Saturday, March 12, 2016

Παράδοση νοικιασμένου ακινήτου με ζημιές

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* 8 Μαρτίου 2016 Όταν λήξει η μίσθωση ακινήτου, ο μισθωτής (ενοικιαστής) υποχρεούται να αποδώσει το μίσθιο στην κατάσταση που το παρέλαβε. Ωστόσο, ο μισθωτής δεν ευθύνεται για φθορές ή μεταβολές που οφείλονται στη συμφωνημένη χρήση, δηλαδή στην συνήθη χρήση για την οποία είχε γίνει η μίσθωση. Αν το μίσθιο ακίνητο είχε εκμισθωθεί για να χρησιμεύσει ως κατοικία του μισθωτή, τότε ο εκμισθωτής (ιδιοκτήτης) πρέπει να ανεχθεί στην λήξη της μίσθωσης τις αναμενόμενες ή φυσιολογικές φθορές που υπό την συνήθη πορεία των πραγμάτων δημιουργούνται από την χρήση του ακινήτου ως κατοικία μίας μέσης οικογενείας. Αν το μίσθιο είχε νοικιασθεί για να χρησιμεύσει ως κατάστημα στο οποίο έχει πρόσβαση το κοινό, δηλαδή μεγάλος αριθμός ανθρώπων κάθε μέρα, οι αναμενόμενες φθορές είναι μεγαλύτερες, για τις οποίες στην λήξη της μίσθωσης ο μισθωτής δεν έχει ιδιαίτερη υποχρέωση να αποζημιώσει τον ιδιοκτήτη. Κατά το νόμο στην Ελλάδα ο μισθωτής με την λήξη της μίσθωσης είναι υποχρεωμένος να αποζημιώσει τον εκμισθωτή για τις φθορές και μεταβολές που προκλήθηκαν στο μίσθιο, κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, εξαιρουμένων εκείνων που οφείλονται στη συμφωνημένη χρήση. Εάν σημειωθεί διαφωνία μεταξύ εκμισθωτή (ιδιοκτήτη) και μισθωτή (ενοικιαστή) στο τέλος της μίσθωσης για το αν οι φθορές στο μίσθιο είναι εντός των ορίων των αναμενομένων φυσιολογικών φθορών από μία συνήθη χρήση ή αν είναι μεγαλύτερες σε έκταση και κόστος αποκατάστασης από τις φυσιολογικές μίας συνήθους χρήσεως, ο ιδιοκτήτης μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο και να ζητήσει την καταβολή αποζημίωσης από τον μισθωτή για φθορές ή μεταβολές του ακινήτου που υπερβαίνουν τις συνήθεις. Για να γίνει δεκτή η αγωγή του πρέπει να αποδείξει ποιές ακριβώς είναι οι φθορές, τα σημεία του ακινήτου στα οποία έχουν καταγραφεί, την έκταση αυτών, αλλά και το κόστος αποκατάστασής τους. Ο μισθωτής από την πλευρά του θα προσπαθήσει να αποδείξει είτε ότι οι ζημιές που επικαλείται ο ιδιοκτήτης δεν έχουν συμβεί ή ότι είναι μικρότερης εκτάσεως ή ότι περιορίζονται στην φθορές που αναμένονται από μία συνήθη χρήση. Σημειώνεται ότι η κρίση του δικαστηρίου για το αν οι φθορές και οι μεταβολές στο μίσθιο ακίνητο που προκλήθηκαν από τον ενοικιαστή οφείλονται ή όχι στην συμφωνημένη χρήση δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο και είναι ζήτημα που αποφασίζεται από τα δικαστήρια της ουσίας, δηλαδή από το Πρωτοδικείο (ή Ειρηνοδικείο) και από το Εφετείο, ενώ ό,τι αποφασίσουν τα δικαστήρια αυτά στο συγκεκριμένο θέμα, δεν μπορεί να αλλάξει με απόφαση του Αρείου Πάγου. Στην υπ' αριθ. 681/2015 απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε υπόθεση στην οποία ένας ιδιώτης είχε εκμισθώσει το 1996 ένα κτήριο στην Καλλιθέα Αττικής για να στεγασθούν υπηρεσίες του ΙΚΑ Καλλιθέας. Στο συμφωνητικό για την έναρξη της μίσθωσης γινόταν ρητώς λόγος περί συγκεκριμένων διαρρυθμίσεων και μεταβολών που έπρεπε ο ιδιοκτήτης να κάνει στο κτήριο, με δικές του δαπάνες, ώστε αυτό να μπορεί να νοικιασθεί από το ΙΚΑ. Όταν το 2010 έληξε η μίσθωση, ο ιδιοκτήτης αξίωσε