικοπέδου, χρειάζεται να υπογραφεί σε συμβολαιογράφο σύσταση οριζοντίων ιδιοκτησιών και κανονισμός, ώστε κάθε διαμέρισμα να αποκτηθεί κατά 100% αποκλειστικώς από συγκεκριμένο ιδιοκτήτη. Μετά λοιπόν την σύσταση οριζοντίων ιδιοκτησιών, ο Α συγκύριος του οικοπέδου κατά 1/3, θα αποκτήσει πλήρη και αποκλειστική κυριότητα του ισογείου, ο Β συγκύριος του οικοπέδου κατά 1/3, θα αποκτήσει πλήρη και αποκλειστική κυριότητα του πρώτου ορόφου και ο Γ συγκύριος του οικοπέδου αποκτά τον δεύτερο όροφο, εφόσον η αντικειμενική αξία εκάστου ορόφου είναι περίπου η ίδια. Κατ’ εξαίρεση, σύσταση οριζοντίου ιδιοκτησίας γίνεται και με διαθήκη. Η νομολογία στην Ελλάδα έχει κρίνει ότι κατά το Ν.Δ. 1024/1971 για την κάθετη συνιδιοκτησία και το Ν.3741/1929 για την οριζόντια ιδιοκτησία, συνιστάται χωριστή ιδιοκτησία και με διάταξη τελευταίας βούλησης, ήτοι με διαθήκη του κληρονομούμενου. Σε μία τέτοια περίπτωση, εκείνος που έχει το 100% της κυριότητος π.χ. ενός οικοπέδου με κτίριο τριών διαμερισμάτων, μπορεί στην διαθήκη του να ορίσει ότι επιθυμεί το ένα διαμέρισμα να περιέλθει στον υιό του Α, το δεύτερο διαμέρισμα να περιέλθει στην κόρη του Β και το τρίτο διαμερίσμα να περιέλθει στην εγγονή του Γ. Όταν γίνει η αποδοχή κληρονομίας, ο συμβολαιογράφος θα ολοκληρώσει με τις αναγκαίες λεπτομέρειες την «ατελή» σύσταση οριζοντίου που είχε δημιουργήσει ο διαθέτης με την διαθήκη του. (Άρειος Πάγος, απόφαση υπ΄αριθ. 2001, έτους 2009). Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr