Tuesday, September 6, 2016

Ο παππούς μου είχε περιουσία στην Ελλάδα

Ο παππούς μου είχε περιουσία στην Ελλάδα

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*


Πάρα πολλοί ομογενείς επιθυμούν να εντοπίσουν την περιουσία που είχε στην Ελλάδα προ πολλών ετών κάποιος πρόγονός τους, η γιαγιά, ο παππους τους ή ένας θείος τους κλπ. Το ενδιαφέρον πολλών ομογενών είναι μεγάλο για ακίνητα που ανήκαν στην οικογένειά τους πριν από πολλά χρόνια, τα οποία όμως σήμερα δεν γνωρίζουν πού βρίσκονται και αν έχουν καταχωρηθεί στην κυριότητα άλλων προσώπων κατά την διάρκεια των ετών που έχουν περάσει.
Για να γίνει νομική έρευνα πρέπει να γνωρίζουμε τα ονόματα εκείνων που είχαν κατά το παρελθόν τα ακίνητα. Εάν είναι η γιαγιά κάποιου που είχε στην κυριότητά της την περιουσία, ο εγγονός της σήμερα πρέπει να μου αναφέρει το όνομα και το επίθετό της, δηλαδή τόσο το επίθετο του πατέρα της (πατρικό της όνομα), όσο και το επίθετο του συζύγου της, δηλαδή του άνδρα που παντρεύτηκε. Ο έλεγχος γίνεται σε υποθηκοφυλακεία σε όλη την Ελλάδα και οι γυναίκες είναι συνήθως καταχωρημένες με το πατρικό επώνυμό τους, αλλά συχνά στον έλεγχο βοηθάει να γνωρίζουμε και το συζυγικό επώνυμο, το επώνυμο δηλαδή του άνδρα που παντρεύτηκαν. 
Η επόμενη βασική πληροφορία που πρέπει ο δικηγόρος στην Ελλάδα να έχει για να εντοπίσει την περιουσία της οικογενείας είναι η περιοχή, ο τόπος στον οποίο βρίσκονται τα ακίνητα. Δεν είναι δυνατόν να γίνει έλεγχος εάν δεν γνωρίζουμε σε ποιά περιοχή της Ελλάδος είναι τα ακίνητα πού ψάχνουμε. Εάν οι πληροφορίες που έχουμε είναι μόνο για το όνομα του προγόνου μας που είχε την περιουσία, αλλά δεν γνωρίζουμε αν τα ακίνητα βρίσκονται στην Καστοριά ή στην Καλαμάτα, στην Άνδρο ή στην Κέρκυρα, τότε δεν μπορούμε να κάνουμε σοβαρή έρευνα για τον εντοπισμό της περιουσίας, διότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κεντρικό αρχείο - υποθηκοφυλακείο που να καλύπτει ολόκληρη την χώρα, αλλά εκατοντάδες υποθηκοφυλακεία (σήμερα και κτηματολογικά γραφεία), καθένα εκ των οποίων καλύπτει μόνο μία περιοχή της Ελλάδος.
Επί παραδείγματι, αν ερευνούμε ακίνητα στο νομό Αχαϊας, για την περιοχή του Αιγίου υπάρχει ένα υποθηκοφυλακείο, για την Πάτρα ένα άλλο, για τα Καλάβρυτα άλλο. Κάθε νομός έχει μερικά υποθηκοφυλακεία και για να ερευνήσουμε ποιά περιουσία ήταν καταγεγραμμένη στο όνομα ενός προγόνου μας ή ενός οποιουδήποτε προσώπου, πρέπει να γνωρίζουμε τον τόπο όπου βρίσκονται τα ακίνητα, ώστε να απευθυνθούμε στο συγκεκριμένο υποθηκοφυλακείο της περιοχής.
Μόνο το Ε9 αρχείο της εφορίας είναι το κεντρικό αρχείο που καλύπτει όλα τα ακίνητα ενός προσώπου οπουδήποτε κι αν βρίσκονται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Όμως το Ε9 δημιουργήθηκε μετά το 2000 και σήμερα αποτελεί μία καλή βάση για τον έλεγχο των ακινήτων ενός προσώπου ακόμα κι αν δεν γνωρίζουμε σε ποιό σημείο της χώρας έχει ακίνητα. Για την γιαγιά όμως ή τον προπάππου μας, που είχε περιουσία το 1930 ή και το 1950, το Ε9 δεν θα βοηθήσει, διότι τότε δεν υπήρχε.
Εφόσον λοιπόν γνωρίζουμε το πλήρες όνομα του προγόνου μας που είχε τα ακίνητα στο παρελθόν, αλλά και την περιοχή της Ελλάδος στην οποία βρίσκονται τα ακίνητα, μπορούμε να κάνουμε έλεγχο τίτλων επί τόπου στο υποθηκοφυλακείο της περιοχής για να βρούμε αν υπάρχουν  παλαιά συμβόλαια (αγοράς, πώλησης, προικοσυμβόλαια, δωρεές κλπ.) στο όνομα του προγόνου μας. Αν εντοπίσουμε τέτοια συμβόλαια, πρέπει μετά να εφαρμόσουμε κληρονομικό δίκαιο, να γνωρίζουμε δηλαδή τα παιδιά που είχε ο πρόγονός μας και τα παιδιά των παιδιών του, αλλά και αν άφησε διαθήκη ή όχι, ώστε να υπολογίσουμε ποιό είναι το κληρονομικό μερίδιο του εγγονού σήμερα. Εκτός κι αν υπάρχει η δυνατότητα τα ακίνητα αυτά να δηλωθούν σήμερα με χρησικτησία ολόκληρα στο 100% της κυριότητάς τους στο όνομα του εγγονού, εφόσον εντοπισθεί η θέση τους και υπό την προϋπόθεση ότι κανένας άλλος δεν τα έχει ήδη δηλώσει στο δικό του όνομα και δεν τα χρησιμοποιεί για χρόνια (ως κατοικία, καλλιέργεια κλπ.). 
 *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος
 είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, 
Master of Laws.