από το ΙΚΑ να του καταβάλει αποζημίωση για σειρά εργασιών, μεταβολών, διαρρυθμίσεων και φθορών που είχαν συμβεί στο κτήριο από την επί 14 έτη χρήση του κτηρίου από το ΙΚΑ. Τα δικαστήρια της ουσίας (Μονομελές Πρωτοδικείο και Εφετείο) έκριναν ότι ένα μέρος των αξιώσεων του ιδιοκτήτη καλυπτόταν από το συμφωνητικό που έλεγε ότι ο ιδιοκτήτης ήταν εξ αρχής υποχρεωμένος να προβεί δαπάναις του σε συγκεκριμένες εργασίες και γι' αυτές έκριναν ότι στην λήξη της μίσθωσης ο ιδιοκτήτης δεν εδικαιούτο αποζημιώσεως. Ωστόσο, για μερικές άλλες φθορές στο κτήριο, το ΙΚΑ είχε υποχρέωση να τον αποζημιώσει, διότι αυτές ήταν μεγαλύτερες από τις συνήθως αναμενόμενες κατά την συμφωνημένη χρήση. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Greek passport among most valuable in the world

By Christos ILIOPOULOS* 1st March 2016 The Visa Restrictions Index (Business Insider, UK, 29 Feb. 2016), “evaluates” the strength of passports of most countries in the world. The main criterion is in how many countries the holder of a certain passport can enter without having to issue a specific visa. According to this survey, the more visa – free access you have in countries all over the world, the more valuable your passport is. The recently issued Henley & Partners' Visa Restrictions Index concludes that the strongest passport is the German one, since it gives access to 177 countries without the need of a visa for its holder. The Greek passport ranks in seventh spot, along with that of New Zealand, as it gives visa – free access to 171 countries. Those born outside of Greece to at least one Greek – born parent or grandparent can obtain a Greek passport, provided certain documents are filed and processed by the Greek administration. If all birth and marriage certificates are in good order, there is no need the applicant to speak Greek. The application is filed either at the Consulate of Greece at the country of residence of the applicant, or directly in Greece, with a proxy, or a combination of the above. To apply and obtain your Greek passport, which is a European Union (EU) passport and allows you free entry, residence, work and status equal to local citizens in every EU member state, you have to first locate the birth certificate (birth record is not enough) of your parent or grandparent, who was born in Greece. Then, you must obtain the marriage certificate of that person, and then the birth of the next in line ancestor, until we reach your birth certificate. If you have only one Greek grandparent, and you are now above 18 years old, the type of marriage of your grandparents is of significance. If you have only a Greek – born grandfather, you must obtain a religious marriage certificate of your grandparents. If, on the other hand, you only have a Greek – born grandmother, you must have a civil (not religious) marriage certificate of your grandparents. If you have only one Greek – born parent, the type of marriage of your parents (civil or religious) will not be an obstacle to your Greek citizenship. The names of each ancestor must be consistent from one public document to the other. If a person is named Stathopoulos in his Greek birth