Έχεις ακίνητο στην Ελλάδα; Ψάξε τώρα για τον ΕΝΦΙΑ.

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*



Ο πολυαναμενόμενος ετήσιος πλέον φόρος επί της ακινήτου περιουσίας στην Ελλάδα έφθασε και φέτος! Αν και η παρούσα κυβέρνηση προεκλογικώς είχε υποσχεθεί ότι θα τον καταργήσει, είναι η δεύτερη χρονιά που τον εφαρμόζει και μάλιστα τον αυξάνει για ένα σημαντικό μέρος ιδιοκτητών ακινήτων.
Στην Ελλάδα δεν υπήρχε ενιαίος ετήσιος φόρος επί των ακινήτων, αν και υπήρχε από δεκαετίες ο διμηνιαίος δημοτικός φόρος ΤΑΠ με κάθε λογαριασμό της ΔΕΗ, καθώς και πολλοί άλλοι μικρότεροι φόροι σε κάθε στάδιο ανέγερσης μίας οικοδομής, αλλά και πώλησης αυτής. Ωστόσο, μόνο μετά το 2008 εισήχθη δειλά δειλά ένας ετήσιος φόρος ακινήτων για τους περισσότερους ιδιοκτήτες, με το όνομα ΕΤΑΚ, ενώ λίγα χρόνια πριν είχε επιβληθεί ο ΦΜΑΠ, (Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας), που όμως δεν αφορούσε μεγάλο αριθμό ιδιοκτητών.
Τα έτη 2010 και 2011 ο φόρος ακινήτων ονομάστηκε ΦΑΠ ενώ από το 2012 ήρθε στην ζωή μας το λεγόμενο “χαράτσι” της ΔΕΗ (ΕΕΤΗΔΕ) και από το 2014 ενεφανίσθη ο περιβόητος ΕΝΦΙΑ που ζει και βασιλεύει μέχρι της μέρες μας.
Πρέπει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα ουδείς στέλνει ειδοποίηση στον κάθε ιδιοκτήτη ακινήτου για το ποσό του ΕΝΦΙΑ κάθε χρόνο, πώς πρέπει να τον πληρώσει, πόσες είναι οι δόσεις, τις τελικές ημερομηνίες πληρωμής κλπ. Αποτελεί ίσως παγκόσμια πρωτοτυπία και σίγουρα προσβολή των δικαιωμάτων του ανθρώπου το γεγονός ότι ούτε με το ταχυδρομείο καταφθάνει κάποια γραπτή ειδοποίηση, ούτε καν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail), ώστε ο φορολογούμενος να ειδοποιηθεί εγκαίρως και να προγραμματίσει την πληρωμή.
Αντιθέτως, το κράτος υποχρεώνει κάθε ταλαίπωρο φορολογούμενο στην Ελλάδα να μεριμνήσει ο ίδιος, να καταχωρίσει δύο κωδικούς (username και password) στην ιστοσελίδα της ελληνικής εφορίας στο διαδίκτυο, να εισέλθει στον δικό του, ατομικό φορολογικό φάκελλο, να μεταβεί στην κατάλληλη σελίδα ανάμεσα σε εκατοντάδες σελίδες και να εξεύρει την ηλεκτρονική ειδοποίηση περί ΕΝΦΙΑ, να δει ποιό είναι ακριβώς το ποσό που πρέπει να πληρώσει, μέχρι πότε και σε πόσες δόσεις. Την ίδια διαδικασία πρέπει να κάνουν και υπερήλικες, ανήμποροι και όσοι δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικούς υπολογιστές και γενικώς το διαδίκτυο, που ίσως να είναι και οι μισοί Έλληνες!