certificate, being named Stathes in his foreign marriage certificate may create the need to identify that Stathopoulos, who was born in Greece and Stathes, who was married in the USA/Canada/Australia etc. is one and the same person. Males born outside of Greece to Greek parents or grandparents can obtain their Greek passport without having to serve in the Greek army, as long as they do not reside in Greece more than six months within the same calendar year, while they can reside the whole year long in any other EU country. *Christos ILIOPOULOS, attorney at the Supreme Court of Greece , LL.M. www.greekadvocate.eu e-mail: ktimatologiolaw@yahoo.gr bm-bioxoi@otenet.gr

Όταν η δικαιοσύνη είναι πραγματικά ανεξάρτητη

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* 22 Φεβρουαρίου 2016 Ένας από τους μνημονιακούς νόμους που ψηφίστηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια είναι αυτός που αφορά τον περίφημο ΕΝΦΙΑ, ήτοι τον φόρο περιουσίας που πρέπει να πληρώνουν όσοι έχουν ακίνητα. Μία από τις διατάξεις επιβολής του νόμου αυτού είναι εκείνη που ορίζει ότι αν δεν έχεις πληρώσει τον ΕΝΦΙΑ δεν μπορείς να απευθυνθείς στα δικαστήρια για να προστατεύσεις την περιουσία σου από κάποιον που την καταπατά, την επιβουλεύεται, την αμφισβητεί κλπ. Θέτει δηλ. ο νόμος περί ΕΝΦΙΑ μία δρακόντεια κύρωση σε περίπτωση που δεν τον πληρώσεις, εκείνη της στέρησης προσφυγής στην δικαιοσύνη για την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας σου. Η συγκεκριμένη διάταξη του νόμου περί ΕΝΦΙΑ ερμηνεύεται από μερικά δικαστήρια ότι προσκρούει στα άρθρα του Συντάγματος που προστατεύουν την ιδιωτική περιουσία (άρθρο 17) και το δικαίωμα κάθε πολίτη στην προσφυγή στην δικαιοσύνη (άρθρο 20), όπως και σε διατάξεις διεθνών συνθηκών περί προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι δηλαδή επιτρεπτό προκειμένου να εξασφαλίσεις ως κράτος την καταβολή ενός φόρου (όπως ο ΕΝΦΙΑ) να αφαιρείς το δικαίωμα κάθε ιδιοκτήτη περιουσίας να απευθύνεται στα δικαστήρια για να την προστατεύσει, δικαίωμα που είναι θεμελιώδες σε κάθε ελεύθερη κοινωνία. Στην υπ΄αριθ. 89/2015 απόφασή του το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών κλήθηκε να κρίνει υπόθεση στην οποία η ενάγουσα προσέφυγε στην δικαιοσύνη για να προστατεύσει αγροτεμάχιο κυριότητός της επιφανείας 565 τ.μ. Κατά τους ισχυρισμούς της αγωγής η εναγομένη εισήλθε παρανόμως στο αγροτεμάχιο της ενάγουσας, παραβιάζοντας την περίφραξη, κατέστρεψε φυτά που η ενάγουσα είχε φυτέψει, ενώ έκανε και εργασίες εντός του κτήματος που φανερώνουν διεκδίκηση της κυριότητας από εκείνη (την εναγομένη). Κατά την συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του δικαστηρίου η ενάγουσα προσκόμισε όλα τα προαπαιτούμενα έγγραφα για την πρόοδο της δίκης, ενέγραψε την αγωγή στο οικείο Υποθηκοφυλακείο, κατέβαλε το δικαστικό ένσημο και πλήρωσε την δικηγορική αμοιβή. Εκείνο όμως που δεν έπραξε είναι ότι δεν προσκόμισε πιστοποιητικό ότι έχει καταβάλει τον ΕΝΦΙΑ για το συγκεκριμένο ακίνητο, την δικαστική προστασία του οποίου ζητούσε. Με την μη καταβολή του ΕΝΦΙΑ το δικαστήριο κανονικά θα έπρεπε σε εκτέλεση του νόμου για τον ΕΝΦΙΑ 4223/2013 να παύσει την πρόοδο της δίκης λόγω μη καταβολής του