Οι δόσεις καταβολής του ΕΝΦΙΑ έχουν ορισθεί σε πέντε. Η πρώτη δόση πρέπει να πληρωθεί μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου 2016, ενώ οι υπόλοιπες λήγουν τους τέσσερις επομένους μήνες, Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο 2016 και Ιανουάριο 2017.
Εάν δεν πληρωθεί ο ΕΝΦΙΑ, τότε ο ιδιοκτήτης του ακινήτου δεν μπορεί να το πουλήσει, ούτε γενικώς να προβεί σε συμβολαιογραφική πράξη μεταβιβάσεως, όπως γονική παροχή, δωρεά κλπ. Η κύρωση για την μη καταβολή του ΕΝΦΙΑ είναι τόσο μεγάλη ώστε ο ιδιοκτήτης που δεν τον πληρώνει, δεν μπορεί καν να διεκδικήσει νομίμως το ακίνητό του στα δικαστήρια, ακόμα και αν κάποιος του το έχει καταπατήσει εντελώς παρανόμως ή του έχει προσβάλει την κυριότητα με οιονδήποτε τρόπο! Βεβαίως, αρκετά δικαστήρια έχουν ήδη κρίνει αντισυνταγματικό τον εν λόγω νόμο ως προς αυτήν την συγκεκριμένη κύρωση της απαγόρευσης δικαστικής προστασίας για το ακίνητο, ο ιδιοκτήτης του οποίου δεν έχει καταβάλει τον ΕΝΦΙΑ.
Αυτό που πρέπει να κάνουν οι ομογενείς και όλοι οι κάτοικοι εξωτερικού που έχουν ακίνητα στην Ελλάδα είναι να επικοινωνήσουν αμέσως με τον λογιστή ή τον δικηγόρο τους για να μάθουν το ακριβές ποσό του ΕΝΦΙΑ και να συνεννοηθούν πώς θα πληρωθεί εντός της προθεσμίας. Εκτός κι αν γνωρίζουν τόσο καλά το σύστημα TAXISNET και την χρήση της ηλεκτρονικής σελίδας του φορολογικού φακέλλου τους, ώστε να βρουν οι ίδιοι το ποσό του ΕΝΦΙΑ, μόνο όμως αν είναι σίγουροι ότι γνωρίζουν καλά το ηλεκτρονικό σύστημα, αλλιώς κινδυνεύουν να “κλειδώσουν” την φορολογική σελίδα τους και να μην μπορεί κανείς, ούτε οι ειδικοί στην Ελλάδα, να δουν τον ΕΝΦΙΑ στο διαδίκτυο και να πρέπει να μεταβούν στην εφορία για την διεκπεραίωση της πλήρωμής του ΕΝΦΙΑ. 
 *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος
 είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, 
Master of Laws.






Κληρονομούνται οι αξιώσεις από το αυτοκινητικό ατύχημα;

Κληρονομούνται οι αξιώσεις από το αυτοκινητικό ατύχημα;

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*



Το θύμα ενός τροχαίου ατυχήματος έχει διαφόρων ειδών αξιώσεις από τον υπαίτιο του ατυχήματος, που συνήθως καλύπτονται από την ασφαλιστική εταιρεία του υπαιτίου. Οι αξιώσεις αυτές περιλαμβάνουν αποζημίωση για νοσήλια και παντός είδους έξοδα που κατεβλήθησαν από τον παθόντα ως συνέπεια του ατυχήματος, αποζημίωση για καταστροφή ή για δαπάνες επισκευής του αυτοκινήτου, για καταστροφή άλλων αντικειμένων, αποζημίωση για απωλεσθέν εισόδημα του θύματος που δεν μπόρεσε να εργασθεί για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά και αποζημίωση για αμοιβή (πλασματική) των οικείων του παθόντος που αναγκάσθηκαν, λόγω του τραυματισμού του δικού τους ανθρώπου, να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους για να του παράσχουν παντός είδους φροντίδα και βοήθεια στο σπίτι και αλλού, με απώλεια προσωπικού χρόνου και εις βάρος άλλων ασχολιών τους. Τέλος, αποζημίωση αξιώνεται και για ηθική βλάβη, δηλαδή για την ταλαιπωρία και την στεναχώρια του παθόντος από τις συνέπειες του τραυματισμού του κλπ. Εάν ο παθών αποβιώσει συνεπεία του ατυχήματος, οι στενοί συγγενείς του δικαιούνται να ζητήσουν αποζημίωση για την λεγόμενη ψυχική οδύνη που υπέστησαν από τον θάνατο του θύματος.
Τι συμβαίνει όταν μετά τον ατύχημα και τον τραυματισμό του, το θύμα αποβιώσει; Μπορούν οι κληρονόμοι του να ασκήσουν εκείνοι την αγωγή κατά του υπαιτίου του ατυχήματος και της ασφαλιστικής του;
Εάν ο τραυματισθείς παθών του ατυχήματος έχει ασκήσει αγωγή και μετά αποβιώσει, τότε οι κληρονόμοι του συνεχίζουν την αγωγή στα δικαστήρια. Αν όμως ο παθών δεν είχε προλάβει να ασκήσει αγωγή, μπορούν αυτήν την αγωγή να την ασκήσουν οι κληρονόμοι του;
Η απάντηση είναι ότι μπορούν, διότι οι αξιώσεις για αποζημίωση από το τροχαίο έχουν περιουσιακό και όχι προσωπαγή χαρακτήρα, εκτός από την αξίωση για ηθική βλάβη. Αν λοιπόν οι παθών αποβιώσει χωρίς να ασκήσει την αγωγή από την αδικοπραξία, (εφόσον δεν έχει παραγραφεί) αυτήν την αγωγή μπορούν να την ασκήσουν οι κληρονόμοι του, για όλες τις αξιώσεις που προβλέπει ο νόμος και τις οποίες εδικαιούτο να ασκήσει ο παθών αλλά δεν πρόλαβε. Εκτός από την αξίωση για ηθική βλάβη, την οποία οι κληρονόμοι δεν μπορούν να ασκήσουν, διότι θεωρείται ότι είναι προσωποπαγής, στενά συνδεδεμένη μόνο με το πρόσωπο του παθόντος από το ατύχημα και δεν είναι μεταβιβαστή στους κληρονόμους.
Στην υπ’ αριθ. 1178/2015 απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε υπόθεση στην οποία οι δύο θυγατέρες και μοναδικές κληρονόμοι του πατρός τους, άσκησαν αγωγή κατά του υπαιτίου αυτοκινητικού ατυχήματος, που είχε ως αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό του πατέρα τους, ο οποίος οκτώ μήνες μετά το ατύχημα απεβίωσε, χωρίς να έχει προλάβει να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης. Οι κόρες του ζήτησαν από το δικαστήριο να τους επιδικάσει αποζημίωση που εδικαιούτο να ζητήσει ο πατέρας τους, επειδή οι δύο κόρες του κατέβαλαν εντατικές προσπάθειες για να τον φροντίσουν μετά το ατύχημα. Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την αγωγή τους, όμως το Εφετείο είχε αντίθετη γνώμη και απέρριψε τις αξιώσεις τους, με την εσφαλμένη αιτιολογία ότι οι συγκεκριμένες αξιώσεις του παθόντος δεν μπορούν κατά το νόμο να περιληφθούν στην κληρονομία του και να ασκηθούν από τις κληρονόμους του.
Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το Εφετείο είχε σφάλλει και αποφάσισε ότι οι συγκεκριμένες αξιώσεις από το αυτοκινητικό ατύχημα είναι κληρονομητές, δηλαδή στην περίπτωση που ο θανών δεν τις είχε ασκήσει εν ζωή με αγωγή του, μπορούν να τις ασκήσουν οι κληρονόμοι του, εκτός βεβαίως από την αξίωση για ηθική βλάβη, που είναι προσωποπαγής και δεν μπορεί να ασκηθεί από τους κληρονόμους του θύματος αν δεν είχε ασκηθεί αγωγή από το θύμα, ή αν δεν είχε γίνει αναγνώριση της οφειλής από ηθική βλάβη από τον υπαίτιο και την ασφαλιστική εταιρεία προ του θανάτου του παθόντος.  
 *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος
 είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.


Sunday, August 14, 2016

Θανατική ποινή στην Τουρκία για τους πραξικοπηματίες;

Θανατική ποινή στην Τουρκία για τους πραξικοπηματίες;