ΕΝΦΙΑ από την ενάγουσα. Παρά ταύτα, το δικαστήριο έπραξε το αντίθετο. Ενεργώντας ως μία εκ των τριών εξουσιών του σύγχρονου κράτους δικαίου, πραγματικά ανεξάρτητη από την νομοθετική εξουσία που ψηφίζει τους νόμους, αλλά και από την εκτελεστική, που ουσιαστικώς τους υπαγορεύει, αρνήθηκε να εφαρμόσει την κύρωση για μη καταβολή του ΕΝΦΙΑ και προχώρησε στην συνέχιση και ολοκλήρωση της δίκης, παρέχοντας εν τέλει δικαστική προστασία σε μία πολίτη, της οποίας η ιδιωτική ακίνητη περιουσία είχε αμφισβητηθεί. Η αιτιολογία του δικαστηρίου ήταν ότι παρέκαμψε το νόμο για τον ΕΝΦΙΑ διότι πρόκειται περί νόμου για φορολογικούς σκοπούς, οι οποίοι δεν έχουν επίδραση στην έκβαση της δίκης, ούτε στην ορθή απονομή της δικαιοσύνης και μπορούν να επιτευχθούν με άλλα μέσα, ήτοι με ενέργειες των φορολογικών οργάνων και όχι με στέρηση δικαστικής προστασίας για τον μη καταβάλλοντα τον ΕΝΦΙΑ. Τελικώς η αγωγή έγινε δεκτή, παρά την μη προσκόμιση πιστοποιητικού ΕΝΦΙΑ και δεδομένης και της ερημοδικίας της εναγομένης (in absentia), το δικαστήριο ανεγνώρισε ότι το επίδικο αγροτεμάχιο ανήκει κατά κυριότητα, νομή και κατοχή στην ενάγουσα, ενώ υποχρέωσε την εναγομένη να άρει την διατάραξη και να παραλείπει στο μέλλον οιαδήποτε διατάραξη του δικαιώματος κυριότητας της ενάγουσας. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από Δήμο

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα αποτελούν μέρος της ιδιωτικής ζωής των φυσικών προσώπων. Η επεξεργασία τους από δημόσιες αρχές γίνεται μόνο υπό προϋποθέσεις, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες. Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο φυσικό πρόσωπο, του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί, δηλαδή μπορεί να προσδιορισθεί αμέσως ή εμμέσως, ιδίως βάσει αριθμού ταυτότητας ή βάσει ενός ή περισσοτέρων συγκεκριμένων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την υπόσταση του από άποψη φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονομική, πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνική. Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα είναι κάθε εργασία που γίνεται από το Δημόσιο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς βοήθεια αυτοματοποιημένων μεθόδων και εφαρμόζονται σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης μορφής διάθεση. Εάν παραβιασθεί ο νόμος για τα προσωπικά δεδομένα, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασίας κυρώσεις και πρόστιμα, αναλόγως της βαρύτητας της παράβασης, πάντοτε μετά από ακρόαση του υπεύθυνου επεξεργασίας. Στην υπ’ αριθ. 4154/2015 απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε υπόθεση στην οποία δημότης με αίτηση προς τον Δήμο διαμαρτυρήθηκε για την παράνομη λειτουργία οίκων ανοχής σε συγκεκριμένη περιοχή και ζήτησε την εφαρμογή του νόμου και την σφράγιση των ως άνω οίκων ανοχής. Ο ίδιος δημότης κατήγγειλε προς την Πολεοδομία εκτέλεση οικοδομικών εργασιών χωρίς άδεια στους οίκους ανοχής και μετά από αυτοψία στα κτήρια συντάχθηκαν εκθέσεις που διαπίστωσαν οικοδομικές παραβάσεις και εκδόθηκαν πράξεις διακοπής οικοδομικών εργασιών. Η αναφερόμενη στην αυτοψία ως ιδιοκτήτρια ενός εκ των κτηρίων με αίτησή της προς τον Εισαγγελέα ζήτησε να της δοθεί