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*



Το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016 στην Τουρκία περιέπλεξε ακόμη περισσότερο την ήδη ρευστή κατάσταση στα ανατολικά σύνορα της Ελλάδος. Μετά τον πόλεμο στην Συρία και την τεράστια ζημία για την χώρα μας από το προσφυγικό, οι συνέπειες της αποτυχημένης απόπειρας κατάληψης της εξουσίας στην γείτονα από κάποιους στρατιωτικούς είναι απρόβλεπτες.
Ένα από τα ζητήματα που δημιουργήθηκαν είναι η εκπεφρασμένη από τον ίδιο τον Ερντογάν πιθανότητα επαναφοράς της θανατικής ποινής στην Τουρκία, προφανώς για τα αδικήματα που θα αποδειχθεί ότι τέλεσαν στις 15-7-2016 ή και πριν, κάποιοι από τους οργανωτές ή συμμετέχοντες στην απόπειρα πραξικοπήματος. Μέχρι τώρα έχουμε δει φωτογραφίες και βίντεο με βιαιοπραγίες από «αγανακτισμένους» πολίτες εις βάρος στρατιωτών και αξιωματικών που κατηγορούνται ότι επεχείρησαν την εκτροπή, άθλιες συνθήκες κράτησης των «κατηγορουμένων», σημάδια στο σώμα και στο κεφάλι τους από βασανιστήρια και γενικώς μία γενικευμένη κατάσταση μη τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εις βάρος κρατουμένων.
Η εσχάτη των ποινών, όμως, δηλ. η ποινή του θανάτου αποτελεί την μεγάλη απειλή της κυβερνήσεως Ερντογάν, εμφανιζομένη ως «επιθυμία του τουρκικού λαού». Ωστόσο, οι κατηγορούμενοι σε ένα κράτος δικαίου**, δεν καταδικάζονται από την επιθυμία του λαού, ή μέρους του λαού, ή του όχλου, αλλά από αμερόληπτα δικαστήρια, που ακούνε όλες τις πλευρές (audio alteram partem), δηλ. τόσο τον κατήγορο και τους μάρτυρές του, όσο και τον κατηγορούμενο και τους δικούς του μάρτυρες, καθώς και τα έγγραφα και λοιπά πειστήρια και αποφασίζουν περί της αθωότητος ή της ενοχής και περί της ποινής, με βάση νόμους τηρώντας την αρχή nullum crimen nulla poena sine lege certa, scripta, stricta et praevia (κανένα έγκλημα, καμία ποινή χωρίς νόμο σαφή, γραπτό, συγκεκριμένο/αυστηρό και προηγούμενο).
Στα πολιτισμένα κράτη το ποινικό δικαστήριο μπορεί να καταδικάσει τον κατηγορούμενο μόνον εφόσον η πράξη του περιγράφεται και η ποινή προβλέπεται από έναν νόμο που ήταν ήδη σε ισχύ κατά την χρονική στιγμή που έλαβε χώρα η πράξη. Στο άρθρο 1 ο Ποινικός Κώδικας στην Ελλάδα ορίζει ότι: «Ποινή δεν επιβάλλεται παρά μόνο για τις πράξεις εκείνες για τις οποίες ο νόμος την είχε ρητά ορίσει πριν από την τέλεσή τους». Επίσης, ο νόμος αυτός πρέπει να είναι σαφής και όχι αόριστος και γενικός, όπως επίσης πρέπει να είναι γραπτός, ώστε να είναι κατανοητός και να είναι γνωστός από πριν και αυστηρός.
Όταν συνέβη η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία στις 15-7-2016 ίσχυε νόμος που προέβλεπε την θανατική ποινή για το συγκεκριμένο αδίκημα; Μάλλον όχι, αφού όλοι μιλούν για επαναφορά της θανατικής ποινής, που σημαίνει ότι την συγκεκριμένη ημέρα δεν υπήρχε νόμος που να την προβλέπει. Αν, όμως, δεν ίσχυε ήδη στις 15-7-2016 συγκεκριμένος νόμος που να προβλέπει την θανατική ποινή για τις συγκεκριμένες πράξεις (εσχάτης προδοσίας ή όπως άλλως περιγραφούν και ονομαστούν), τότε πώς είναι δυνατόν να επιβληθεί θανατική ποινή; Το ερώτημα είναι εύλογο για κάθε νομικό σε ολόκληρο τον κόσμο, αφού η αρχή ότι για να υπάρξει καταδίκη και ποινή πρέπει να υπάρχει προηγούμενος νόμος, είναι θεμελιώδης. Με ποιόν τρόπο σκέφτονται στην Τουρκία να εφαρμόσουν θανατική ποινή επί τυχόν εγκλημάτων που τελέσθηκαν σε χρόνο κατά τον οποίο δεν ίσχυε η ποινή του θανάτου, δεν είναι δυνατόν να γίνει κατανοητό από έναν νομικό ακόμα και σε μη ανεπτυγμένα κράτη. Απομένει να παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις για να διαπιστώσουμε στο άμεσο μέλλον πόσο πιο πολύ μπορεί η Τουρκία να απομακρυνθεί από την ομάδα των χωρών που εφαρμόζουν τις αρχές του κράτους δικαίου και της προστασίας των στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

**Κράτος δικαίου (rule of law) δεν σημαίνει το δίκαιο κράτος, αλλά το κράτος που εφαρμόζει υφιστάμενο δίκαιο, δηλαδή σαφείς και γραπτούς νόμους, με βάση τους οποίους δικάζει τους κατηγορουμένους.

.
*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος
 είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.


Τι είναι το αυτόφωρο αδίκημα;

Τι είναι το αυτόφωρο αδίκημα;  

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*
. 