αντίγραφο καταγγελίας εις βάρος της στην Πολεοδομία. Επ’ αυτής εκδόθηκε εισαγγελική παραγγελία προς τον Δήμο « … για την κατά νόμο εκτίμηση των διαλαμβανομένων σ' αυτήν [αίτηση] και τις εντεύθεν επιβαλλόμενες ενέργειες σας», ακολούθως δε παραδόθηκαν στην αιτούσα από τον Δήμο αντίγραφα καταγγελίας και αιτήσεως του δημότη που είχε διαμαρτυρηθεί για τους οίκους ανοχής. Ο Δήμος φαίνεται όμως ότι έδωσε στην αιτούσα παραπάνω έγγραφα από όσα της είχε επιτραπεί να λάβει, με αποτέλεσμα προσωπικά δεδομένα του αρχικώς διαμαρτυρηθέντος να μεταδοθούν σε τηλεοπτικές εκπομπές με δυσφημιστική αναφορά στο πρόσωπο του. Για τον λόγο αυτόν κατέθεσε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα αίτηση - καταγγελία για παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων του από τις υπηρεσίες του Δήμου χωρίς την έγκριση του. Η Αρχή δέχθηκε ότι η ανωτέρω εισαγγελική παραγγελία «δεν είχε την παραμικρή σχέση» με συγκεκριμένο έγγραφο που δόθηκε από τον Δήμο στην φερόμενη ως ιδιοκτήτρια του κτηρίου και κατά συνέπεια η χορήγηση αντιγράφου από τις υπηρεσίες πολεοδομίας του Δήμου συνιστά παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, επιβάλλοντας στον Δήμο πρόστιμο 10.000 ευρώ. Ο Δήμος προσέβαλε την επιβολή του προστίμου στο ΣτΕ, αλλά το ανώτατο δικαστήριο απέρριψε την αίτηση του Δήμου για ακύρωση του προστίμου, διότι η πράξη της δημόσιας αρχής που επέβαλε το πρόστιμο ήταν αιτιολογημένη και νόμιμη, ενώ και το επιβληθέν το πρόστιμο δεν ήταν υψηλό. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Saturday, February 13, 2016

Αποκλεισμός γονέα από την διαχείριση της περιουσίας ανηλίκου τέκνου του

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Οι γονείς διαχειρίζονται την περιουσία των παιδιών τους, όσο αυτά είναι ανήλικα, δηλαδή κάτω των 18 ετών κατά το ελληνικό δίκαιο. Το ανήλικο μπορεί να έχει περιουσία (ακίνητα, τραπεζικούς λογαριασμούς κλπ.) που του έχουν δώσει οι γονείς του, ή από δωρεές ή κληρονομιές τρίτων (συγγενών, φίλων κλπ). Επειδή τα παιδιά δεν έχουν γνώση και εμπειρία διαχείρισης ο νόμος τους στερεί την δυνατότητα να συνάπτουν συμβάσεις και άλλες διαχειριστικές πράξεις. Γι’ αυτό, η διαχείριση της περιουσίας τους γίνεται από τους γονείς, που έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να διαχειρίζονται την εν λόγω περιουσία προς το συμφέρον των παιδιών τους, στα οποία ανήκει. Κατ' εξαίρεση, όμως, κάποιος που θέλει να αφήσει περιουσία σε ανήλικο παιδί, μπορεί να επιλέξει και να ορίσει, είτε στο δωρητήριο συμβόλαιο, είτε στην διαθήκη του, ότι αποκλείει τον ή τους γονείς του ανηλίκου από την διοίκηση και διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, που του αφήνει και ότι την διοίκηση αυτή αναθέτει σε άλλο πρόσωπο. Αν δεν ορίζει σε ποιό πρόσωπο αφήνει την διαχείριση, το πρόσωπο αυτό μπορεί να ορισθεί από το δικαστήριο. Ο γονέας μπορεί με διαθήκη να ορίσει ότι θέλει η διαχείριση της περιουσίας που αφήνει στο ανήλικο παιδί του να μην ασκείται από τον σύζυγο του (με τον οποίο μπορεί να είναι σε διάσταση ή να μην έχουν καλές σχέσεις), αλλά να την αναλάβει τρίτο πρόσωπο, στο οποίο προφανώς ο διαθέτης έχει εμπιστοσύνη. Σ' αυτήν την περίπτωση ο γονέας, του οποίου το ανήλικο παιδί κληρονομεί περιουσία, δεν θα μπορεί να την διαχειρίζεται, αλλά θα είναι υποχρεωμένος να ανεχθεί η περιουσία αυτή να διοικείται από κάποιον τρίτο, ορισθέντα από την διαθήκη ή από το δικαστήριο. Στην υπ΄αριθ. 2673/2015 απόφασή του το Εφετείο Αθηνών έκρινε υπόθεση στην οποία η σύζυγος όρισε με την διαθήκη της ότι την περιουσία που αφήνει στην ανήλικη κόρη της δεν θέλει να την διαχειρίζεται ο σύζυγός της και πατέρας της κόρης της, χωρίς όμως να ορίσει και το πρόσωπο που θα ήθελε να κάνει αυτή την διαχείριση. Παρά τον όρο αυτόν της διαθήκης, ο πατέρας της ανήλικης κληρονόμου προέβη σε διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας της ανήλικης κόρης του, εισέπραξε συντάξιμες αποδοχές της λόγω θανάτου της μητέρας της, αλλά και ενοίκια από διαμέρισμα που η μητέρα είχε επίσης αφήσει στην κόρη της. Πέραν των εισπραχθέντων από τον πατέρα ποσών που ανήκαν στην ανήλικη κόρη του, ο πατέρας προέβη και σε πλημμελή διαχείριση άλλου ακινήτου, μίας μονοκατοικίας, που επίσης ήταν μέρος της κληρονομίας της κόρης του. Την μονοκατοικία αυτή ο πατέρας παρέλειψε να εκμισθώσει, με αποτέλεσμα να χαθούν ενοίκια μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ για το διάστημα των ετών που η κόρη ήταν ανήλικη. Η κληρονόμος κόρη μετά την ενηλικίωσή της έμαθε για τον όρο της διαθήκης της μητρός της, δηλ. να μην την διαχειρισθεί ο πατέρας της και αξίωσε από εκείνον την επιστροφή όλων των χρηματικών ποσών που αυτός είχε λάβει, αφαιρουμένων των διδάκτρων που αυτός είχε πληρώσει για το σχολείο της. Τα δικαστήρια, τόσο σε πρώτο βαθμό, όσο και στο Εφετείο, εδέχθησαν στο μεγαλύτερο μέρος τους ισχυρισμούς της κόρης και υποχρέωσαν τον πατέρα της να της επιστρέψει ποσά που είχε λάβει, αλλά και να της καταβάλει αποζημίωση για απωλεσθέντα μισθώματα της μονοκατοικίας που αυτός είχε παραλείψει να εκμισθώσει, ώστε να λάβει η κόρη του εισόδημα από αυτά. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος Είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Κληρονομιά με τραπεζικό λογαριασμό

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Εάν η κληρονομιά περιλαμβάνει εκτός από άλλα περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, αυτοκίνητα, κινητά αξίας όπως κοσμήματα, πίνακες κλπ) και τραπεζικό λογαριασμό, ο κληρονόμος πρέπει να νομιμοποιηθεί στην τράπεζα, για να λάβει πληροφορίες για το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού και αργότερα να λάβει το σύνολο του ποσού ή το μερίδιό του, αναλόγως αν υπάρχουν και άλλοι κληρονόμοι που λαμβάνουν κι αυτοί μερίδιο. Η τράπεζα θα ζητήσει συγκεκριμένα έγγραφα για να νομιμοποιηθεί ο κληρονόμος, όπως η ταυτότητα ή το διαβατήριό του, ή πληρεξούσιο που πρέπει να έχει στείλει από το εξωτερικό προς δικηγόρο ή άλλον αντιπρόσωπό του στην Ελλάδα για αποδοχή κληρονομίας με τραπεζικό λογαριασμό, ληξιαρχική πράξη θανάτου, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών καθώς και πιστοποιητικά περί μη δημοσιεύσεως διαθήκης, μη προσβολής κληρονομικού δικαιώματος και μη αποποιήσεως. Αν υπάρχει διαθήκη, τότε απαιτείται η διαθήκη σε επικυρωμένο αντίγραφο από το δικαστήριο στην Ελλάδα, ενώ αν η διαθήκη έχει δημοσιευθεί στο εξωτερικό, χρειάζεται να προσκομισθεί στην τράπεζα σε επικυρωμένο