Συχνά ακούμε για το αυτόφωρο αδίκημα, ή ότι κάποιος συνελήφθη με την διαδικασία του αυτοφώρου. Αυτόφωρο αδίκημα (έγκλημα) είναι η παράνομη πράξη που προβλέπεται και τιμωρείται από το νόμο, όταν ο δράστης που την διαπράττει καταλαμβάνεται "εν τω πράττεσθαι " (δηλαδή γίνεται αντιληπτός κατά την στιγμή που διαπράττει την παράνομη πράξη του) ή το έγκλημα τελέσθηκε μόλις πρόσφατα και ο δράστης καταδιώκεται είτε από τις διωκτικές αρχές (Αστυνομία, Λιμενικό κλπ.), είτε από τον παθόντα, είτε από τρίτους, που ήταν παρόντες κατά την διάπραξη του αδικήματος και «με δημόσιες κραυγές» υποδεικνύουν ή κυνηγούν τον διαπράξαντα την παράνομη πράξη. Επίσης, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τελέσθηκε από κάποιον αυτόφωρο αδίκημα, όταν αυτός συλλαμβάνεται οπουδήποτε με αντικείμενα ή ίχνη που καταδεικνύουν ότι διέπραξε έγκλημα πριν από λίγο χρόνο.
Για να χαρακτηρισθεί νομικά ένα αδίκημα ως αυτόφωρο θα πρέπει κατά τον χρόνο όπου κάποιος συλλαμβάνεται ή καταδιώκεται να μην έχει παρέλθει ολόκληρη η επόμενη ημέρα από εκείνην κατά την οποία ο δράστης τέλεσε το αδίκημα. Αν ο δράστης τελέσει την παράνομη πράξη του ένα λεπτό μετά τα μεσάνυκτα, η καταδίωξή του με την διαδικασία του αυτοφώρου μπορεί να γίνει ολόκληρη την ημέρα που μόλις άρχισε και ολόκληρη την επομένη ημέρα, μέχρι τις 12 τα μεσάνυκτα. Δηλαδή στην περίπτωση που το αδίκημα τελέσθηκε το πρώτο λεπτό μετά τα μεσάνυκτα, η καταδίωξή του μπορεί να γίνει για 23 ώρες και 59 λεπτά της πρώτης ημέρας, καθώς και 24 ώρες της επομένης, έως τα μεσάνυκτα της επομένης. Στην ουσία μιλάμε σ’ αυτήν την περίπτωση για διαδικασία αυτοφώρου διαρκείας δύο ημερών παρά ένα λεπτό.
Αν όμως ο δράστης τέλεσε το αδίκημα ένα λεπτό πριν τα μεσάνυκτα, η καταδίωξή του με την διαδικασία του αυτοφώρου μπορεί να γίνει για ένα μόνο λεπτό της ημέρας αυτής που τελειώνει, καθώς και για ολόκληρο το επόμενο 24ωρο, μέχρι τις 12 τα μεσάνυκτα της επομένης μέρας. Οπότε η διαδικασία του αυτοφώρου σ’ αυτήν την περίπτωση διαρκεί ουσιαστικά μία μόνο ημέρα και ένα λεπτό.
Συνεπώς, αν κάποιος τελέσει αδίκημα στις 23:40 το βράδυ της Δευτέρας, το αυτόφωρο λήγει τα μεσάνυκτα της Τρίτης προς Τετάρτη (24 ώρες και 20 λεπτά). Αν όμως κάποιος διαπράξει το έγκλημα στις 00:30 τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας, το αυτόφωρο θα διαρκέσει πάλι ως τα μεσάνυκτα Τρίτης προς Τετάρτη, δηλαδή 47 ώρες και 30 λεπτά.
Εάν ένα έγκλημα έχει τελεσθεί από ανήλικο, δηλαδή από πρόσωπο που δεν έχει συμπληρώσει τα 18 έτη, δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτόφωρο και επομένως σ’ αυτήν την περίπτωση δεν ακολουθείται η διαδικασία του αυτοφώρου.
Όσο διαρκεί το αυτόφωρο, οι ανακριτικοί υπάλληλοι (συνήθως αστυνομικοί, λιμενικοί, πυροσβέστες κλπ.), μπορούν να διενεργήσουν αστυνομική προανάκριση χωρίς προηγούμενη εισαγγελική παραγγελία, για να αξιοποιηθούν τα στοιχεία του εγκλήματος όσο είναι ακόμα πρόσφατα, για την ταχύτερη και πιο αποτελεσματική απόδοση δικαιοσύνης.
Ο δράστης που προσάγεται με την αυτόφωρη διαδικασία στο δικαστήριο δικαιούται να ζητήσει αναβολή για τρεις ημέρες, ώστε να προετοιμάσει την υπεράσπισή του. Αν η διεύθυνση της κατοικίας του είναι γνωστή, δηλ. βεβαιώνεται από έγγραφα και άλλα στοιχεία πού διαμένει και αναλόγως της βαρύτητος και του είδους του αδικήματος για το οποίο κατηγορείται, ο δράστης μπορεί να αποφύγει την κράτηση κατά την διάρκεια του τριημέρου της αναβολής.
*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος
 είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws.



Monday, July 18, 2016

Φορολογικές δηλώσεις στην Ελλάδα έως τέλος Ιουνίου

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 6 Ιουνίου 2016. Υπενθυμίζεται σε όλους τους ομογενείς (αλλά και αλλοδαπούς), που έχουν εισόδημα ή ακίνητα στην Ελλάδα ότι και φέτος πρέπει να ελέγξουν εάν πρέπει να υποβάλουν την ετήσια φορολογική δήλωσή τους στην Ελλάδα. Η προθεσμία είναι μέχρι την τελευταία ημέρα του Ιουνίου 2016. Οι δηλώσεις γίνονται μόνο μέσω διαδικτύου από ηλεκτρονικό υπολογιστή εφόσον οι φορολογούμενοι έχουν τους δύο κωδικούς που τους επιτρέπουν να έχουν πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φάκελλό τους στην ιστοσελίδα της ελληνικής εφορίας. Συνήθως το εισόδημα που οι κάτοικοι εξωτερικού αποκτούν στην Ελλάδα είναι μισθώματα (ενοίκια) από ακίνητα που νοικιάζουν. Μπορεί να έχουν εισόδημα και από σύνταξη που εισπράττουν στην Ελλάδα. Όμως, ετήσια φορολογική δήλωση πρέπει να υποβάλουν και όσοι έχουν τραπεζικό ή τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ελλάδα και εισπράττουν τόκους, έστω και μικρά ποσά κάθε χρόνο. Οι ομογενείς που εισπράττουν σύνταξη στην Ελλάδα πρέπει να υποβάλλουν και φέτος (και κάθε χρόνο) φορολογική δήλωση. Το ίδιο και εκείνοι που εισπράττουν ενοίκια στην Ελλάδα. Το παράδοξο είναι ότι δήλωση κάθε χρόνο πρέπει να υποβάλλουν κι εκείνοι που έχουν τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα και εισπράττουν κάθε χρόνο ακόμα και λίγα ευρώ σε τόκους, ακόμα και αν δεν έχουν κανένα άλλο εισόδημα στην Ελλάδα. Οι ομογενείς πρέπει να προσέχουν εάν είναι δηλωμένοι στην Ελλάδα ως κάτοικοι εξωτερικού ή κάτοικοι Ελλάδος. Συνήθως είναι κάτοικοι εξωτερικού. Κάποιες φορές όμως έχουν δηλωθεί ως κάτοικοι Ελλάδος, έστω κι αν κατοικούν στο εξωτερικό, ώστε να έχουν κάποιες εκπτώσεις στον φόρο, που δεν τις έχουν οι κάτοικοι εξωτερικού. Αν όμως είναι δηλωμένοι ως κάτοικοι Ελλάδος, κανονικά πρέπει στην ετήσια φορολογική δήλωσή τους να δηλώνουν το παγκόσμιο εισόδημά τους, δηλαδή και όλα τα εισοδήματά τους που εισπράττουν σε οιαδήποτε χώρα στο εξωτερικό. Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι γίνεται εάν για το εισόδημά τους από το εξωτερικό έχουν ήδη φορολογηθεί εκεί; Θα πληρώσουν φόρο και στην Ελλάδα για το ίδιο εισόδημα για το οποίο φορολογήθηκαν στο εξωτερικό; Η απάντηση είναι όχι. Εφόσον αποδείξουν με έγγραφα πόσο φόρο πλήρωσαν στο εξωτερικό για το ίδιο εισόδημα, το ποσό του φόρου εξωτερικού θα αφαιρεθεί από τον φόρο στην Ελλάδα, ενώ αν είναι μεγαλύτερο του φόρου στην Ελλάδα, δεν θα πληρώσουν τίποτα στην Ελλάδα. Αν οι ομογενείς είναι δηλωμένοι ως κάτοικοι εξωτερικού, που είναι και η πιο πιθανή περίπτωση, τότε στην ετήσια φορολογική δήλωσή τους στην Ελλάδα είναι υποχρεωμένοι να δηλώνουν μόνο το εισόδημά τους που αποκτούν στην Ελλάδα και όχι όσα εισοδήματα αποκτούν εκτός Ελλάδος. Τέλος, οι ομογενείς πρέπει πάντα να είναι σε επικοινωνία με τον φορολογικό εκπρόσωπό τους στην Ελλάδα και να δηλώνουν στο Ε9 της εφορίας (μόνο ηλεκτρονικά μέσω των κωδικών τους στο διαδίκτυο), κάθε αλλαγή της νομικής κατάστασης των ακινήτων τους, δηλαδή κάθε αγορά νέου ακινήτου, κάθε πώληση ακινήτου που είχαν, κάθε γονική παροχή, δωρεά ή απόκτηση μέσω δωρεάς κλπ, εντός ενός μηνός από τότε που έγινε το συμβόλαιο στον συμβολαιογράφο. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr www.greekadvocate.eu

Δύο σύζυγοι μπορούν να φορολογούνται σε δύο διαφορετικές χώρες!