αντίγραφο μαζί με επίσημη μετάφραση στην ελληνική, όπως έχει καταχωρηθεί στο δικαστήριο στην Ελλάδα. Αφού τα ανωτέρω έγγραφα ελεγχθούν από τη νομική υπηρεσία της τράπεζας και εφόσον επιβεβαιωθεί ότι ο προσκομίσας αυτά είναι πράγματι κληρονόμος, σε πρώτη φάση η τράπεζα θα του γνωστοποιήσει το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού, ώστε ο κληρονόμος να συντάξει την Δήλωση Φόρου Κληρονομίας για να δηλώσει το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού στην εφορία στην Ελλάδα. Ακολούθως, αναλόγως του ύψους του τραπεζικού λογαριασμού, μπορεί να χρειασθεί και κληρονομητήριο. Αν το υπόλοιπο του λογαριασμού είναι σχετικά μικρό, τότε η τράπεζα δεν ζητάει κληρονομητήριο. Θα αρκεσθεί στα ανωτέρω νομιμοποιητικά έγγραφα και στην βεβαίωση από την εφορία ότι το ποσό του λογαριασμού έχει δηλωθεί ως κληρονομιά και ότι, είτε δεν προέκυψε φόρος, διότι το ποσό είναι κάτω του αφορολογήτου ορίου, είτε ότι ο φόρος που προέκυψε έχει εξοφληθεί από τον κληρονόμο. Αν το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού είναι πάνω από 15,.000 – 20.000 ευρώ (αναλόγως την τράπεζα), τότε θα ζητηθεί εκτός των ανωτέρω δικαιολογητικών και κληρονομητήριο, που είναι δικαστική απόφαση (διάταξη), που εδώ και δύο περίπου χρόνια εκδίδεται πλέον από το Ειρηνοδικείο και όχι από το Πρωτοδικείο, από το οποίο εκδιδόταν προηγουμένως. Το δικαστήριο θα μελετήσει το δικόγραφο και τα επισυναπτόμενα έγγραφα και εφόσον δεχθεί την αίτηση, θα εκδώσει διάταξη ότι ο συγκεκριμένος αιτών είναι πράγματι κληρονόμος και το ποσοστό επί της κληρονομίας που δικαιούται να λάβει. Αφού εκδοθεί και το πιστοποιητικό ότι το κληρονομητήριο δεν έχει ανακληθεί, η τράπεζα θα πρέπει να δεχθεί να καταβάλει τελικώς στον κληρονόμο το μερίδιό του από το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού που ανήκει στην κληρονομία. Αν το μερίδιο ληφθεί από πληρεξούσιο στην Ελλάδα του κληρονόμου που ζει στο εξωτερικό, λόγω των ισχυόντων τραπεζικών περιορισμών (capital controls), το ποσό μπορεί να μην επιτρέπεται να σταλεί ολόκληρο στον δικαιούχο κληρονόμο στο εξωτερικό, οπότε θα παραμείνει σε λογαριασμό στην Ελλάδα και θα αποδοθεί στον κληρονόμο με κάποιον άλλον νόμιμο τρόπο, ή μετά την λήξη των τραπεζικών περιορισμών, που ελπίζεται ότι θα αρθούν εντός του 2016. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu bm-bioxoi@otenet.gr

Έγκυρη δωρεά διαμερισμάτων ηλικιωμένης προς μη συγγενή της

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Όταν αποβιώσει κάποιο πρόσωπο μεγάλης ηλικίας, που έπασχε από Αλτσχάιμερ και είχε δωρίσει δύο διαμερίσματα σε κάποιον μη συγγενή, οι κληρονόμοι μπορεί να επιχειρήσουν να ακυρώσουν την δωρεά, λόγω ελλείψεως χρήσεως του λογικού, αλλά και λόγω ενδεχομένων πιέσεων που μπορεί το ηλικιωμένο πρόσωπο να είχε δεχθεί για να προβεί στην δωρεά προς κάποιον που δεν είναι συγγενής. Ο νόμος στην Ελλάδα ορίζει ότι όταν κάποιος δεν έχει συνείδηση των πράξεών του, λόγω σωματικής νόσου, πυρετού, μέθης κλπ., ή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, το συμβόλαιο που υπέγραψε κατά τον χρόνο που είχε τις άνω διαταραχές είναι άκυρο και δεν επιφέρει νομικά αποτελέσματα. Το ίδιο άκυρη είναι κάθε μεταβίβαση ακινήτου που έγινε εξαιτίας απειλής και πίεσης, προς το πρόσωπο που κάνει την μεταβίβαση, το οποίο δεν θέλει στην πραγματικότητα να προβεί στην δωρεά των ακινήτων του, αλλά υπόκειται σε απειλή αναφορικώς με επικείμενο κίνδυνο ζωής, σωματικής ακεραιότητος, ελευθερίας, τιμής ή περιουσίας του ιδίου ή προσώπων που συνδέονται μαζί του στενώς. Στην υπ' αριθ. 1599/2014 απόφασή του ο Άρειος Πάγος εξέτασε υπόθεση, στην οποία μία χήρα χωρίς παιδιά, σε ηλικία 88 ετών δώρισε δύο διαμερίσματά της στα Ιωάννινα στην κοπέλα που την φρόντιζε χωρίς να είναι συγγενής της. Όταν τρία χρόνια αργότερα, το 2006, η γυναίκα απεβίωσε σε ηλικία 91 ετών, τα ανήψια της, ως κληρονόμοι, ζήτησαν με αγωγή στο δικαστήριο την ακύρωση της δωρεάς πρώτον επειδή, κατά την γνώμη τους, η κληρονομουμένη όταν έκανε την δωρεά δεν είχε πλήρη συνείδηση των πράξεών της λόγω γεροντικής άνοιας και δεύτερον, επειδή υπέστη πιέσεις από την γυναίκα που την φρόντιζε για να της κάνει την μεταβίβαση των δύο διαμερισμάτων. Η κοπέλα προς την οποία έκανε την δωρεά την βοηθούσε καθημερινώς στις ανάγκες της, της έδινε τα φάρμακά της, την πήγαινε στους γιατρούς και της παρείχε φροντίδα σε κάθε ανάγκη της στην μεγάλη ηλικία που βρισκόταν, χωρίς σύζυγο και παιδιά, ενώ τα ανήψια της ζούσαν μακρυά και δεν την επισκέπτονταν, ούτε την φρόντιζαν ιδιαιτέρως. Η ηλικιωμένη πράγματι κατά τον χρόνο που υπέγραψε την δωρεά των δύο διαμερισμάτων της έπασχε από γεροντική άνοια, όχι όμως σε προχωρημένο στάδιο, όπως έκρινε το δικαστήριο, ούτε σε βαθμό που να επηρεάζεται η βούλησή της. Αντιθέτως, η δωρεά αποφασίσθηκε από τη δωρήτρια όχι ως αντάλλαγμα για την παροχή των υπηρεσιών της εναγομένης, αλλά αποκλειστικά από δική της πρωτοβουλία και αισθανόμενη ηθική υποχρέωση έναντι αυτής για την συνολική προσφορά της, την οποία μόνη αυτή επέδειξε, ενώ τέτοια συμπαράσταση δεν της είχαν προσφέρει τα συγγενικά της πρόσωπα. Η κληρονομουμένη είχε δώσει εν ζωή σε καθένα από τα ανήψια της δύο εκατομμύρια δρχ. και επομένως τα είχε βοηθήσει επαρκώς, ως συγγενείς της που ήταν. Το δικαστήριο έκρινε ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο συντάξεως του συμβολαίου δωρεάς, η δωρήτρια βρισκόταν σε ψυχική και διανοητική κατάσταση που της επέτρεπε να έχει επικοινωνία με το περιβάλλον, είχε συνείδηση των πράξεων της, γνωρίζοντας την ουσία και το περιεχόμενο της δικαιοπραξίας που κατάρτιζε, δηλαδή ότι με το συντασσόμενο συμβόλαιο προβαίνει σε διάθεση της περιουσίας της λόγω δωρεάς. Ομοίως απερρίφθησαν και οι ισχυρισμοί των κληρονόμων ότι η θεία τους είχε πέσει θύμα πιέσεων και απειλών για να αναγκασθεί να προβεί στην δωρεά, διότι από τις καταθέσεις των μαρτύρων αμφοτέρων των πλευρών, δεν απεδείχθησαν οι σχετικοί ισχυρισμοί. Κατά συνέπεια η αγωγή των κληρονόμων για ακύρωση της δωρεάς των δύο διαμερισμάτων απερρίφθη τόσο από το Πρωτοδικείο, όσο και από το Εφετείο, ενώ και ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η απόφαση του Εφετείου ήταν πλήρως αιτιολογημένη και δεν είχε τα νομικά σφάλματα που οι κληρονόμοι ισχυρίσθηκαν στην αναίρεση που άσκησαν, με τελικό αποτέλεσμα η δωρεά των δύο διαμερισμάτων να κριθεί έγκυρη και ισχυρή αμετακλήτως. Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. www.greekadvocate.eu