Του Χρήστου Ηλιόπουλου* Αθήνα, 12 Ιουλίου 2016. Μέχρι σήμερα η ελληνική φορολογική διοίκηση γνώριζε τον κανόνα ότι οι δύο σύζυγοι πρέπει να υποβάλλουν φορολογική δήλωση κοινή και βεβαίως ότι οι δύο σύζυγοι υποχρεούνται να υποβάλλουν την φορολογική δήλωσή τους στην ίδια χώρα. Δεν ήταν εφικτό να υποβληθεί φορολογική δήλωση από τον καθένα εκ των συζύγων σε διαφορετική χώρα. Το επιχείρημα της εφορίας απλό, κατανοητό και ολίγον παλαιομοδίτικο. Οι δύο σύζυγοι, εφόσον παραμένουν σύζυγοι, δεν μπορεί παρά να ζουν στην ίδια χώρα και συνεπώς να υποβάλλουν στην ίδια χώρα την φορολογική δήλωσή τους. Μόνο αν οι σύζυγοι υπέβαλαν ιδιωτικό συμφωνητικό ή άλλα έγγραφα από τα οποία προέκυπτε ότι ήταν σε διάσταση, θα μπορούσε να υπάρξει δυνατότητα ξεχωριστής φορολογικής δήλωσης για καθέναν τους και μάλιστα ο ένας ως κάτοικος Ελλάδος και ο άλλος ως κάτοικος εξωτερικού. Διαφορετικά, η εφορία αδυνατούσε να αντιληφθεί πώς ήταν δυνατόν δύο σύζυγοι, που ζουν αρμονικά μαζί και δεν είναι σε διάσταση, θα μπορούσαν να είναι φορολογικοί κάτοικοι δύο διαφορετικών χωρών. Η πραγματικότητα ωστόσο που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, με την εξέλιξη των επικοινωνιών, την μεγάλη κινητικότητα των ανθρώπων για επαγγελματικούς σκοπούς, την ευκολότερη και φθηνότερη μετακίνηση πλέον των ανθρώπων από χώρα σε χώρα, αλλά και την οικονομική κρίση που έχει οδηγήσει χιλιάδες Ελλήνων σε εύρεση εργασίας εκτός Ελλάδος, οδήγησαν πολλούς συζύγους να ζουν μεν χωριστά ο ένας από τον άλλο για μεγάλο μέρος του έτους, χωρίς όμως να βρίσκονται σε διάσταση. Όταν κάποιοι σύζυγοι που εργάζονταν και αμείβονταν σε διαφορετικές χώρες (δηλ. ο ένας στην Ελλάδα και ο άλλος στο εξωτερικό), χωρίς να είναι σε διάσταση, θέλησαν αν υποβάλουν φορολογική δήλωση ξεχωριστά και μάλιστα ο κάτοικος εξωτερικού στην χώρα του εξωτερικού όπου αποκτά το εισόδημά του, η εφορία δεν δέχθηκε ότι υπάρχει τέτοια δυνατότητα και επέμεινε ότι ο παρά ταύτα κάτοικος εξωτερικού πρέπει να υποβάλει φορολογική δήλωση στην Ελλάδα, μαζί με τον σύζυγό του, που εργάζεται και φορολογείται στην Ελλάδα. Ένας Γερμανός αρχιτέκτων παντρεμένος με Ελληνίδα υπέβαλε το ίδιο αίτημα και πήρε την ίδια, αρνητική, απάντηση από την εφορία, οπότε προσέφυγε στο δικαστήριο ζητώντας να του δοθεί η δυνατότητα να υποβάλει φορολογική δήλωση στην Γερμανία για το εισόδημα που αποκτούσε εκεί και όχι στην Ελλάδα, όπου υποβάλει δήλωση η σύζυγός του. Η υπόθεση έφθασε γρήγορα στο ανώτερο δικαστήριο για διαφορές με το κράτος, δηλ. στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο εξέδωσε προσφάτως την ενδιαφέρουσα υπ΄αριθ. 1445/2016 απόφασή του που αλλάζει το τοπίο και υποχρεώνει ουσιαστικώς την εφορία να αλλάξει τα τεχνικά συστήματά της και να δέχεται πλέον δύο σύζυγοι να υποβάλουν ξεχωριστά φορολογική δήλωση, ο μεν ένας στην Ελλάδα, ο δε άλλος στο εξωτερικό, εφόσον προκύπτει από στοιχεία ότι ο τελευταίος ζει με κάποιο χαρακτήρα μονιμότητος στην χώρα του εξωτερικού και εκεί αποκτά το εισόδημά του. Ποιά είναι τα στοιχεία αυτά; Το Δικαστήριο ανέφερε ενδεικτικώς το αν στην χώρα του εξωτερικού υπάρχει στέγη (έχει δηλαδή ο φορολογούμενος ιδιόκτητη κατοικία ή την μισθώνει), η φυσική παρουσία στο εξωτερικό του ίδιου, των μελών της οικογένειάς του (στην οποία δεν περιλαμβάνονται μόνον ο ή η σύζυγος και τα τέκνα αυτού), ο τόπος άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, ο τόπος των περιουσιακών συμφερόντων, ο τόπος των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και φορείς (ασφαλιστικούς, επαγγελματικούς, κοινωνικούς), ο τόπος ανάπτυξης πολιτικών, πολιτισμικών ή άλλων δραστηριοτήτων. *Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Master of Laws. bm-bioxoi@otenet.gr ktimatologiolaw@yahoo.gr www.greekadvocate.eu